Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն
type: channel
description: «Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն» հանդեսում տպագրվում են իրավագիտության բնագավառի տարբեր ճյուղերին վերաբերող արդիական հոդվածներ, որոնք ՀՀ օրենսդրության կատարելագործմանը նվիրված հետազոտություններ են: Հանդեսի նպատակն է նպաստել ՀՀ-ում իրավագիտության զարգացմանը և օրենսդրության բարելավմանը: Հանդեսի խմբագրական խորհուրդը ձգտում է ընդլայնել հեղինակների շրջանակը՝ հրավիրելով հետազոտողներ աշխարհի տարբեր բուհերից:
publisher: Yerevan State University
language: hy
publication name: Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն
issn: 1829-4561
items: Քաղաքացիական հարա­բե­րության թույլ կողմի ինստիտուտի հայեցակարգային հիմքերը և հատ­կանիշները
items: Զբոսաշրջային ծառայությունների մատուցման պայմանագրի փոփոխման և լուծման առանձնահատ­կու­թյունները
items: Ազատության սահմանա­փա­կումը պատիժների համակարգում
items: Իրավական ակտերի համակարգման ձևերը
items: Համացանցային միջնորդների պատասխանատվության առանձնահատկությունները և զարգացման միտումները
items: Հանրային մեղադրանքի պաշտպանության կրի­մինալիստիկական հիմնախնդիրները
items: Վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտին առնչվող որոշ հիմնախնդիրներ
items: Աշխատանքային պայմանագրի լուծումը փոր­ձաշրջանի անբավարար արդյունքների հիմքով
items: ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
items: ՀՀ ՓԱՍՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԴԵՐԸ ԵՎ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ԿՐԹԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԲԱՂԿԱՑՈՒՑԻՉ ՄԱՍ Եվ ԱՆՎՃԱՐ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՄԱՆ ՀԱՐԹԱԿ
items: ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԸ ԵՎ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ «ՊՐՈԳՐԵՍ» ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈՒՄ
items: ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ. ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻ, ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ԵՎ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԵՐԱԶԱՆՑՈՒԹՅԱՆ ԽԹԱՆՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՄ (ԵՄՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ)
items: ԻՐԱՎՈՒՆՔ ԲՈԼՈՐԻ ՀԱՄԱՐ ԾՐԱԳԻՐԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԱՅԻՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍԱԿ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱՑՄԱՆ ՄԻՋՈՑ
items: Քրեական հետապնդման «գործառույթը»
items: ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴԵՐԸ ԵՊՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
items: ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
items: Քաղաքացիական օրենս­դրական նախաձեռնության ինստիտուտի իրացման հիմնա­խնդիր­ների մասին
items: Ապօրինի շրջանա­ռու­թյան մեջ գտնվող զենքի հանձնումը խրախուսող նորմերի քրեա­իրավական որոշ հիմնահարցեր
items: Օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները
items: Հաշտարարության (մեդիացիա) ընդհանուր իրա­վական բնութագիրը
items: Հար­կե­րի, տուր­քե­րի և­ այլ պար­տա­դիր վճար­նե­րի՝ օ­րեն­քին հա­մա­պա­տաս­խան սահ­ման­ված լի­նե­լու սահ­մա­նադ­րա­կան պա­հան­ջի էութ­յու­նը
items: Оրենսդրական փակ ցանկին հակառակ իրավունքի զարգացման ինստիտուցիոնալ համակարգը
items: Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնասի պատճառման իրավաչափության պայմանները
items: Ինչու է սննդային թափոնների դեմ պայքարի ֆրան­ս­իական օրենքը գիտական նորամուծություն
items: Մեղադրյալի «պարտադիր» ձերբակալումն ու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով անձի ձերբա­կալ­ման անհնարինությունը
items: Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու թույլտվու­թյան միջնորդության շրջանակում դատարանի իրավասության վերաբերյալ որոշ իրավական խնդիրներ
items: Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարը և զոհերի իրավունքների պաշտպանությունը քրեակատարողական համակարգում
items: Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վարույթներով հայցային վաղեմության ժամկետների կիրառման դատական պրակտիկան
items: Իրավունքների չարաշահման հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում
items: Քրեական վարույթների անջատման տեսական և գործնական խնդիրները ՀՀ քրեական դատավարությունում

Քաղաքացիական հարա­բե­րության թույլ կողմի ինստիտուտի հայեցակարգային հիմքերը և հատ­կանիշները
type: item
description: ­Մի­ջազ­գա­յին փոր­ձի ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը ցույց է տա­լիս, որ բազ­մա­թիվ ի­րա­վա­կար­գե­րում մշակ­վել են տար­բեր մե­խա­նիզմ­ներ՝ ուղղ­ված թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան ա­պա­հով­մա­նը՝ սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րութ­յան ե­րաշ­խա­վոր­ման նպա­տա­կով։ ­Տե­սա­կան և մե­թո­դա­բա­նա­կան հեն­քի վրա հոդ­վա­ծում քննարկ­վում են թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան վե­րա­բեր­յալ առ­կա գի­տա­կան մո­տե­ցում­նե­րը, ա­ռանձ­նաց­վում են այն հիմ­նա­կան հատ­կա­նիշ­նե­րը, ո­րոնք հնա­րա­վո­րութ­յուն ենտա­լիս կող­մին դի­տար­կե­լու որ­պես թույլ կողմ։ ­Միև­նույն ժա­մա­նակ շեշտ­վում է, որ այդ հատ­կա­նիշ­նե­րի շրջա­նա­կը բաց է և կա­րող է լրաց­վել նոր չա­փա­նիշ­նե­րով՝ ել­նե­լով բա­րեխղ­ճութ­յան, հա­վա­սա­րութ­յան և­ ող­ջամ­տութ­յան սկզբունք­նե­րից։ ­Հոդ­վա­ծի շրջա­նա­կում ար­վում են ի­րա­վա­կար­գա­վոր­ման կա­տա­րե­լա­գործ­ման ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լովնպաս­տել ­Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցիա­կան ի­րա­վուն­քում թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան շե­մի բարձ­րաց­մա­նը։
subject: Քաղաքացիական իրավունք
  topic: section
subject: թույլ կողմ
  topic: keywords
subject: անարդար պայմաններ
  topic: keywords
subject: բարեխղճություն
  topic: keywords
subject: հավասարություն
  topic: keywords
subject: ողջամտություն
  topic: keywords
subject: հավասարակշռություն
  topic: keywords
subject: հատկանիշներ
  topic: keywords
subject: մասնավոր հայեցակարգ
  topic: keywords
subject: հանրային հայեցակարգ
  topic: keywords
creator: Արմեն Հայկյանց
creator: Տարիել Բարսեղյան
rights: Copyright (c) 2025 Արմեն Հայկյանց, Տարիել Բարսեղյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 154
ending page: 170
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.154

Զբոսաշրջային ծառայությունների մատուցման պայմանագրի փոփոխման և լուծման առանձնահատ­կու­թյունները
type: item
description: Հո­դվա­ծո­ւմ քննարկվո­ւմ են մասնա­վո­րա­պե­ս «Զբո­սա­շրջո­ւթյա­ն մասի­ն» ՀՀ օրե­ն­քը­ և ո­լո­րտը­ կարգա­վո­րո­ղ միջա­զգա­յի­ն փաստա­թղթե­րո­վ ամրա­գրվա­ծ կարգա­վո­րո­ւմնե­րը­՝ համա­դրե­լո­վ պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ փոփո­խե­լո­ւ և լո­ւծե­լո­ւ վերա­բե­րյա­լ ՀՀ քաղա­քա­ցի­ակա­ն օրե­նսգրքո­վ սահմա­նվա­ծ կարգա­վո­րո­ւմնե­րի­ հետ։ Հե­ղի­նա­կնե­րը­ եզրա­կա­ցնո­ւմ են, որ զբոսա­շրջա­յի­ն պայմա­նա­գրի­ ժամկե­տա­յի­ն բնույթո­վ պայմա­նա­վո­րվա­ծ, ինչպե­ս նաև հիմք ընդո­ւնե­լո­վ, որ այն ենթա­դրո­ւմ է մեկա­նգա­մյա­ կատա­րո­ւմ, այս պայմա­նա­գրի­ դեպքո­ւմ պայմա­նա­գրի­ միակո­ղմա­նի­ փոփո­խմա­ն և լո­ւծմա­ն՝ Օ­րենս­գրքո­վ նախա­տե­սվա­ծ դատա­կա­ն ընթա­ցա­կա­րգի­ կիրա­ռո­ւմը­ նպատա­կա­հա­րմա­ր չէ։ Փո­խա­րե­նն առա­ջա­րկվո­ւմ է օրե­նքո­վ հստակ սահմա­նե­լ պայմա­նա­գրի­ լուծմա­ն հիմք հանդի­սա­ցո­ղ՝ կողմե­րի­ց յուրա­քա­նչյո­ւրի­ թույլ տված էակա­ն խախտո­ւմնե­րի­ շրջանա­կը­, ինչպե­ս նաև հանգա­մա­նքնե­րի­ էակա­ն փոփո­խո­ւթյա­ն առա­վե­լ տիպա­կա­ն դրսևորո­ւմնե­րը­՝ նախա­տե­սե­լո­վ այդ հիմքե­րն ի հայտ գալո­ւ դեպքո­ւմ օրե­նքի­ ուժո­վ շահա­գրգի­ռ կողմի­՝ պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ արտա­դա­տա­կա­ն կարգո­վ լուծե­լո­ւ իրա­վո­ւնքը­ և ա­յդ դեպքո­ւմ՝ կողմե­րի­ միջև ծախսե­րի­ բաշխմա­ն կանո­ննե­ր, այն է՝ ծառա­յո­ւթյա­ն արժե­քի­ վերա­դա­րձ։ Հո­դվա­ծո­ւմ հեղի­նա­կնե­րը­ զբոսա­շրջա­յի­ն պայմա­նա­գրի­ օրի­նա­կո­վ անդրա­դա­րձ են կատա­րո­ւմ նաև պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ լուծե­լո­ւ և դրա­ կատա­րո­ւմի­ց միակո­ղ­մա­նի­ հրաժա­րվե­լո­ւ ինստի­տո­ւտնե­րի­ հարա­բե­րա­կցո­ւթյա­ն որո­շ հիմնա­հա­րցե­րի­։
subject: Քաղաքացիական իրավունք
  topic: section
subject: պայմանագրի փոփոխում
  topic: keywords
subject: պայմանագրի լուծում
  topic: keywords
subject: զբոսաշրջային ծառայություններ
  topic: keywords
subject: դատական կարգ
  topic: keywords
subject: միակողմանի հրաժարում
  topic: keywords
subject: հանգամանքների էական փոփոխություն
  topic: keywords
creator: Արմեն Հայկյանց
creator: Եվա Սաղոյան
rights: Copyright (c) 2025 Արմեն Հայկյանց, Եվա Սաղոյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 113
ending page: 134
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.113

