Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն
«Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն» հանդեսում տպագրվում են իրավագիտության բնագավառի տարբեր ճյուղերին վերաբերող արդիական հոդվածներ, որոնք ՀՀ օրենսդրության կատարելագործմանը նվիրված հետազոտություններ են: Հանդեսի նպատակն է նպաստել ՀՀ-ում իրավագիտության զարգացմանը և օրենսդրության բարելավմանը: Հանդեսի խմբագրական խորհուրդը ձգտում է ընդլայնել հեղինակների շրջանակը՝ հրավիրելով հետազոտողներ աշխարհի տարբեր բուհերից:
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին դատախազի ու քննիչի որոշումների պրեկլյուզիվ և կոնկլյուզիվ ազդեցությունը քրեական և քաղաքացիական դատավարություններում
Աշխատանքը նվիրված է մինչդատական վարույթում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու մասին դատախազի ու քննիչի որոշումների ներճյուղային և քաղաքացիական դատավարության շրջանակում միջճյուղային ազդեցությունների, ինչպես նաև քրեական վարույթի նյութերի քաղաքացիական գործում որպես ապացույց օգտագործվելու հետ կապված հարցերի վերլուծությանը։ Տեսական աղբյուրների, օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի հիման վրա աշխատանքում ուսումնասիրվել է «preclusive effect», «conclusive effect», «res judicata» և «non bis in idem» հասկացությունների փոխհարաբերությունը, բացահայտվել են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումների արգելափակող ազդեցությունը, ինչպես նաև փաստվել է դրանց կոնկլյուզիվ ազդեցության բացակայությունը քրեական և քաղաքացիական դատավարություններում։ Առանձնահատուկ քննարկման առարկա են դարձել հիշյալ որոշումների, ինչպես նաև քրեական վարույթի այլ նյութերի՝ քաղաքացիական դատավարությունում որպես ապացույց օգտագործվելու հնարավորությունը և ապացուցողական պիտանիության սահմանները։ Կատարված հետազոտության հիման վրա հեղինակները ներկայացրել են գիտագործնական մի շարք եզրահանգումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել քրեական և քաղաքացիական դատավարությունների փոխազդեցության սահմանների հստակեցման, քրեական վարույթի նյութերի ապացուցողական նշանակության սահմանների հատկորոշման և դատական պրակտիկայի հետագա զարգացման համար։
Copyright (c) 2026 Тигран Маркосян, Артур Гамбарян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի վճիռ­նե­րի ի­րա­վա­բա­նա­կան բնույ­թը և դ­րանց կա­տար­ման ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը
Հոդվածը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (ՄԻԵԴ) վճիռների իրավաբանական բնույթին և մարդու իրավունքների պաշտպանության կոնվենցիոն համակարգի շրջանակներում դրանց կատարման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ ՄԻԵԴ վճիռները ունեն երկակի իրավաբանական բնույթ. մի կողմից՝ դրանք պարտադիր են inter partes պատասխանող պետության համար, իսկ մյուս կողմից՝ ձևավորում են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի մեկնաբանման հեղինակավոր չափանիշներ բոլոր մասնակից պետությունների համար (res interpretata): Հոդվածում ուսումնասիրվում են ՄԻԵԴ վճիռների իրականացման հիմնական եղանակները ազգային իրավական համակարգերում, ներառյալ կատարման անհատական և ընդհանուր միջոցները, ինչպես նաև դրանց կատարման միջազգային վերահսկողության մեխանիզմը, որն իրականացվում է Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի կողմից: Եզրակացություն է արվում՝ ՄԻԵԴ պրակտիկան էական ազդեցություն ունի ազգային իրավական համակարգերի զարգացման վրա և նպաստում է մարդու իրավունքների պաշտպանության համաեվրոպական չափանիշների ձևավորմանը։
