Ֆրիկի իրավական և քաղաքական հայացքները - Ալեքսանյան, Ալվարդ (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 2024)
Ֆրիկը (1230-1310 թ․թ․) միջնադարյան հայ աշխարհիկ պոեզիայի տաղանդավոր և ինքնատիպ  ներկայացուցիչներից է։ Նա պատմության մեջ մնացել է, որպես բանաստեղծ, սակայն հարկ է նկատել, որ մեզ հասած իր սակավաթիվ ստեղծագործություններում անդրադարձել է բազմասպեկտ իրավաքաղաքական և կրոնական խնդիրների։ Նա միջնադարյան  գրական աշխարհիկ – ժաղավրդավարական հոսանքի հետևողական շարունակողն ու  զարգացնողն էր։ Ազատ չլինելով միջնադարյան կրոնական գաղափարախոսությունից, իդեալիստական աշխարհայեցության մեջ մտցրել է քննադատությունը և վերլուծությունը։ Նրա  աշխարհիկ տաղերի թեմաներից մեկը հայ ժողովրդի պատամական ճակատագիրն է, Հայաստանի ընչազուրկ բնակչության քաղաքական, տնտեսական, իրավական  ծանր վիճակիը 13-րդ դարում մոնղոլ թաթարների տիրապետության ժամանակ։  Իր բողոքն է արտահայտել տիրող անօրինականությունների, անհավասարության, անարդարության դեմ։ Նա այն համոզմունքն է հայտնել, որ կլինեն քաղաքական փոփոխություններ և վերջ կտրվի թաթարական թագավորությանը։  նա հավատացած էր,  որ քրիստոնեական աշխարհում լինելու է ազատություն,  խաղաղություն և հավասարություն,  որը հնարավոր է միայն քաղաքական իշխանության վերափոխմամբ։  Քրիստոնեաների մեջ փնտրում էր այն թագավորին, ով պիտի օգնության հասներ անօրենների կողմից տանջվող և կոտորվող քրիստոնյաներին։Ֆրիկը ազգային –քաղաքական խնդիրների հետ միաժամանակ անդրադարձել է  նաև հասարակական –տնտեսական, դասակարգային և ընդհանուր համամարդկային խնդիրների։ Նա շատ վաղ է նկատել հասարակության մեջ գոյություն ունեցող անարդարությունները և անհավասարությունները, հասարակության  սոցիալական շերտավորումը երկու հակադիր դասակարգի՝ ունևորների և ունեզուրկների, որոնք բացատրել է ոչ թե աստվածային նախախնամությամբ , այլ հասարակական հարաբերություններով։ Արտահայտել է մարդկանց ի ծնե հավասարության, կամքի ազատության գաղափարներըՖրիկը տաղերում, խրատներում  դատապարտել է  ժամանակի հանրային և անձնական արատավոր բարքերը  և արգելքների և խրատների ձևով սահմանել հայ հասարակության բոլոր խավերի վարքագծի ու ապրելակերպի նորմեր։
Keywords: Ֆրիկ; միջնադարյան բանաստեղծ; տաղ; գանգատ; խրատ; ֆալաք (ճակատագիր); եկեղեցի; մեղք; արդար դատավոր; քրիստոնյա