Ազատության սահմանա­փա­կումը պատիժների համակարգում
type: item
description: Գիտական հոդվածի շրջանակներում վերլուծության են ենթարկվել ազատության սահմանափակում պատժատեսակի իրավական բնույթը բացահայտող ասպեկտները. դրանցից առաջինն ուղղված է այն հարցի պարզաբանմանը, թե ազատության սահմանափակումը պետք է դիտարկվի որպես պատիժ, թե՞ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց, իսկ մյուս հարցադրման շրջանակներում փորձ է արվել բացահայտել տվյալ պատժատեսակի իրավական բնույթը՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի լույսի ներքո։ Միաժամանակ, վեր են հանվել ազատության սահմանափակման հասկացությունը և դրա կիրառման ժամանակ տեղ գտնող սահմանափակումների վերաբերյալ որոշակի օրենսդրական խնդիրներ։ Արդյունքում՝ վերլուծության ենթարկելով պատժի և անվտանգության միջոցների խնդիրները, ինչպես նաև ազատության սահմանափակման ներդրման գաղափարական հիմքերը՝ հանգել ենք այն հետևության, որ ազատության սահմանափակումն իրավաչափորեն դասվում է պատիժների շարքին։ Միաժամանակ, եզրակացրել ենք, որ Եվրոպական կոնվենցիայի լույսի ներքո ազատության սահմանափակում պատժատեսակը կարող է գերակշիռ դեպքերում դասվել անձի անձնական ազատությունը չսահմանափակող միջոցների շարքին, սակայն որոշ դեպքերում հնարավոր չէ անտեսել տվյալ պատժատեսակի հիբրիդային բնույթը։
subject: Քրեական իրավունք
  topic: section
subject: Ազատության սահմանափակում,
  topic: keywords
subject: քրեաիրավական ներգործության միջոցներ
  topic: keywords
subject: պատժի նպատակներ
  topic: keywords
subject: անձնական ազատություն
  topic: keywords
subject: ազատ տեղաշարժվելու իրավունք
  topic: keywords
subject: անազատության հետ կապված պատիժ
  topic: keywords
subject: անվտանգության միջոցներ
  topic: keywords
subject: պատժատեսակի իրավական բնույթ
  topic: keywords
creator: Աննա Մարգարյան
creator: Անահիտ Առաքելյան
rights: Copyright (c) 2025 Աննա Մարգարյան, Անահիտ Առաքելյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 35
ending page: 52
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.035

Իրավական ակտերի համակարգման ձևերը
type: item
description: Ի­րա­վուն­քի հա­մա­կար­գումն ընդ­հա­նուր հատ­կա­նիշ­նե­րով օժտ­ված ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի միա­վոր­մանն ուղղ­ված մշտա­կան ի­րա­վա­բա­նա­կան գոր­ծու­նեութ­յուն է, ո­րի նպա­տակ­ներն են գոր­ծող ի­րա­վադ­րույթ­նե­րի կա­տա­րե­լա­գոր­ծու­մը, հա­կա­սա­կան կար­գա­վո­րում­նե­րի, բա­ցե­րի, հնա­ցած դրույթ­նե­րի վե­րա­ցու­մը և­ ի­րա­վա­կան նյու­թից օգտ­վե­լու հար­մա­րա­վե­տութ­յան ա­պա­հո­վու­մը։ Սույն աշ­խա­տան­քի շրջա­նակ­նե­րում ու­սում­նա­սիր­վել են ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի հա­մա­կարգ­ման ձևե­րի տար­բե­րութ­յուն­ներն ու ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը, վեր­լուծ­վել են դրանց տե­սա­կան և գործ­նա­կան ի­մաստ­նե­րը, մեր ի­րա­վա­կան հա­մա­կար­գում առ­կա ձևե­րի կի­րառ­ման արդ­յու­նա­վե­տութ­յու­նը, ինչ­պես նաև հիմ­նա­վոր­վել է կոն­սո­լի­դա­ցիա­յի օ­րենսդ­րա­կան ամ­րագր­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը։ Կա­տար­վել է նաև մաս­նա­գի­տա­կան գրա­կա­նութ­յան մեջ առ­կա հա­մա­կարգ­ման ձևե­րի խմբա­վո­րում։
subject: Պետության և իրավունքի տեսություն
  topic: section
subject: իրավական ակտերի հաշվառում
  topic: keywords
subject: կոնսոլիդացիա
  topic: keywords
subject: ինկորպորացիա
  topic: keywords
subject: համակարգման ձև
  topic: keywords
subject: իրավական համակարգ
  topic: keywords
subject: օրենսդրություն
  topic: keywords
subject: նորմատիվ զանգված
  topic: keywords
subject: կոդիֆիկացիա
  topic: keywords
subject: կրկնություն
  topic: keywords
creator: Սերգեյ Քոչարյան
rights: Copyright (c) 2025 Սերգեյ Քոչարյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 6
ending page: 17
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.006

Համացանցային միջնորդների պատասխանատվության առանձնահատկությունները և զարգացման միտումները
type: item
description: Վերջին տարիներին եվրոպական տիրույթում առավել ակտիվ է քննարկվում համացանցայինմիջնորդների պատասխանատվության առանցքային հարցը։ Արդիական է դարձել այն խնդիրը, թեարդյոք հարթակները պետք է պատասխանատվություն կրեն այն դեպքերում, երբ իրենց միջոցովտարածվում են վիրավորանք, զրպարտություն, ատելության խոսք և մարդու իրավունքները խախտող այլ բովանդակություն։ Խնդիրը հատկապես ակնառու է դառնում այն իրավիճակներում, երբ անձինք, որոնց իրավունքները խախտվել են, դիմում են հարթակներին՝ խնդրելով հեռացնելվիրավորական կամ զրպարտչական տեղեկատվությունը, սակայն հարթակները չենարձագանքում։ Այս պարագայում առաջանում է երկաստիճան պատասխանատվության հարցը. այն վերաբերում է ոչ միայն վիրավորանք կամ զրպարտություն տարածած անձանց, այլև այնսուբյեկտներին, որոնք հնարավորություն են տվել այդ բովանդակության հրապարակմանը։ Թեմանառանձնակի կարևորություն ստացավ 2016 թվականից մի շարք նախագահականընտրություններից և Մեծ Բրիտանիայում Brexit-ի հանրաքվեից հետո, երբ եվրոպական հանրայինդիսկուրսում սրվեց տեղեկատվական միջավայրի նկատմամբ վերահսկողության և խոսքիազատության հավասարակշռության հարցը։ Ներկայումս Մարդու իրավունքների եվրոպականդատարանը ձևավորել է գրեթե բյուրեղացած պրակտիկա այն տեսակետի շուրջ, որհամացանցային միջնորդները կարող են ենթարկվել պատասխանատվության այն դեպքերում, երբչեն ձեռնարկում անհրաժեշտ քայլեր իրենց հարթակներում վիրավորական կամ զրպարտչականբովանդակությունը հեռացնելու հարցում։ Այս հարցադրումն ու դրա հնարավոր կարգավորումներըդիտարկվում են նաև հայաստանյան իրավական իրականության մեջ՝ հաշվի առնելով գործողօրենսդրական զարգացումները և Սահմանադրական դատարանի նախորդ տարվա հոկտեմբերի1-ի որոշման կարգավորումները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ մեր երկրում համացանցային միջնորդների պատասխանատվության ինստիտուտի ձևավորման հարցում։
subject: Քաղաքացիական իրավունք
  topic: section
subject: համացանցային միջնորդներ
  topic: keywords
subject: վիրավորանք
  topic: keywords
subject: զրպարտություն
  topic: keywords
subject: մեդիա
  topic: keywords
subject: իրավունք
  topic: keywords
subject: հրապարակում
  topic: keywords
subject: պատասխանատվություն
  topic: keywords
creator: Արփինե Հովհաննիսյան
rights: Copyright (c) 2025 Արփինե Հովհաննիսյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 135
ending page: 153
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.135

Հանրային մեղադրանքի պաշտպանության կրի­մինալիստիկական հիմնախնդիրները
type: item
description: Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­յի գի­տութ­յան հա­մա­կար­գի տե­սա­կան խնդիր­նե­րի ու­սում­նա­սիր­մա­նը: Հոդ­վա­ծում հե­ղի­նա­կը հա­մա­կող­մա­նի հե­տա­զո­տել է կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­յի գի­տութ­յան հա­մա­կար­գի եր­րորդ բա­ժի­նը, հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի պատ­մա­կան աս­պեկտ­նե­րը և ներ­կա վի­ճա­կը, ինչ­պես նաև հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի ար­դի հիմ­նա­հար­ցե­րը և զար­գաց­ման հե­ռան­կար­նե­րը: Այդ նպա­տա­կով հե­ղի­նա­կի կող­մից ու­սում­նա­սիր­վել, քննարկ­վել և վեր­լուծ­վել են հար­ցի վե­րա­բեր­յալ ինչ­պես հայ­րե­նա­կան, այն­պես էլ ար­տա­սահ­ման­յան երկր­նե­րի կրի­մի­նա­լիստ գիտ­նա­կան­նե­րի աշ­խա­տութ­յուն­նե­րում տեղ գտած կար­ծիք­ներ, տե­սա­կետ­ներ: Հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի արդ­յու­նա­վետ պաշտ­պա­նութ­յան հա­մար կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­կան հանձ­նա­րա­րա­կան­նե­րի մշակ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը ներ­կա­յումս, հե­ղի­նա­կի կար­ծի­քով, այլևս վի­ճե­լի գի­տա­կան խնդիր չէ, քա­նի որ այն հիմ­նա­վոր­վել է և պայ­մա­նա­վոր­ված է ոչ միայն տե­սութ­յան, այլ նաև դա­տա­կան քննութ­յան պրակ­տի­կա­յի կա­րիք­նե­րով: Հե­տա­զոտ­ման արդ­յուն­քում հե­ղի­նա­կի կող­մից հոդ­վա­ծում ամ­փոփ ներ­կա­յաց­վել են հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի էութ­յու­նը և հա­մա­կար­գը:
subject: ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
  topic: section
subject: կրիմինալիստիկայի համակարգը
  topic: keywords
subject: քննչական տակտիկա
  topic: keywords
subject: կրիմինալիստիկական տակտիկա
  topic: keywords
subject: դատական տակտիկա
  topic: keywords
subject: հանրային մեղադրանք
  topic: keywords
subject: մեղադրանքի պաշտպանություն
  topic: keywords
subject: դատախազ
  topic: keywords
subject: հանրային մեղադրող
  topic: keywords
creator: Արթուր Չախոյան
rights: Copyright (c) 2025 Արթուր Չախոյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 99
ending page: 112
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.099

Վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտին առնչվող որոշ հիմնախնդիրներ
type: item
description: Վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտին առնչվող մի շարք հիմնահարցեր բազմիցս քննարկվել են տարբեր տեսական աղբյուրներում և մեկնաբանություններում, սակայն դրանցից շատերի կապակցությամբ տեսության մեջ և իրավակիրառ պրակտիկայում միասնական մոտեցումը բացակայում է։ Քննարկելով տեսակետն առ այն, որ (...) հանցագործությունից երկար ժամանակ անցնելու հետևանքով զգալիորեն դժվարանում է վարույթը, իրենց ուժը կորցնում են ապացույցները, վկաների և տուժողների հիշողությունում տեղեկատվությունը խեղաթյուրվում կամ մոռացվում է (...), հարկ է նկատել, որ ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ արհեստական բանականության, տեսանկարահանման միջոցների, մեթոդների, ապացույցների հայտնաբերման և ամրագրման նոր համակարգերի և մեխանիզմների զարգացմանը զուգընթաց, վերոնշյալ մոտեցումը չի դիմանում որևէ քննադատության, քանի որ հանցանքի կատարման ապացույցները կարող են պահպանվել շատ երկար ժամանակահատվածի ընթացքում, ինչը կնպաստի վարույթի արդյունավետ իրականացմանը: Նույն հանցանքի կատարման պարագայում՝ անձանցից մեկը կարող է կրել երկարատև ազատազրկում, վերականգնել տուժածին պատճառված վնասը, անցնել բազամաթիվ վերականգնողական ծրագրեր, իսկ մյուսն ուղղակի որոշակի ժամկետի ընթացքում «ոչինչ չանել» և ազատվել քրեական պատասխանատվությունից։ Արձանագրվել է, որ այս ինստիտուտի որոշ դրսևորումներ ոչ այլ ինչ են, քան «դատախազական արդարադատության» մասնավոր դրսևորումներ, որպիսի պայմաններում անհրաժեշտ է կատարել օրենսդրական համապատասխան փոփոխություններ, համաձայն որոնց՝ ցանկացած քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին որոշում պետք է կայացվի (հաստատվի) դատարանի կողմից։ Հեղինակը եզրակացրել է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտն արդիական չէ և քրեական օրենսդրության զարգացմանը և լրամշակմանը զուգընթաց՝ այս հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հնարավորությունը պետք է բացառել։ Նշվել է նաև, որ հատկապես խնդրահարույց է 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի այն դրույթը, համաձայն որի (...) Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մ…
subject: Քրեական իրավունք
  topic: section
subject: քրեական պատասխանատվությունից ազատել
  topic: keywords
subject: վաղեմության ժամկետ
  topic: keywords
subject: վաղեմության ժամկետն անցնել
  topic: keywords
subject: վաղեմության ժամկետը լրանալ
  topic: keywords
subject: վաղեմության ժամկետն ընդհատվել
  topic: keywords
subject: վաղեմության ժամկետը կասեցվել
  topic: keywords
subject: վերսկսել
  topic: keywords
subject: ապացույցների կորուստ
  topic: keywords
subject: քրեական պատասխանատվության ենթարկելու աննպատակահարմարություն
  topic: keywords
creator: Տիգրան Սիմոնյան
rights: Copyright (c) 2025 Տիգրան Սիմոնյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 68
ending page: 82
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.068

Աշխատանքային պայմանագրի լուծումը փոր­ձաշրջանի անբավարար արդյունքների հիմքով
type: item
description: Հոդ­վա­ծի շրջա­նակ­նե­րում ներ­կա­յաց­վել է փոր­ձաշր­ջա­նի ինս­տի­տու­տը և փոր­ձաշր­ջա­նում գտնվող ան­ձի հետ աշ­խա­տան­քա­յին պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը թե՛ նյու­թաի­րա­վա­կան, թե՛ դա­տա­վա­րա­կան տե­սանկ­յու­նից։ Անդ­րա­դարձ է կա­տար­վել դոկտ­րի­նալ մո­տե­ցում­նե­րին, ար­տա­սահ­ման­յան երկր­նե­րի փոր­ձին և Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի վե­րա­բե­րե­լի ո­րոշ­մա­նը։ Ներ­կա­յաց­վել են օ­րենսդ­րա­կան փո­փո­խութ­յուն­ներ կա­տա­րե­լու վե­րա­բեր­յալ ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ, ո­րոնք ուղղ­ված են փոր­ձաշր­ջա­նի հիմ­քով աշ­խա­տան­քա­յին պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման ինս­տի­տու­տի հստա­կեց­մա­նը և­ ա­ռա­վել լիար­ժեք կար­գա­վոր­մա­նը։ Մաս­նա­վո­րա­պես ա­ռա­ջարկ­վել է ամ­րագ­րել աշ­խա­տո­ղի նաև մարդ­կա­յին և­ այլ ո­րակ­նե­րը փոր­ձաշր­ջա­նի ըն­թաց­քում ստու­գե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն և դ­րա­նով պայ­մա­նա­վոր­ված՝ ա­զատ­ման հրա­մա­նում պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման հստակ պատ­ճա­ռը չնշե­լու գոր­ծա­տո­ւի ի­րա­վուն­քը։
subject: Civil Procedure
  topic: section
subject: Փորձաշրջան
  topic: keywords
subject: պայմանագրի լուծում
  topic: keywords
subject: ազատում փորձաշրջանի հիմքով
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանի պայմաններ
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանով աշխատանքային պայմանագիր
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանի ինստիտուտը
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանն աշխատանքային պայմանագիր կնքելիս
  topic: keywords
subject: աշխատանքային փորձաշրջան
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանի գնահատում
  topic: keywords
subject: փորձաշրջանի արդյունքներ
  topic: keywords
creator: Մանե Կարապետյան
rights: Copyright (c) 2025 Մանե Կարապետյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 184
ending page: 194
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.184

ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
type: item
description: Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կլինիկայի գործունեության հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարմանն ուղղված գործուն մեխանիզմների ներդրման անհրաժեշտությամբ բարձրագույն կրթության համակարգում, որոնք կարող են հիմնված լինել եվրոպական իրավաբանական կլինի- կաների գործունեության լավագույն փորձի վրա, որն էլ ուսումնասիրվել է սույն հետազոտության մեջ: Հետազոտության նպատակն է իրավաբանական կլինիկաների գործունեության հիմնախնդիրների բացահայտումը և դրանց լուծմանն ուղղված մեխանիզմների առաջարկումը ՀՀ–ում իրավաբանական կլինիկական կրթության հեռանկարային զարգացման համատեքստում: Հեղինակային արդյունքները հանգում են հետազոտության ներածության մեջ առաջ քաշված հետևյալ եզրահանգումների հիմնավորմանը․ 1. ՀՀ բուհերում իրավաբանական կլինիկական դասընթացները նպատակահարմար է նախատեսել ուսումնական պլանով, ինչը կնպաստի ավելի արդյունավետ ընթացակարգերով և մեծ թվով ուսանողների ներգրավմանը, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկական կրթության ծրագրերում, 2. բուհերի իրավաբանական կլինիկաները պետք է ֆինանսական կամ այլ բնույթի աջակցություն ստանան պետությունից, ինչը կհանգեցնի կլինիկաների գործունեության խթանմանը, պետության և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միջև կապի ամրապնդմանը։ Հետազոտության տեսական արդյունքները կարող են կիրառվել իրավաբանական կլինիկական կրթության հիմնախնդիրներին նվիրված տեսական հետազոտություններում, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկաների վերաբերյալ օրենսդրության մշակման գործընթացում:
subject: Articles
  topic: section
subject: իրավաբանական կլինիկական կրթություն
  topic: keywords
subject: անվճար իրավաբանական օգնություն
  topic: keywords
subject: հանրության խոցելի խմբեր
  topic: keywords
subject: սիմուլյացիոն կլինիկաներ
  topic: keywords
subject: «Իրավունք բոլորի համար» ծրագիր իրականացնող կլինիկաներ
  topic: keywords
subject: փորձի վրա հիմնված կլինիկաներ
  topic: keywords
subject: արդարադատության մատչելիություն
  topic: keywords
creator: Թեհմինե Բաղդասարյան
creator: Անի Խեչոյան
rights: Copyright (c) 2026 Tehmine Baghdasaryan, Ani Khechoyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 68
ending page: 77
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.068

ՀՀ ՓԱՍՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԴԵՐԸ ԵՎ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ԿՐԹԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԲԱՂԿԱՑՈՒՑԻՉ ՄԱՍ Եվ ԱՆՎՃԱՐ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՄԱՆ ՀԱՐԹԱԿ
type: item
description: Սույն հոդվածում քննարկվում են Փաստաբանական ակադեմիայի իրավաբանական կլինիկայի՝ որպես կրթական և իրավաբանական անվճար օգնության տրա- մադրման համատեղ հարթակ, վերջինիս հիմնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նմանությունները և տարբերությունները բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների իրավաբանական կլինիկաների համեմատությամբ։ Ներկայացված են նաև իրավաբանական կլինիկայի ձևավորման պատմությունը և զարգացումը, իրավաբան գիտնականների մոտեցումները իրավաբանական կլինի- կայի դերի, նշանակության և գործառույթների մասին։ Առաջարկվում է ներդնել կլինիկա դիմած անձանց նախապես գրանցվելու և իրավական խնդիրը նախապես գրավոր ներկայացնելու մոդելը՝ թողնելով գրանցման ձևաչափի և ժամկետների սահմանումը կլինիկական գործունեություն իրականացնող կազմակերպության հայեցողությանը, որն էլ կնպաստի ավելի որակյալ իրավաբանական օգնության տրամադրմանը և ժամանակի առավել արդյունավետ կառավարմանը։
subject: Articles
  topic: section
subject: Իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: կլինիկա,
  topic: keywords
subject: Փաստաբանական ակադեմիա
  topic: keywords
subject: փաստաբան
  topic: keywords
subject: փորձաշրջան
  topic: keywords
subject: անվճար իրավաբանական օգնության տրամադրում
  topic: keywords
subject: անվճար իրավաբանական օգնություն
  topic: keywords
subject: իրավաբանական խորհրդատվություն
  topic: keywords
creator: Մանե Կարապետյան
rights: Copyright (c) 2026 Mane Karapetyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 47
ending page: 55
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.047

ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԸ ԵՎ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ «ՊՐՈԳՐԵՍ» ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈՒՄ
type: item
description: Հոդվածում քննվում են Գյումրիի «Պրոգրես» համալսարանի իրավաբանական կլինիկայի կրթական փորձը և առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են կլինիկայի՝ որպես կրթական և սոցիալական հաստատության դերը, նրա գործառույթները, գործունեության մեթոդները և ներդրումը ուսանողների գործնական պատրաստվածության մեջ: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկայի կրթական և սոցիալական գործառույթներին, ինչպես նաև դրա դերին՝ ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման գործում:
subject: Articles
  topic: section
subject: «Պրոգրես» համալսարան
  topic: keywords
subject: հասարակական կազմակերպություն
  topic: keywords
subject: իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: կրթական գործառույթ
  topic: keywords
subject: սոցիալական գործառույթ
  topic: keywords
subject: ուսանողներ
  topic: keywords
subject: գործնական հմտություններ
  topic: keywords
subject: փաստաթղթերի մշակում
  topic: keywords
creator: Լիլիթ Մուրադյան
creator: Անահիտ Ստամբոլցյան
rights: Copyright (c) 2026 Lilit Muradyan, Anahit Stamboltsyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 78
ending page: 89
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.078

ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ. ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻ, ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ԵՎ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԵՐԱԶԱՆՑՈՒԹՅԱՆ ԽԹԱՆՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՄ (ԵՄՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ)
type: item
description: Սույն հոդվածում քննարկվում է իրավաբանական կրթության դասավանդման առկա վիճակը՝ ընդգծելով տեսական ուսուցման և գործնական հմտությունների զարգացման միջև առկա բացը։ Մինչ համալսարանները հակված են գերագնահատելու տեսական գիտելիքները, վերջին կրթական բարեփոխումները, ինչպիսին է Բոլո- նիայի գործընթացը, երբեմն խաթարում են ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման համար անհրաժեշտ հիմնարար իրավական տեսությունների ու արժեքների ընկալումը։ Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կրթությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական արդարության խթանման և խտրականության վերացման պահանջներին համապատասխանեցնելու հրատապ անհրաժեշտությամբ։ Ուսումնասիրության նպատակն է առաջարկել բարեփոխումների մոդել, որը կվերացնի տեսության և պրակտիկայի միջև առկա անջրպետը՝ ինտեգրելով իրավաբանական կլինիկաները ուսումնական ծրագրի մեջ։ Հոդվածի հեղինակները պնդում են, որ իրավաբանական կլինիկաները ծառայում են որպես կրթական արդյունավետ գործիք, որը թույլ է տալիս ուսանողներին ներգրավվել իրական գործերի մեջ, քննադատաբար գնահատել իրավական համակարգը և զարգացնել իրավաբանին անհրաժեշտ կարողությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ կլինիկաները ոչ միայն բարելավում են ուսանողների գործնական կարողությունները, այլև նպաստում են իրավաբանական աշխատանքի էթիկական և սոցիալական տեսանկյունների ավելի խորը ըմբռնմանը։ Սույն աշխատանքը կխթանի իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես փորձառական կրթության մոդելի վերաբերյալ քննարկումները։
subject: Articles
  topic: section
subject: իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: գիտելիք
  topic: keywords
subject: գործնական հմտություններ
  topic: keywords
subject: կարողություններ
  topic: keywords
subject: խորհրդատվություն
  topic: keywords
subject: պաշտպանություն
  topic: keywords
subject: մարդու իրավունքներ
  topic: keywords
creator: Նունե Ջոմարդյան
creator: Զոհրակ Ապրեսյան
creator: Լիա Թևոսյան
rights: Copyright (c) 2026 Nune Jomardyan, Zohrak Apresyan, Lia Tevosyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 56
ending page: 67
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.056

ԻՐԱՎՈՒՆՔ ԲՈԼՈՐԻ ՀԱՄԱՐ ԾՐԱԳԻՐԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԱՅԻՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍԱԿ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱՑՄԱՆ ՄԻՋՈՑ
type: item
description: Սույն հոդվածում դիտարկվում է «Իրավունք բոլորի համար» ծրագրի նշանակությունն ու արժեքը որպես այլընտրանքային իրավաբանական կրթության ձևաչափ և հասարակության իրավագիտակցության բարձրացման արդյունավետ միջոց։ Հեղինակը վերլուծում է այլընտրանքային կրթության առաջացման պատմական ուղին, դրա հատուկ առանձնահատկություններն ու կիրառման մեթոդները՝ ընդգծելով դրանց համադրումը իրավաբանական կլինիկական կրթության մոդելի հետ։ Հոդվածում խորությամբ լուսաբանվում է ծրագրի երկկողմ ազդեցությունը. մի կողմից՝ այն ուսանողներին ապահովում է գործնական հմտությունների ձևավորման հարթակ, մյուս կողմից՝ նպաստում է իրավական իրազեկվածության բարձրացմանը այն սոցիալական խմբերում, որոնք չունեն մասնագիտական իրավաբանական կրթություն: Տեսական հիմնավորումներին զուգահեռ ներկայացված են նաև գործնական դիտարկումներ, որոնց հիման վրա հեղինակը եզրակացնում է, որ «Իրավունք բոլորի համար» ծրագիրը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես նորարարական կրթական գործիք, այլև որպես հասարակական ներգրավվածություն խթանող և իրավագիտակցություն ձևավորող արդյունավետ հարթակ, որը միտված է իրավական պետության ամրապնդմանը և քաղաքացիական պատասխանատվության խորացմանը։
subject: Articles
  topic: section
subject: իրավագիտակցություն
  topic: keywords
subject: այլընտրանքային կրթություն
  topic: keywords
subject: իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: «Իրավունք բոլորի համար»
  topic: keywords
subject: իրավական կրթություն
  topic: keywords
subject: կրթական մեթոդաբանություն
  topic: keywords
subject: իրավական իրազեկում
  topic: keywords
subject: կրթության համակարգ
  topic: keywords
subject: սոցիալական ներգրավվածություն
  topic: keywords
subject: իրավունքի մատչելիություն
  topic: keywords
subject: հանրային իրազեկում
  topic: keywords
creator: Սաթենիկ Մկրտչյան
creator: Քնարիկ Վարդանյան
rights: Copyright (c) 2026 Satenik Mkrtchyan, Knarik Vardanyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 37
ending page: 46
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.037

Քրեական հետապնդման «գործառույթը»
type: item
description: Հոդվածը նվիրված է քրեական հետապնդման՝ որպես քրեադատավարական երևույթի էությանը: Դրանում հեղինակը նախ ներկայացնում է «քրեական հետապնդում» օրենսդրական հասկացության ձևավորման պատմությունն ու դրա վրա նշանակալի ազդեցություն ունեցած տեսական բանավեճերը, ապա քննարկման առարկա է դարձնում քրեական հետապնդման՝ որպես ինքնուրույն դատավարական գործառույթի գոյության հարցը: Մասնավորապես, քրեադատավարական գործառույթի հիմնական հատկանիշների համատեքստում վերլուծելով քրեական հետապնդման բովանդակությանը վերագրվող դատավարական գործողությունները՝ հեղինակը փաստում է, որ դրանք իրականում կազմում են դատավարական գործունեության այլ ուղղությունների բովանդակությունը, հետևաբար՝ քրեական հետապնդումն ինքնուրույն գործունեություն, դրա տեսակ կամ ուղղություն չէ: Այնուհետև, հարցը դիտարկելով արդար դատաքննության իրավունքի համատեքստում և փաստելով, որ հանրային քրեադատավարական գործունեությունն իրականացվում է օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու նպատակով և առանց մեղադրական ուղղվածության՝ հեղինակը նաև բացառում է, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատելն ու նրա քրեական պատասխանատվությունն ապահովելը կարող են վարույթի որևէ մասնակցի առաքելություն լինել: Վերլուծության արդյունքում հեղինակը հանգում է հետևության, որ քրեական հետապնդումը ոչ թե դատավարական գործառույթ է, այլ քննության, դրա կազմակերպման և դրա նկատմամբ հսկողության գործառույթների իրացման արդյունքում ձևավորված դատավարական հարաբերությունների վիճակ, որն արտահայտում է քրեական վարույթին առերևույթ հանցանք կատարած անձի մասնակցությունը: Հեղինակի պնդմամբ, քրեական հետապնդումն ի հայտ է գալիս այն հարուցելու մասին որոշում կայացնելու պահից և ոչ թե իրականացվում է, այլ շարունակում է գոյություն ունենալ հարուցված լինելու և դադարեցված չլինելու ուժով՝ անկախ այդ ընթացքում անձի մեղքն ապացուցելուն ուղղված որևէ գործողություն կատարելուց կամ չկատարելուց, շարունակում է առկա լինել ընդհուպ այն դեպքում, երբ կատարվում են մեղադրյալի մեղավորությունը հերքելուն ուղղված գործողություններ:
subject: ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
  topic: section
subject: քրեական հետապնդում,
  topic: keywords
subject: մեղադրանք,
  topic: keywords
subject: գործառույթ,
  topic: keywords
subject: նախաքննություն,
  topic: keywords
subject: հսկողություն
  topic: keywords
subject: քննիչ
  topic: keywords
subject: դատախազ
  topic: keywords
subject: գործունեության ուղղություն
  topic: keywords
creator: Գևորգ Բաղդասարյան
rights: Copyright (c) 2025 Գևորգ Բաղդասարյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 83
ending page: 98
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.083

ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴԵՐԸ ԵՊՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
type: item
description: Գիտական հոդվածի շրջանակներում ուսումնասիրվել է իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես ուսանողական խորհրդատվական կենտրոնի ձևավորման և զարգացման պատմությունը, մասնավորապես, անդրադարձ կատարելով «իրավաբանական կլինիկա» եզրույթի ստեղծմանը, այդ ինստիտուտի տարածմանը աշխարհի հայտնի առաջատար բուհերում, դրա կրթական և սոցիալական նշանակությանը իրավաբանական կրթություն ստացող ուսանողներին մասնագիտական գործունեության ոլորտում գործնական հմտություններ փոխանցելու և դրանք կիրառելու հնարավորություններ, իսկ հասարակության սոցիալապես անապահով խմբերին անվճար որակյալ իրավաբանական աջակցություն տրամադրելու առումներով։ Հոդվածի շրջանակներում ներկայացվել է հատկապես Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում իրավաբանական կլինիկական կրթության ներդնումը, դրա ձևավորման ու զարգացման պատմությունը և ներկայիս գործունեությունը։
subject: Articles
  topic: section
subject: իրավաբանական կրթություն
  topic: keywords
subject: գործնական հմտություններ
  topic: keywords
subject: որակյալ մասնագետ
  topic: keywords
subject: անվճար խորհրդատվություն
  topic: keywords
subject: իրավաբանական ծառայություններ
  topic: keywords
subject: իրավագիտակցության բարձրացում
  topic: keywords
subject: իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ
  topic: keywords
creator: Քնարիկ Վարդանյան
rights: Copyright (c) 2026 Qnarik Vardanyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 5
ending page: 21
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.005

ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
type: item
description: Իրավաբանական կլինիկաները ավանդաբար իրականացնում են երկու հիմնական առաքելություն՝ կրթական և սոցիալական՝ հանդիսանալով իրավաբանական կրթության և իրավաբանական օգնության մատուցման յուրահատուկ ձև։ Միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է գործառութային, կառուցակարգային, ընթացակարգային և նյութական անհրաժեշտ և բավարար նախադրյալների առկայությամբ։ Ընդ որում, որպեսզի քննարկվող նախադրյալներին հաղորդվի ինստիտուցիոնալ բնույթ, անհրաժեշտ է դրանց տալ իրավական պատշաճ ամրագրում։ Տեսական աղբյուրների, հայրենական օրենսդրության, ինչպես նաև միջազգային և ներպետական փորձի հիման վրա աշխատանքում ներկայացվել են իրավաբանական կլինիկաների դերն ու նշանակությունը, «իրավաբանական կլինիկա» հասկացության բովանդակությունը, վերլուծվել են դրանց կրթական և սոցիալական գործառույթները, ինչպես նաև քննարկվել են իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորող նախադրյալները։ Առանձին քննարկման առարկա է դարձվել իրավաբանական կլինիկաների գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության ոչ բավարար մակարդակը, այդ թվում՝ իրավաբանական կլինիկաներում ընդգրկված ուսանողների՝ դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու սահմանափակումները, իրավաբանական օգնության համար անհրաժեշտ ապացույցների ձեռքբերման արդյունավետ գործիքակազմի բացակայությունը, հաճախորդների կողմից կլինիկայի նկատմամբ վստահություն ապահովող այնպիսի պահանջների բացակայությունը, ինչպիսիք են կլինիկայի մասնագիտական վարքագծի կանոնները, և այլն։ Հոդվածում հեղինակները ներկայացնում են գիտագործնական մի շարք եզրահանգումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետության բարձրացման և կլինիկական կրթության համակարգի հետագա զարգացման համար։
subject: Articles
  topic: section
subject: իրավաբանական կլինիկա
  topic: keywords
subject: կլինիկական կրթություն
  topic: keywords
subject: կրթական ծրագիր
  topic: keywords
subject: ուսումնական հաստատություն
  topic: keywords
subject: անվճար իրավաբանական օգնություն
  topic: keywords
subject: սոցիալապես անապահով խավ
  topic: keywords
subject: հանրային պաշտպանություն
  topic: keywords
subject: դատական ներկայացուցչություն
  topic: keywords
subject: լրացուցիչ կառուցակարգ
  topic: keywords
subject: վարքագծի կանոններ
  topic: keywords
creator: Տիգրան Մարկոսյան
creator: Նարե Պարոնյան
rights: Copyright (c) 2026 Tigran Markosyan, Nare Paronyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2026-01-16
publication date: 2026-01-16
starting page: 22
ending page: 36
doi: 10.46991/BYSU.C/2026.SP2.022