Copyright (c) 2026 Степан Карташян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ջոն Ռոլսի «Արդարությունը որպես անաչառություն» տեսությունը իրավաստեղծագործության առանցք
Հոդվածում վերլուծվում է Ջոն Ռոլսի «արդարությունը որպես անաչառություն» (Justice as Fairness) տեսությունը՝ այն դիտարկելով իբրև հանրային կառավարման և իրավական համակարգերի գնահատման նորմատիվ չափանիշ։ Հիմնավորվում է, որ ձևական օրինականությունն ու կառավարման արդյունավետությունը ինքնին չեն երաշխավորում արդարություն։ «Անտեղյակության վարագույրի» մեթոդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակելու այնպիսի իրավական նորմեր, որոնք կլինեն անաչառ և հավասարապես ընդունելի բոլորի համար՝ անկախ սոցիալական դիրքից կամ անհատական հանգամանքներից։ Հայաստանի Հանրապետության 2015 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները, հատկապես «կայուն մեծամասնության» ինստիտուտը, վերլուծվում են Ռոլսի տեսության լույսի ներքո՝ բացահայտելով քաղաքական մասնակցության և ինստիտուցիոնալ հավասարակշռության խնդիրները։ Եզրակացվում է, որ հանրային իշխանության լեգիտիմությունը պահանջում է անցում ձևական իրավաչափությունից դեպի բովանդակային արդարություն՝ ապահովելով հավասար հնարավորություններ, հաշվետվողականություն և ինստիտուցիոնալ թափանցիկություն։
Copyright (c) 2026 Мелине Саградян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հանցագործության բացահայտման նպատակով իրականացվող օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքների օգտագործման խնդիրը ՀՀ քրեական դատավարությունում
Հոդ­վա­ծի նպա­տակն է վեր­լու­ծել հան­ցա­գոր­ծութ­յան բա­ցա­հայտ­ման նպա­տա­կով ի­րա­կա­նաց­վող օ­պե­րա­տիվ-հե­տա­խու­զա­կան գոր­ծու­նեութ­յան արդ­յունք­նե­րի օգ­տա­գործ­ման խնդի­րը ՀՀ քրեա­կան դա­տա­վա­րութ­յու­նում։ Օ­րենսդ­րա­կան կար­գա­վո­րում­ներն այն­պի­սին են, որ հա­ճախ ինչ­պես քննչա­կան մար­մին­նե­րի ու դա­տա­խա­զութ­յան, այն­պես էլ դա­տա­րա­նի կող­մից տար­բեր կերպ են մեկ­նա­բան­վում։ Խոս­քը ՀՀ քրեա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի 96-րդ հոդ­վա­ծի 3-րդ մա­սի և «Օ­պե­րա­տիվ–­հե­տա­խու­զա­կան գոր­ծու­նեութ­յան մա­սին» օ­րեն­քի 4-րդ հոդ­վա­ծի միջև առ­կա ո­րո­շա­կի հա­կա­սութ­յան մասին է։ Այ­սինքն՝ հոդ­վա­ծում նպա­տակ է դրվել ներ­կա­յաց­նելու այն­պի­սի խնդիր, որն ա­ռա­ջա­ցել է կամ կա­րող է ա­ռա­ջա­նալ ի­րա­վա­կի­րառ պրակ­տի­կա­յում։ Այս ա­ռու­մով թեման նաև ար­դիա­կան է, քա­նի որ շարադրվող մո­տե­ցում­նե­րը կա­րող են հե­տաքրք­րութ­յուն ներ­կա­յաց­նել ինչ­պես ու­սա­նող­նե­րի, այն­պես էլ փաս­տա­բան­նե­րի, ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րի և դա­տա­վոր­նե­րի շրջանում։
Copyright (c) 2026 Карен Амирян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Իրավունքի պաշտպանության միջանկյալ միջոցների կիրառումը դատական ակտի կատարման շրջադարձի վարույթում
Հոդվածում համակողմանիորեն ուսումնասիրվել է դատական ակտի կատարման շրջադարձի վարույթի ընթացքում իրավունքի պաշտպանության միջանկյալ միջոցների կիրառման անհրաժեշտությունը: Հիմնավորվել է, որ դատական ակտի կատարման շրջադարձի հարցի լուծումը դատարանն ապահովում է ոչ թե մասնավոր՝ տվյալ դեպքում կողմերից մեկի, այլ հանրային շահի հիման վրա, առ այն, որ դատարանն է պարտավոր ապահովել անձի՝ Սահմանադրության 61-րդ և 63-րդ հոդվածներով սահմանված հիմնական իրավունքների իրացման համար նախատեսված կառուցակարգերի պատշաճ կենսագործումը: Ըստ այդմ՝ հեղինակները եզրահանգել են, որ դատարանը, դատական ակտի կատարման շրջադարձի վարույթի առանձնահատկություններից ելնելով և ունենալով պարտականություն՝ ապահովել անձի դատական պաշտպանության և արդար դատաքննության իրավունքի իրացումը, ոչ միայն պարտավոր է սեփական նախաձեռնությամբ կատարել դատական ակտի շրջադարձ, այլև ապահովել իր իսկ դատական ակտի կատարումը: Հեղինակները հիմնավորել են, որ դատական ակտի կատարումն ապահովելու նկատառումից ելնելով՝ վճռի կատարման շրջադարձի իրականացման վարույթի շրջանակում դատարանի կողմից նախապես պետք է կիրառվեն իրավունքի պաշտպանության այնպիսի միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ են վարույթի վերջնական նպատակին հասնելու համար: Հոդվածում մանրամասն վերլուծվել են իրավունքի պաշտպանության միջանկյալ միջոցները, դրանց կիրառման դեպքերը և նախաձեռնող սուբյեկտները՝ համեմատական անցկացնելով նաև հայցի ապահովման միջոցների հետ: Վերլուծության է ենթարկվել նաև վճռի կատարման ապահովման ինստիտուտը քննարկվող վարույթի շրջանակում: Իրավակիրառ պրակտիկայի, օրենսդրական կարգավորումների և կատարած վերլուծությունների լույսի ներքո հեղինակներն առաջարկել են Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում նախատեսել կարգավորումներ, որոնք վերաբերում են վճռի կատարման շրջադարձի վարույթում իրավունքի պաշտպանության միջանկյալ միջոցներին և դրանց կիրառմանը:
Copyright (c) 2026 Ваге Оганесян, Анаит Антонян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հողամասի և դրա վրա գտնվող շենքերի, շինությունների՝ որպես քաղաքացիաիրավական ինքնուրույն օբյեկտ դասակարգելու իրավական հետևանքները. համեմատական վերլուծություն և բարեփոխման տեսլական
Հոդվածում վերլուծվում են հողամասի և դրա վրա գտնվող շենքերի ու շինությունների՝ որպես քաղաքացիաիրավական ինքնուրույն օբյեկտների դասակարգման իրավական հետևանքները ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի համատեքստում։ Ցույց է տրվում, որ հողի և շինության նկատմամբ սեփականության իրավունքի տարանջատումը հանգեցնում է օգտագործման և տնօրինման հակասությունների, սեփականության իրավունքի լիարժեք իրացման սահմանափակման և գործնական խնդիրների՝ հատկապես համայնքային հողերի վրա կառուցված շինությունների դեպքում։ Հոդվածում կատարվում է պատմական և համեմատական վերլուծություն՝ հենվելով հռոմեական superficies solo cedit սկզբունքի վրա և անդրադառնալով այն