Քաղաքացիական օրենս­դրական նախաձեռնության ինստիտուտի իրացման հիմնա­խնդիր­ների մասին
type: item
description: Հ­ոդվ­ած­ը նվիրվ­ած է քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենսդր­ակ ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­ի­տուտ­ի իր­ացմ­ան հիմն­ախնդ­իրն­եր­ին։ 2015 թվակ­ան­ի սահմ­ան­ադր­ակ­ան փոփ­ո­խ­ու­թյ­ունն­եր­ի արդյ­ունք­ում Հ­այ­աստ­ան­ի Հ­անր­ապ­ետ­ությ­ուն­ում ընդ­ունվ­եց ժող­ովրդ­ա­իշխ­ան­ությ­ան ուղղ­ակ­ի կամ անմ­իջ­ակ­ան իր­ակ­ան­ացմ­ան նոր ինստ­իտ­ուտ, որ­ի կի­րառմ­ան հետ կապվ­ած՝ առկ­ա են օր­ենսդր­ակ­ան ու կազմ­ակ­երպ­ակ­ան լուրջ խնդիր­ներ և ­անկ­ատ­ար­ությ­ունն­եր։ Հ­ոդվ­ած­ում համ­եմ­ատ­աիր­ավ­ակ­ան վերլ­ուծ­ությ­ան մե­թոդ­ով հետ­ազ­ոտվ­ում են ՀՀ-ում և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ում քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենս­դրակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­իտ­ուտ­ի առ­անձն­ահ­ատկ­ությ­ունն­եր­ը։ Հ­ոդվ­ած­ի նպատ­ակն է վերլ­ուծ­ել ընտր­ակ­ան իր­ավ­ունք ուն­եց­ող քաղ­աք­աց­ին­եր­ի կողմ­ից քա­ղա­ք­աց­իակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան կարգ­ով օր­ենք­ի նախ­ագ­իծ առ­աջ­արկ­ել­ու հիմն­ա­հարց­եր­ը, իսկ խնդիրն է Հ­այ­աստ­ան­ի Հ­անր­ապ­ետ­ությ­ան և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ի օրի­­ն­ակ­ով բաց­ահ­այտ­ել քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենսդր­ակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան կա­րևոր­ու­թյ­ուն­ը և ­իր­ացմ­ան բարդ­ությ­ունն­եր­ը։ Հ­ոդվ­ած­ի տես­ակ­ան հիմքն են կազմ­ում թեմ­ա­յին առնչվ­ող գիտ­ակ­ան աշխ­ատ­անքն­եր­ը, իսկ նորմ­ատ­իվ իր­ավ­ակ­ան հիմք­ը՝ ՀՀ և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ի սահմ­ան­ադր­ությ­ունն­եր­ը, համ­ապ­ատ­ասխ­ան օր­ենս­դրակ­ան ակ­տեր­ը։ Ուս­ումն­աս­իր­ությ­ան արդյ­ունք­ում առ­աջ­արկվ­ում է վեր­ան­այ­ել օր­ենսդր­ակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան իր­ավ­ունքն իր­ացն­ող քաղ­աք­աց­ին­եր­ի թվաք­ա­նակ­ը, նույն հարց­ի վեր­աբ­երյ­ալ հանր­աքվ­ե անցկ­ացն­ել­ու և ­ընդհ­անր­ապ­ես հան­րաքվ­եի պահ­անջ­ի հա­մար քաղ­աք­աց­ին­եր­ի նույն­ացմ­ան ստոր­ագր­ությ­ունն­եր­ի անհր­աժ­եշտ թվի և ­այլ հարց­եր։ Հ­ոդվ­ածն արդ­իակ­ան է և գ­իտ­ակ­ան նոր­ույթ է պա­րուն­ակ­ում՝ կապվ­ած ՀՀ-ում սահմ­ան­ադր­ակ­ան փոփ­ոխ­ությ­ունն­եր­ի առ­աջ­արկ­ութ­յունն­եր­ի հետ, թե ինչպ­ես հստակ­եցն­ել և բ­ար­ել­ավ­ել ուղղ­ակ­ի ժող­ովրդ­աիշխ­ան­ութ­յ­ան ամր­ապնդմ­ան­ը միտ­ված քաղ­աք­աց­իակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­իտ­ուտ­ի նորմ­ատ­իվ իր­ավ­ակ­ան հիմ­քեր­ը։
subject: Սահմանադրական իրավունք
  topic: section
subject: Ազգային ժողով
  topic: keywords
subject: ժողովրդավարություն
  topic: keywords
subject: Սահմանադրություն
  topic: keywords
subject: քաղաքացիական նախաձեռնություն
  topic: keywords
creator: Ռուզաննա Հակոբյան
creator: Հրանուշ Հակոբյան
rights: Copyright (c) 2025 Ռուզաննա Հակոբյան, Հրանուշ Հակոբյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 18
ending page: 34
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.018

Ապօրինի շրջանա­ռու­թյան մեջ գտնվող զենքի հանձնումը խրախուսող նորմերի քրեա­իրավական որոշ հիմնահարցեր
type: item
description: Ա­պօ­րի­նի շրջա­նա­ռութ­յան մեջ գտնվող զեն­քի հանձ­նու­մը խրա­խու­սող նոր­մերն էա­կան նշա­նա­կութ­յուն ու­նեն ինչ­պես հան­ցա­գոր­ծութ­յուն­նե­րի կանխ­ման, այն­պես էլ ան­ձանց դրա­կան վար­քագ­ծի խթան­ման տե­սանկ­յու­նից։ Այս ա­ռու­մով ու­շադ­րութ­յան է ար­ժա­նի 2021 թվա­կա­նի մա­յի­սի 5-ին ըն­դուն­ված ՀՀ քրեա­կան օ­րենսգր­քի 335-րդ հ­ոդ­վա­ծի 4-րդ մ­ա­սով նա­խա­տես­ված խրա­խու­սա­կան նոր­մի ձևա­կեր­պու­մը, որն էա­պես տար­բեր­վում է 2003 թվա­կա­նի ապ­րի­լի 18-ին ըն­դուն­ված ՀՀ քրեա­կան օ­րենսգր­քի 235-րդ հ­ոդ­վա­ծի 5-րդ մ­ա­սով նա­խա­տես­ված նոր­մի բո­վան­դա­կութ­յու­նից։ Ս­ույն հոդ­վա­ծի նպա­տա­կը հիշ­յալ նոր­մում տե­ղի ու­նե­ցած բո­վան­դա­կա­յին փո­փո­խութ­յուն­նե­րի հե­տա­զո­տումն է։ Դր­ված նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար հոդ­վա­ծում հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծութ­յան են են­թարկ­վել նախ­կին և գ­որ­ծող քրեա­կան օ­րենսգր­քե­րով նա­խա­տես­ված խրա­խու­սա­կան նոր­մե­րը և դ­րանց կի­րառ­ման ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը, ինչ­պես նաև վեր են հա­նվել այն հիմ­նա­հար­ցե­րը և խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք կա­րող են ծա­գել ի­րա­վա­կի­րառ գոր­ծու­նեութ­յան ըն­թաց­քում: Հ­ե­տա­զո­տութ­յան ա­ռար­կան դի­տարկ­վել է գի­տա­կան ճա­նա­չո­ղութ­յան այն­պի­սի ընդ­հա­նուր (հա­մա­գի­տա­կան) և հ­ա­տուկ մե­թոդ­նե­րի կի­րառ­մամբ, ինչ­պի­սիք են դոգ­մա­տիկ, ի­րա­վա­հա­մե­մա­տա­կան, տրա­մա­բա­նա­կան վեր­լու­ծութ­յան և­ ի­րա­վա­կան մո­դե­լա­վոր­ման մե­թոդ­նե­րը։ Հ­ոդ­վա­ծում ի­րա­կա­նաց­ված հե­տա­զո­տութ­յան արդ­յուն­քում կա­տար­վել են մի շարք եզ­րա­կա­ցութ­յուն­ներ, ո­րոնց հի­ման վրա ներ­կա­յաց­վել են խրա­խու­սա­կան նոր­մի կա­տա­րե­լա­գործ­մանն ուղղ­ված հիմ­նա­վոր­ված ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ։
subject: Քրեական իրավունք
  topic: section
subject: զենքի ապօրինի շրջանառություն
  topic: keywords
subject: խրախուսական նորմ
  topic: keywords
subject: դրական վարքագծի խթանում
  topic: keywords
subject: քրեական օրենսգիրք
  topic: keywords
subject: կամովին հանձնում
  topic: keywords
subject: օբյեկտիվ իրադրություն
  topic: keywords
subject: խրախուսական նորմի կատարելագործում
  topic: keywords
creator: Վիրաբ Համբարձումյան
creator: Սերգեյ Առաքելյան
rights: Copyright (c) 2025 Վիրաբ Համբարձումյան, Սերգեյ Առաքելյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 53
ending page: 67
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.053

Օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները
type: item
description: Սույն հետազոտության նպատակը ժամանակակից տեսական նյութի ուսումնասիրությանհիման վրա օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման համընդհանուրմեթոդաբանական չափանիշների դիտարկումն է իրավաբանական դոկտրինում մշակված ձևականհավասարության արդի գաղափարի և դրան բնորոշ գծերի տեսանկյունից։ Նշվածովպայմանավորված՝ հետազոտության օբյեկտ է ընտրվել բոլորի ընդհանուր հավասարությունը, իսկառարկան՝ դրա սահմանափակման իրավաբանական կառույցի վեր հանումը տեսագործնականարժեք ունեցող հետևյալ խնդիրների համատեքստում՝ ինչ ենք հասկանում ընդհանուրհավասարություն ասելով, ինչ ենք հասկանում «օրենք» ասելով ընդհանուր հավասարությանհամատեքստում, որ դեպքում օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը կարողէ ուղղված լինել ՀՀ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելուն։ Առաջադրվածխնդիրների և դրանց լուծումների համընդհանրացման միջոցով որպես վերջնարդյունքներկայացվել է օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները, որոնցից դուրս օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը չիկարող որակվել համաչափ։
subject: Պետության և իրավունքի տեսություն
  topic: section
subject: ձևական հավասարություն
  topic: keywords
subject: համաչափություն
  topic: keywords
subject: լեգիտիմ նպատակ
  topic: keywords
subject: ընդհանուր հավասարություն
  topic: keywords
subject: գործիքակազմային տեսություն
  topic: keywords
subject: դատական պաշտպանության իրավունք
  topic: keywords
subject: հիմնական իրավունքի սահմանափակում
  topic: keywords
subject: օրենք
  topic: keywords
subject: օբյեկտիվ իրավունք
  topic: keywords
subject: իրավական պետություն
  topic: keywords
creator: Գևորգ Վիրաբյան
rights: Copyright (c) 2025 Геворг Вирабян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 19
ending page: 31
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.019

Հաշտարարության (մեդիացիա) ընդհանուր իրա­վական բնութագիրը
type: item
description: Մարդու իրավունքների և ազատությունների ապահովման մեխանիզմի արդյունավետության բարձրացումը չի կարող տեղի ունենալ բացառապես իրավական կարգավորման իմպերատիվ մեթոդների կիրառմամբ, այդ իսկ պատճառով ներկայումս զգալիորեն աճում է այսպես կոչված «ինքնակարգավորման» մեխանիզմների նշանակությունը: Ուստի, քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է ապահովել վեճի կարգավորման ձևի համապատասխանությունն այդ վեճի բնույթին (“Fitting the forum to the fuss”): Վեճերի այլընտրանքային լուծումը ներառում է այնպիսի գործընթաց, որտեղ չեզոք երրորդ կողմը ներգրավվում է աջակցելու իրավական վեճերի լուծմանը այնպիսի ընթացակարգերի միջոցով, ինչպիսիք են՝ հաշտարարությունը, արբիտրաժը և այլն: Վեճերի լուծման այլընտրանքային եղանակներից մեկը հաշտարարությունն է (մեդիացիա), որը ակտիվորեն կիրառվում է զարգացած իրավական համակարգ ունեցող մի շարք երկրներում և կողմերը ազատ են դիմելու հաշտարարության, որտեղ նրանց օգնում է չեզոք կողմ հանդիսացող հաշտարարը:
subject: Civil Procedure
  topic: section
subject: վեճերի այլընտրանքային լուծում
  topic: keywords
subject: իրավունքների պաշտպանություն
  topic: keywords
subject: վեճերի լուծման այլընտրանքային ընթացակարգերը
  topic: keywords
subject: հաշտարարության գործընթաց (մեդիացիա)
  topic: keywords
subject: հաշտարար
  topic: keywords
subject: չեզոք և անկողմնակալ
  topic: keywords
subject: քաղաքացիական վեճեր
  topic: keywords
creator: Վարդուշ Եսայան
rights: Copyright (c) 2025 Վարդուշ Եսայան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 171
ending page: 183
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.2.171

Հար­կե­րի, տուր­քե­րի և­ այլ պար­տա­դիր վճար­նե­րի՝ օ­րեն­քին հա­մա­պա­տաս­խան սահ­ման­ված լի­նե­լու սահ­մա­նադ­րա­կան պա­հան­ջի էութ­յու­նը
type: item
description: Հոդ­վա­ծում վեր­լուծ­վում են Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նում հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յուն­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­կան և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րին առնչ­վող հար­թութ­յուն­նե­րը՝ կենտ­րո­նա­նա­լով ՀՀ Սահ­մա­նադ­րութ­յան 60-րդ հոդ­վա­ծի 8-րդ մա­սի վրա, ո­րով հար­կեր, տուր­քեր, այլ պար­տա­դիր վճար­ներ կա­տա­րելն ամ­րագր­ված է ոչ միայն որ­պես սահ­մա­նադ­րա­կան պար­տա­կա­նութ­յուն, այլև որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փա­կում և մի­ջամ­տութ­յուն այդ ի­րա­վուն­քին: Նշ­վա­ծը, ան­շուշտ, ա­ռա­վել լիար­ժեք է հա­մա­պա­տաս­խա­նում այդ պար­տա­կա­նութ­յան բո­վան­դա­կութ­յա­նը: ՀՀ սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կա­յի, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) ո­րո­շում­նե­րի վեր­լու­ծութ­յան արդ­յուն­քում կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում այն մա­սին, որ օ­րի­նա­կա­նութ­յան սահ­մա­նադ­րա­կան սկզբուն­քի հա­մա­տեքս­տում ոչ միայն հար­կե­րի տե­սակ­նե­րը և դ­րանց վճար­ման կար­գը, այլև հար­կի բո­լոր բա­ղադ­րա­տար­րե­րը (օ­րի­նակ՝ հարկ­ման բա­զան, հարկ­ման օբ­յեկ­տը և­ այլն) պետք է սահ­ման­ված լի­նեն բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով: Այլ կերպ ա­սած՝ ցան­կա­ցած ի­րա­վա­նորմ, ո­րը կա­րող է հան­գեց­նել ան­ձի հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յան ծա­վա­լի փո­փո­խութ­յա­նը, պետք է սահ­ման­ված լի­նի օ­րեն­քով: Հոդ­վա­ծում նաև հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծութ­յան է են­թարկ­վում Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կան և կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում, ըստ ո­րի՝ հար­կե­րի, տուր­քե­րի և պար­տա­դիր այլ վճար­նե­րի սահ­մա­նու­մը՝ որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փակ­ման ձև, կա­րող է ա­ռեր­ևույթ գնա­հատ­վել որ­պես ի­րա­վա­չափ միայն այն պա­րա­գա­յում, երբ այն նա­խա­տես­ված է բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով, հա­մա­պա­տաս­խա­նում է ո­րո­շա­կիութ­յան սկզբուն­քին, ինչ­պես նաև հե­տապն­դում է ի­րա­վա­չափ նպա­տակ և­ ու­նի ար­դա­րա­ցի հիմ­նա­վո­րում: Հոդ­վա­ծում հո­ղա­մա­սե­րի կա­դաստ­րա­յին ար­ժեք­նե­րի ո­րոշ­ման պրակ­տիկ օ­րի­նա­կով նաև ցույց է տրվում, թե ինչ­պես է հո­ղա­մա­սե­րի տա­րա­ծագ­նա­հատ­ման գո­տի­նե­րը սահ­մա­նե­լու լիա­զո­րութ­յու­նը կ…
subject: Սահմանադրական իրավունք
  topic: section
subject: հարկային պարտավորություններ;
  topic: keywords
subject: հարկեր;
  topic: keywords
subject: տուրքեր;
  topic: keywords
subject: պարտադիր վճարներ;
  topic: keywords
subject: օրինականության սկզբունք;
  topic: keywords
subject: իրավական որոշակիություն;
  topic: keywords
subject: սեփականության իրավունք;
  topic: keywords
creator: Սայադ Բադալյան
rights: Copyright (c) 2025 Саяд Бадалян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 49
ending page: 55
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.049

Оրենսդրական փակ ցանկին հակառակ իրավունքի զարգացման ինստիտուցիոնալ համակարգը
type: item
description: Հոդվածում ուսումնասիրվում է օրենքով սահմանված սահմանափակումներին՝ որպես բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի փակ ցուցակներով ներկայացված, հակառակ իրավունքի զարգացման հնարավորությունը: Որպես տեսական հիմք օգտագործվում է Կառլ Շմիթի «նորմալ դատավոր» հայեցակարգը՝ ընդգծելով contra legem (օրենքին հակառակ) դատական ակտերի ինստիտուցիոնալ բնույթը: Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության դատական պրակտիկան, որտեղ քրեական դատարանները փակ ցուցակների կիրառման հարցում ցուցաբերում են համեմատաբար ճկունություն՝ ի տարբերություն քաղաքացիական և վարչական դատարանների, որոնք պահպանում են խիստ ֆորմալիստական մոտեցում: Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ դատարանները բողոքարկելի են ճանաչում փակ ցուցակում չնախատեսված ակտերը, ինչպես նաև գնահատվում է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի մոտեցումը օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը որոշելու վերաբերյալ: Հեղինակը քննադատում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1476 որոշմամբ արտահայտած այն դիրքորոշումը, ըստ որի՝ ինքն իրավասու է քննարկել միայն այն օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը, որոնք համարվում են իրավակարգավորման թերության (սխալի) հետևանք, իսկ օրենսդրի գիտակցված լռությունը դուրս է իր իրավասության սահմաններից
subject: Պետության և իրավունքի տեսություն
  topic: section
subject: contra legem, փակ ցուցակներ, դատական ազատ վարվելու իրավունք, Կառլ Շմիթ, օրենսդրական բացթողում, օրենսդրի հապաղում, օրենսդրի գիտակցված լռություն, իրավաչափ ակնկալիքներ, դատարանի լիազորություններ
  topic: keywords
creator: Արթուր Ղամբարյան
rights: Copyright (c) 2025 Артур Гамбарян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 6
ending page: 18
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.006

Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնասի պատճառման իրավաչափության պայմանները
type: item
description: Քրեական պատասխանատվությունը բացառող ցանկացած հանգամանքի կիրառելիությունը փաստելու համար պետք է հաստատել այդ հանգամանքի իրավաչափության պայմանների առկայությունը։ Սույն հոդվածում մենք հետազոտման առարկա ենք դարձրել մեր կողմից առաջարկված, «Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պատճառելը» վերտառությունը կրող քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները։ Քրեական պատասխանատվությունը բացառող այս հանգամանքի առաջարկվող բովանդակության հետազոտման արդյունքում առանձնացվել են այդ հանգամանքի իրավաչափության հեևյալ պայմանները, որոնց էությունն էլ հոդվածում առանձին մանրամասն հետազոտման է ենթարկվել. քրեական օրենքով պաշտպանվող շահերին վնաս պետք է պատճառվի օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս, վնասը պետք է պատճառվի օրենքով սահմանված կարգով օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող անձի կողմից, վնասը պետք է պատճառվի հանցագործությունը կանխելուն, բացահայտելուն կամ ապացույցներ ձեռք բերելուն աջակցելու նպատակով տրված հանձնարարության սահմաններում, պետք է բացակայեն այդ նպատակին հասնելու համար վնաս պատճառելու հետ չկապված միջոցները, պետք է պահպանված լինեն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելիս իրավաչափ վնասի պատճառման սահմանները։ Թվարկված բոլոր պայմանների միաժամանակյա առկայության պարագայում միայն կարելի է հաստատել քրեական պատասխանատվությունը բացառող քննարկվող հանգամանքի առկայությունը։ Իրականացված հետազոտության արդյունքներով հոդվածում ներկայացվել են գիտագործնական արժեք ունեցող մի շարք առաջարկներ։
subject: Քրեական իրավունք
  topic: section
subject: քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանք
  topic: keywords
subject: իրավաչափության պայման
  topic: keywords
subject: իրավաչափ վնաս
  topic: keywords
subject: օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում
  topic: keywords
subject: օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող անձ
  topic: keywords
subject: հանձնարարության սահմաններ
  topic: keywords
subject: վնաս պատճառելու հետ չկապված միջոցներ
  topic: keywords
subject: վնասի պատճառման սահամններ
  topic: keywords
creator: Գևորգ Բարսեղյան
rights: Copyright (c) 2025 Геворг Барсегян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 74
ending page: 104
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.074