իրավակարգերին, որտեղ շենքը, որպես կանոն, հետևում է հողի ճակատագրին։ Վերլուծվում են նաև ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված հող–շինություն միասնությունն ապահովող մեխանիզմները և դրանց կիրառական խնդիրները։ Առաջարկվում է բարեփոխման տեսլական՝ «անշարժ գույք» հասկացության կենտրոնում դիտարկել հողամասը՝ շենքերն ու շինությունները ճանաչելով դրա բաղկացուցիչ, նախատեսելով բացառություններ բազմաբնակարան սեփականության և կառուցապատման իրավունքի համար։
Copyright (c) 2026 Нарине Авагян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Իրավաստեղծագործական տեխնիկան իրավաբանական տեխնիկայի համատեքստում
Սույն հետազոտության նպատակն է վեր հանել «իրավաբանական տեխնիկա», «իրավաստեղծագործական տեխնիկա» և «օրենսդրական տեխնիկա» եզրույթների իմաստային տարբերությունները, հիմնավորել իրավաստեղծագործական տեխնիկայի՝ որպես իրավաբանական տեխնիկայի առանձին տեսակի գոյությունը։ Իրավաբանական տեխնիկան ընդգրկում է ոչ միայն իրավաստեղծագործությունը, այլև իրավաբանական գործունեության այլ ոլորտներ։ Այն ընդհանրապես իրավաբանական փաստաթղթեր պատրաստելու, կազմելու, ձևակերպելու կանոնների, հնարքների, եղանակների ամբողջություն է։ Հոդվածում ուսումնասիրվում են դրանց հասկացումների վերաբերյալ տեսական գրականության մեջ առկա տարբեր մոտեցումները, իրավաբանական տեխնիկայի տեսակների և ենթատեսակների տարանջատման հիմնահարցերը, ինչը հնարավորություն է տվել առանձնացնելու իրավաստեղծագործական տեխնիկայի ենթատեսակները։
Copyright (c) 2026 Сергей Кочарян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Արհեստական բանականությունը ռազմական ոլորտում՝ մահաբեր ինքնավար զենքային համակարգերի սահմանումից դուրս. հասկացությունների հստակեցում և գործառութային շրջանակ
Վեր­ջին տաս­նամ­յա­կում ռազ­մա­կան ո­լոր­տում ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յան կի­րառ­ման շուրջ ի­րա­վա­կան և­ է­թի­կա­կանքննար­կում­նե­րը հիմ­նա­կա­նում կենտ­րո­նա­ցել են «մա­հա­բեր ինք­նա­վար զեն­քա­յին հա­մա­կար­գե­րի» (LAWS) և­, այս­պես կոչ­վող,«սպա­նող ռո­բոտ­նե­րի» խնդրի վրա։ Սա­կայն ժա­մա­նա­կա­կից ռազ­մա­կան ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յան կի­րա­ռութ­յուն­նե­րըէա­պես ա­վե­լի լայն շրջա­նակ ու­նեն և­ ընդգր­կում են հե­տա­խու­զութ­յուն, դի­տար­կում և հե­տա­խու­զում (ISR), հրա­մա­նա­տա­րութ­յան և վե­րահսկ­ման հա­մա­կար­գե­րում (C2) ո­րո­շում­նե­րի ա­ջակ­ցում, կի­բեր և տե­ղե­կատ­վա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­ներ, ինչ­պես նաևլո­գիս­տի­կա և­ ու­սու­ցում։ Այս հոդ­վա­ծում վեր­լու­ծվում է, թե ինչ­պես են «ինք­նա­վա­րութ­յուն» և «ռազ­մա­կան ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յուն» հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րը ձևա­վոր­վել քա­ղա­քա­կա­նութ­յան, ի­րա­վուն­քի և­ է­թի­կա­յի ո­լորտ­նե­րում՝ ա­ռա­ջար­կե­լով գոր­ծա­ռու­թա­յին մո­տե­ցում, ո­րը հա­մա­հունչ է ժա­մա­նա­կա­կից ռազ­մա­կան պրակ­տի­կա­յին և­ ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յամբ պայ­մա­նա­վոր­ված նոր գոր­ծա­ռույթ­նե­րին։ Ցույց է տրվում, թե ինչ­պես