Ինչու է սննդային թափոնների դեմ պայքարի ֆրան­ս­իական օրենքը գիտական նորամուծություն
type: item
description: Այս վեր­լու­ծութ­յան նպա­տակն է ընդգ­ծել սննդա­յին թա­փոն­նե­րի դեմ պայ­քա­րի նոր արդ­յու­նա­վետ օ­րեն­քի ա­րագ ըն­դուն­մանհրա­տա­պութ­յու­նը: Իս­կա­պես, սո­ցիա­լա­կան և բ­նա­պահ­պա­նա­կան ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճա­կի հետ կապ­ված տագ­նա­պա­լի ի­րա­վի­ճա­կը պա­հան­ջում է օ­րեն­քի փո­փո­խութ­յուն։ Մի կող­մից Ֆ­րան­սիա­յում աղ­քա­տութ­յան ա­ճի և «ա­պու­րի խո­հա­նո­ցում» ա­վե­լի ու ա­վե­լի եր­կար հեր­թե­րի, մյուս կող­մից մտա­հո­գիչ գլո­բալ տա­քաց­ման ի հայտ գա­լու պայ­ման­նե­րում քա­ղա­քա­ցի­ներն ակն­կա­լում են արդ­յու­նա­վետ, նո­րա­րա­րա­կան և հար­մա­րեց­ված ի­րա­վա­կան գոր­ծիք­ներ: Հոդ­վա­ծա­գիրն անդ­րա­դառ­նում է 2016 թվա­կա­նի փետր­վա­րի 3-ին Ֆ­րան­սիա­յում ըն­դուն­ված օ­րեն­քին, ո­րը դրա­կան արդ­յունք­ներ բե­րեց՝ վեր­լու­ծե­լով օ­րեն­քի կի­րարկ­ման ըն­թաց­քը։ Հոդ­վա­ծում, հաշ­վի առ­նե­լով ստեղծ­ված նոր ի­րա­վի­ճա­կը, ա­ռա­ջարկ­վում է հան­դես գալ սննդամ­թեր­քի թա­փոն­նե­րի դեմ պայ­քա­րի նոր օ­րի­նագ­ծով, որ­պես­զի օ­րենսդ­րա­կան դաշ­տը հար­մա­րեց­վի ստեղծ­ված ի­րո­ղութ­յուն­նե­րին։ Սա է այս ի­րա­վա­կան վեր­լու­ծութ­յան նպա­տա­կը։
subject: Պետության և իրավունքի տեսություն
  topic: section
subject: Ֆրոյդենշտադտ քաղաք
  topic: keywords
subject: Կուրբևուա քաղաք
  topic: keywords
subject: Սննդի թափոններ
  topic: keywords
subject: Եվրոպական իրավունք
  topic: keywords
subject: Կայուն զարգացում
  topic: keywords
subject: Օրենք
  topic: keywords
subject: Ֆրանսիայի օրենք
  topic: keywords
subject: ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն
  topic: keywords
subject: Կորած սնունդ
  topic: keywords
creator: Արաշ Դերամբարշ
rights: Copyright (c) 2025 Араш Дерамбарш https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 32
ending page: 48
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.032

Մեղադրյալի «պարտադիր» ձերբակալումն ու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով անձի ձերբա­կալ­ման անհնարինությունը
type: item
description: Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան ի­րա­վուն­քի պաշտ­պա­նութ­յան գործ­նա­կան հիմ­նախն­դիր­նե­րին՝ հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած կաս­կա­ծի հի­ման վրա ձեր­բա­կալ­ելու և դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կալ­ման ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում­նե­րի հա­մա­տեքս­տում։ Անդ­րա­դառ­նա­լով հան­ցանք կա­տա­րե­լու ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հիմ­նա­վոր կաս­կա­ծով ձեր­բա­կալ­մա­նը՝ հե­ղի­նա­կը քննա­դա­տում է Վճռա­բեկ դա­տա­րա­նի ի­րա­վուն­քում սահ­ման­ված՝ նա­խա­ձեռն­ված քրեա­կան վա­րույ­թով ձեր­բա­կալ­ման այս տե­սա­կը կի­րա­ռե­լու բա­ցար­ձակ ար­գել­քը։ Հիմ­նա­վո­րե­լով, որ քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված լի­նելն ինք­նին չի բա­ցա­ռում ար­տա­քին հան­ցան­շան­նե­րով ան­ձին ան­հա­պաղ ձեր­բա­կա­լե­լու ի­րա­վի­ճակ­նե­րը՝ հե­ղի­նակն ա­նըն­դու­նե­լի է հա­մա­րում հան­ցանք կա­տա­րած լի­նե­լու հիմ­նա­վոր կաս­կածն ան­մի­ջա­կա­նո­րեն ծա­գած հա­մա­րե­լու՝ «քրեա­կան վա­րույթ նա­խա­ձեռն­ված չլի­նե­լու» չա­փա­նի­շը և դ­րա փո­խա­րեն ա­ռաջ է քա­շում «կաս­կածն ա­պա­ցույց­նե­րից չբխե­լու» չա­փա­նի­շը։ Անդ­րա­դառ­նա­լով ձեր­բա­կալ­ման մյուս տե­սա­կին՝ հե­ղի­նա­կը պնդում է, որ քրեա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենս­գիր­քը սահ­մա­նել է դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար ա­զա­տութ­յան մեջ գտնվող մե­ղադր­յա­լին պար­տա­դիր ձեր­բա­կա­լե­լու պա­հանջ, որն ան­ձի ա­նա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծի դրսևո­րում է և հա­կա­սում է անձ­նա­կան ա­զա­տութ­յան կան­խա­վար­կա­ծին ու քմա­հաճ ձեր­բա­կալ­ման մի­ջազ­գա­յին-ի­րա­վա­կան ար­գել­քին։ Հե­ղի­նա­կը կարծում է, որ օ­րենս­դի­րը մե­ղադր­յա­լի ձեր­բա­կա­լու­մը պար­տա­դիր է հա­մա­րել ձևա­կան նպա­տակ­նե­րով՝ մե­ղադր­յա­լին կա­լա­նա­վո­րե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը պատ­շաճ հա­մա­րե­լու և կա­լա­նա­վոր­ման ըն­թա­ցա­կարգ սկսե­լու հա­մար՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լով վեր­ջի­նիս կա­լա­նա­վո­րող դա­տա­րա­նին զերծ պա­հելու ա­զա­տութ­յու­նից զրկող հա­մար­վե­լու բե­ռից։
subject: ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
  topic: section
subject: անձնական ազատության իրավունք
  topic: keywords
subject: ազատության կանխավարկած
  topic: keywords
subject: քրեական վարույթ
  topic: keywords
subject: դատարան
  topic: keywords
subject: ձերբակալում
  topic: keywords
subject: կալանք
  topic: keywords
subject: հիմնավոր կասկած
  topic: keywords
subject: մեղադրյալ
  topic: keywords
subject: արտաքին հանցանշան
  topic: keywords
creator: Գևորգ Բաղդասարյան
rights: Copyright (c) 2025 Геворг Багдасарян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 133
ending page: 145
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.133

Օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում կամ գաղտնի քննչական գործողություն իրականացնելու թույլտվու­թյան միջնորդության շրջանակում դատարանի իրավասության վերաբերյալ որոշ իրավական խնդիրներ
type: item
description: Հոդ­վա­ծի նպա­տակն է վեր­լու­ծել օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն կա­տա­րե­լու հա­մար դա­տա­րան բեր­վող միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րի քննութ­յա­նը ներ­կա­յաց­վող ո­րոշ օ­րենսդ­րա­կան պա­հանջ­ներ։ Օրենս­դրա­կան կար­գա­վո­րում­ներն այն­պի­սին են, որ հա­ճախ ինչ­պես քննչա­կան մար­մին­նե­րի ու դա­տա­խա­զութ­յան, այն­պես էլ դա­տա­րա­նի կող­մից տար­բեր կերպ են մեկ­նա­բան­վում։ Խոս­քը վե­րա­բե­րում է, մաս­նա­վո­րա­պես, օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ժամ­կե­տի եր­կա­րաձգ­ման միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րի ժա­մա­նակ այդ միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րին ներ­կա­յաց­վող պա­հանջ­նե­րից մե­կի՝ օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ըն­թաց­քում ստաց­ված արդ­յուն­քի մեկ­նա­բան­մա­նը։ Բա­ցի այդ, ի­րա­վա­կի­րառ պրակ­տի­կա­յում դեռևս չկա միաս­նա­կան մո­տե­ցում օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում կամ գաղտ­նի քննչա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը քննող դա­տա­րա­նի կող­մից ՀՀ քրեա­կան օրենսգր­քում առ­կա օ­րենսդ­րա­կան բա­ցը բա­ցա­հայ­տե­լու պար­տա­կա­նութ­յան մա­սով։ Հոդ­վա­ծը նպա­տակ է հե­տապն­դում քննել այն­պի­սի խնդիր­ներ, ո­րոնք ա­ռա­ջա­ցել են ի­րա­վա­կի­րառ պրակ­տի­կա­յում։ Այս ա­ռու­մով հոդ­վա­ծը նաև ար­դիա­կան է, քա­նի որ շարադր­վող մո­տե­ցում­նե­րը կա­րող են հե­տաքրք­րութ­յուն ներ­կա­յաց­նել ինչ­պես ու­սա­նող­նե­րի, այն­պես էլ փաս­տա­բան­նե­րի, ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րի և դա­տա­վոր­նե­րի շրջանում։
subject: ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
  topic: section
subject: օպերատիվ–հետախուզական միջոցառում
  topic: keywords
subject: գաղտնի քննչական գործողություն
  topic: keywords
subject: իրավունքի սահմանափակում
  topic: keywords
subject: դատական երաշխիք
  topic: keywords
subject: օրենսդրական բաց
  topic: keywords
creator: Կարեն Ամիրյան
rights: Copyright (c) 2025 Карен Амирян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 119
ending page: 132
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.119

Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարը և զոհերի իրավունքների պաշտպանությունը քրեակատարողական համակարգում
type: item
description: Հոդվածը նպատակ է հետապնդվում ներկայացնել քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դրսևորումները, նման դեպքերի բացահայտման մեխանիզմները, զոհերի իրավունքների շրջանակը և պետության պարտավորությունները։ Այդ նպատակով իրականացվել է առկա տեղական և օտարերկրյա գրականության և մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների համապարփակ ուսումնասիրություն՝ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի մանրամասն վերլուծություն։ Տարբեր երկրների վերաբերելի փորձի մասով համապատասխան աղբյուրներում արված դիտարկումների հաշվառմամբ, քրեակատարողական հիմնարկներում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեպքերի հնարավոր դրսևորումները բաժանվել են մի քանի տեսակի, որոնցից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ ներկայացվել են հատուկ եզրակացություններ։ Ընդգծվելով քրեակատարողական համակարգում դատապարտյալների վերասոցիալականացման կարևորությունը, արձանագրվել է, որ պետությունը, մասնավորապես՝ քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմը, պետք է ձեռնարկի անհրաժեշտ բոլոր քայլերը բացառելու մարդկանց թրաֆիքինգը և շահագործումը, դիտարկելով դրա դրսևորումը որպես՝ պետության պարտավորությունների կատարման ձախողում և մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում։ Հետազոտության արդյունքում, այլ պետությունների և միջազգային հաջողված փորձի հաշվառմամբ, ներկայացվել են քրեակատարողական համակարգում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարի առաջարկություններ։ Այդպիսիք են նման դեպքերի բացահայտման, զոհերի աջակցության և պաշտպանության, ուղղորդման և այլ մարմինների հետ համագործակցության կառուցակարգի ներդրումը, այս խնդրին հատուկ չափորոշիչների ներառումը ռիսկերի և կարիքների գնահատման համատեքստում և այլն։ Ընդգծվել է քրեակատարողական հիմնարկում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ցանկացած դրսևորման դեմ պայքարի կարևորությունը, առաջարկելով համապատասխան օրենսդրական ու գործնական անհրաժեշտ բարեփոխումներ։
subject: Սահմանադրական իրավունք
  topic: section
subject: մարդկանց թրաֆիքինգ
  topic: keywords
subject: աշխատանքային շահագործում
  topic: keywords
subject: քրեակատարողական համակարգ
  topic: keywords
subject: ազատությունից զրկում
  topic: keywords
subject: ռիսկերի և կարիքների գնահատում
  topic: keywords
subject: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան
  topic: keywords
subject: Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիա
  topic: keywords
creator: Սերգեյ Ղազինյան
rights: Copyright (c) 2025 Сергей Казинян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 56
ending page: 73
doi: 10.46991/10.46991/BYSU.C/2025.16.1.056

Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վարույթներով հայցային վաղեմության ժամկետների կիրառման դատական պրակտիկան
type: item
description: Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է «Ա­պօ­րինի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» վա­րույ­թով հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յան կի­րառ­ման դա­տա­կան պրակ­տի­կա­յի ու­սում­նա­սի­րութ­յա­նը: ՀՀ գլխա­վոր դա­տա­խա­զութ­յան հա­մար դար­ձել է պրակ­տի­կա հայ­ցա­դի­մում ներ­կա­յաց­նել օ­րեն­քով սահ­ման­ված ե­րեք տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում, հե­տո դա­տա­րան ներ­կա­յաց­նել հայ­ցի ա­ռար­կա­յի և հիմ­քի փո­փո­խութ­յուն թույ­լատ­րե­լու վե­րա­բեր­յալ միջ­նոր­դութ­յուն: Ընդ ո­րում, հա­ճախ այդ­պի­սի միջ­նոր­դութ­յուն­նե­րը ներ­կա­յաց­վում են ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը սկսե­լուց հե­տո՝ ե­րեք տա­րի անց, սա­կայն դա­տա­րան­նե­րը մեր­ժում են հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յուն կի­րա­ռե­լու մա­սին պա­տաս­խա­նող­նե­րի միջ­նոր­դութ­յու­նը՝ հղում ա­նե­լով Քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի վե­րա­բե­րե­լի կար­գա­վո­րում­նե­րին: Հե­ղի­նակ­նե­րը հոդ­վա­ծում հիմ­նա­վո­րում են, որ հայ­ցա­յին վա­ղե­մութ­յան ժամ­կետ­նե­րի նման մեկ­նա­բա­նութ­յու­նը հա­կա­սում է «Ա­պօ­րի­նի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քում առ­կա ա­ռան­ձին ի­րա­վա­կար­գա­վո­րում­նե­րի: Բա­ցի այդ, «Ա­պօ­րի­նի ծա­գում ու­նե­ցող գույ­քի բռնա­գանձ­ման մա­սին» ՀՀ օ­րեն­քի 8-րդ, ՀՀ քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի 12-րդ, 170-րդ և 340-րդ հոդ­ված­նե­րին ա­պօ­րի­նի գույ­քի բռնա­գանձ­ման վա­րույթ­նե­րի շրջա­նակ­նե­րում դա­տա­րան­նե­րի կող­մից տրվող մեկ­նա­բա­նութ­յու­նը Սահ­մա­նադ­րութ­յա­նը հա­մա­պա­տաս­խա­նութ­յան տե­սան­կ­յու­նից ևս խո­ցե­լի է և­ են­թա­կա է վե­րա­նայ­ման:
subject: Civil Procedure
  topic: section
subject: Հայցային վաղեմություն
  topic: keywords
subject: հայցի հիմքի և առարկայի փոփոխություն
  topic: keywords
subject: ապօրինի ծագում ունեցող գույք
  topic: keywords
subject: Քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք
  topic: keywords
creator: Դավիթ Մելքոնյան
creator: Արսեն Թավադյան
rights: Copyright (c) 2025 Давид Мелконян, Арсен Тавадян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 168
ending page: 181
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.168

Իրավունքների չարաշահման հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում
type: item
description: ­Հոդ­վա­ծում հե­ղի­նա­կի կող­մից հա­մա­կող­մա­նիորեն ու­սում­նա­սիր­վել և վեր­լու­ծութ­յան են են­թարկ­վել դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շահ­ման ինս­տի­տու­տի բո­վան­դա­կա­յին տար­րերն ու գործառական ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յու­նում։ Ու­սում­նա­սի­րութ­յան հա­մար հիմք է ըն­դուն­վել դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի և պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րի չա­րա­շահ­ման հնա­րա­վո­րութ­յան կրող­նե­րի շրջա­նա­կի, չա­րա­շահ­ման բո­վան­դա­կութ­յան և դրս­ևո­րում­նե­րի, հետ­ևանք­նե­րի վե­րաց­ման ի­րա­վա­կան կա­ռու­ցա­կար­գե­րի բա­ցա­հայտ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը։ Հիմ­նա­վոր­վել է, որ դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շա­հու­մը չի նույ­նա­նում դա­սա­կան ի­րա­վա­խախտ­մանը, քա­նի որ այս դեպ­քում ի­րա­վուն­քի սուբ­յեկտն իր գոր­ծու­նեութ­յան ըն­թաց­քում գոր­ծում է ի­րա­վա­կան կար­գադ­րագ­րե­րին հա­մա­պա­տաս­խան, օգտ­վում է իր ի­րա­վունք­նե­րից կամ կա­տա­րում է օ­րեն­քով իր վրա դրված ֆոր­մալ պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը, սա­կայն խախ­տում կամ վնաս է պատ­ճա­ռում դա­տա­վա­րութ­յան մյուս մաս­նա­կից­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րին, ար­դա­րա­դա­տութ­յան արդ­յու­նա­վետ ի­րա­կա­նաց­ման հան­րա­յին շա­հե­րին։ Հիմ­նա­վոր­վել է, որ դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րի չա­րա­շա­հու­մը ոչ ի­րա­վա­չափ վար­քագ­ծի ինք­նու­րույն ձև­ է, ո­րը հան­գում է դա­տա­վա­րութ­յան մաս­նա­կից­նե­րի կող­մից ի­րենց դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­ներն ու պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը ոչ բա­րեխղ­ճո­րեն, այն է՝ ոչ ի­րա­վա­չափ ակն­կա­լիք­նե­րով կամ դրանց նպա­տա­կա­յին նշա­նա­կութ­յանն ան­հա­մա­պա­տաս­խան ի­րաց­նե­լուն։ Ընդ ո­րում, ի­րա­վուն­քի չա­րա­շա­հում կա­րող է թույլ տալ նաև հա­մա­պա­տաս­խան դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վուն­քի ի­րա­կան կրող չհան­դի­սա­ցող ան­ձը, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­ված է սուբ­յեկ­տիվ ի­րա­վուն­քի ի­րա­կան և ձ­ևա­կան ա­ռու­մով կրող լի­նե­լու հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րի տար­բե­րակ­մամբ։ Դա­տա­վա­րա­կան ի­րա­վունք­նե­րից օգտ­վե­լու և դա­տա­վա­րա­կան պար­տա­կա­նութ­յուն­նե­րը կա­տա­րե­լու՝ դա­տա­վա­րութ­յան մաս­նակ­ցի բա­րե­խղճութ­յու­նը դա­տա­րա­նը կա­րող է ո­րո­շել նաև տվյալ քա­ղա­քա­ցիա­կան գ…
subject: Civil Procedure
  topic: section
subject: իրավունքի չարաշահում
  topic: keywords
subject: պարտականության ոչ բարեխիղճ կատարում
  topic: keywords
subject: իրավունքի իրական կրող
  topic: keywords
subject: իրավախախտում
  topic: keywords
subject: անբարեխիղճ վարքագիծ
  topic: keywords
subject: կանխավարկած
  topic: keywords
subject: իրավական ներգործության միջոց
  topic: keywords
subject: սանկցիա
  topic: keywords
creator: Վահե Հովհաննիսյան
rights: Copyright (c) 2025 Ваге Оганесян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 146
ending page: 167
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.146

Քրեական վարույթների անջատման տեսական և գործնական խնդիրները ՀՀ քրեական դատավարությունում
type: item
description: Հոդվածը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքով քրեական վարույթների անջատման գործնական խնդիրների ուսումնասիմանը: Հոդվածում հեղինակը հիմնվելով իրավաբանական գրականության մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վրա, արձանագրում է, որ քրեական վարույթների միացման և անջատման ինստիտուտը չի կարելի դիտարկել որպես զուտ այն տեխնիկական միջոցներից մեկը, որոնց օգնությամբ իրավակիրառողը կարող է փոփոխել, այսինքն՝ ընդլայնել կամ հակառակը՝ նեղացնել իր վարույթում գտնվող գործով հետազոտման առարկան: Հակառակը, նշված ինստիտուտի կիրառումը պահանջում է խորքային և կշռադատված մոտեցում, քանի որ դրանով կարգավորվող իրավահարաբերությունների համալիրը անմիջական կապի մեջ է գտնվում ամբողջ քրական դատավարության հիմնական, սկզբունքային դրույթների և ընդհանուր առմամբ քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի կիրառման պրակտիկայի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դրա կիրառումը հետապնդում է բոլորովին այլ նպատակ, որը չի բխում քրեական վարույթների անջատման ինստիտուտի էությունից։ Քրեական վարույթների անջատման առկա իրավական պրակտիկան պայմանավորված է ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքում քրեական հետապնդման ժամկետների ամրագրմամբ։ Եթե ​​քրեական վարույթով մեղադրյալները մի քանիսն են և նրանց մեղսագրվում են տարբեր ծանրության հանցագործություններ, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը դատաքննության ժամկետները չխախտելու համար, սակայն, միևնույն ժամանակ խախտելով քրեական դատավարության օրենսգրքի 10-րդ հոդվածը, անջատում է առանձին վարույթ և փոխանցում դատարան։ Այս պրակտիկան հակասում է վարույթի անջատման ինստիտուտի իմաստին և խախտում մեղադրյալի սահմանադրական իրավունքները։
subject: ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
  topic: section
subject: վարույթի անջատում
  topic: keywords
subject: քրեական հետապնդման ժամկետներ
  topic: keywords
subject: անմեղության կանխավարկած
  topic: keywords
subject: անաչառ դատարան
  topic: keywords
subject: մեղադրանք
  topic: keywords
subject: հանցագործության ծանրության աստիճան
  topic: keywords
subject: առանձին վարույթ
  topic: keywords
subject: ՄԻԵԴ պրակտիկա
  topic: keywords
subject: Վճռաբեկ դատարանի պրակտիկա, իրավաիրառական պրակտիկա
  topic: keywords
creator: Սամվել Դիլբանդյան
creator: Դավիթ Մելքոնյան
rights: Copyright (c) 2025 Самвел Дилбандян, Давид Мелконян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
date: 2025-07-30
publication date: 2025-07-30
starting page: 105
ending page: 118
doi: 10.46991/BYSU.C/2025.16.1.105