է գի­տա­կան և ռազ­մա­վա­րա­կան գրա­կա­նութ­յու­նը աս­տի­ճա­նա­բար ընդ­լայ­նել LAWS-ի շուրջ ձևա­վոր­ված օ­րա­կար­գը՝ ան­ցում կա­տա­րե­լով դե­պի «ալ­գո­րիթ­մա­յին պա­տե­րազ­մի» և «պաշտ­պա­նա­կան ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յան» ա­վե­լի ընդգր­կուն տե­սութ­յուն­ներ։ Այս հիմ­քի վրա ա­ռա­ջարկ­վում է ե­րեք ա­ռանց­քով կա­ռուց­ված վեր­լու­ծա­կան շրջա­նակ՝ կի­րառ­ման նպա­տակ, ազ­դե­ցութ­յուն­նե­րի տե­սակ­ներ և դե­րա­կա­տա­րում ո­րո­շում­նե­րիշղթա­յում, ինչ­պես նաև ներ­կա­յաց­վում են ինք­նա­վար զեն­քա­յին հա­մա­կար­գե­րի (AWS) և մա­հա­բեր ինք­նա­վար զեն­քա­յին հա­մա­կար­գե­րի (LAWS) աշ­խա­տան­քա­յին սահ­մա­նում­նե­րը։ Եզ­րա­կաց­վում է, որ ռազ­մա­կան ար­հես­տա­կան բա­նա­կա­նութ­յան ի­րա­վա­կան, է­թի­կա­կան և քա­ղա­քա­կան գնա­հա­տու­մը ա­ռա­վել արդ­յու­նա­վետ է, երբ հիմն­վում է գոր­ծա­ռույթ­նե­րի, ազ­դե­ցութ­յուն­նե­րի ևվե­րահսկ­ման ձևե­րի վրա, այլ ոչ թե միայն տեր­մի­նա­բա­նա­կան ձևա­կեր­պում­նե­րի։
Copyright (c) 2026 Татевик Давтян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Քաղաքացիական հարա­բե­րության թույլ կողմի ինստիտուտի հայեցակարգային հիմքերը և հատ­կանիշները
­Մի­ջազ­գա­յին փոր­ձի ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը ցույց է տա­լիս, որ բազ­մա­թիվ ի­րա­վա­կար­գե­րում մշակ­վել են տար­բեր մե­խա­նիզմ­ներ՝ ուղղ­ված թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան ա­պա­հով­մա­նը՝ սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րութ­յան ե­րաշ­խա­վոր­ման նպա­տա­կով։ ­Տե­սա­կան և մե­թո­դա­բա­նա­կան հեն­քի վրա հոդ­վա­ծում քննարկ­վում են թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան վե­րա­բեր­յալ առ­կա գի­տա­կան մո­տե­ցում­նե­րը, ա­ռանձ­նաց­վում են այն հիմ­նա­կան հատ­կա­նիշ­նե­րը, ո­րոնք հնա­րա­վո­րութ­յուն ենտա­լիս կող­մին դի­տար­կե­լու որ­պես թույլ կողմ։ ­Միև­նույն ժա­մա­նակ շեշտ­վում է, որ այդ հատ­կա­նիշ­նե­րի շրջա­նա­կը բաց է և կա­րող է լրաց­վել նոր չա­փա­նիշ­նե­րով՝ ել­նե­լով բա­րեխղ­ճութ­յան, հա­վա­սա­րութ­յան և­ ող­ջամ­տութ­յան սկզբունք­նե­րից։ ­Հոդ­վա­ծի շրջա­նա­կում ար­վում են ի­րա­վա­կար­գա­վոր­ման կա­տա­րե­լա­գործ­ման ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ՝ նպա­տակ ու­նե­նա­լովնպաս­տել ­Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­ցիա­կան ի­րա­վուն­քում թույլ կող­մի ի­րա­վա­կան պաշտ­պա­նութ­յան շե­մի բարձ­րաց­մա­նը։
Copyright (c) 2025 Արմեն Հայկյանց, Տարիել Բարսեղյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Զբոսաշրջային ծառայությունների մատուցման պայմանագրի փոփոխման և լուծման առանձնահատ­կու­թյունները
Հո­դվա­ծո­ւմ քննարկվո­ւմ են մասնա­վո­րա­պե­ս «Զբո­սա­շրջո­ւթյա­ն մասի­ն» ՀՀ օրե­ն­քը­ և ո­լո­րտը­ կարգա­վո­րո­ղ միջա­զգա­յի­ն փաստա­թղթե­րո­վ ամրա­գրվա­ծ կարգա­վո­րո­ւմնե­րը­՝ համա­դրե­լո­վ պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ փոփո­խե­լո­ւ և լո­ւծե­լո­ւ վերա­բե­րյա­լ ՀՀ քաղա­քա­ցի­ակա­ն օրե­նսգրքո­վ սահմա­նվա­ծ կարգա­վո­րո­ւմնե­րի­ հետ։ Հե­ղի­նա­կնե­րը­ եզրա­կա­ցնո­ւմ են, որ զբոսա­շրջա­յի­ն պայմա­նա­գրի­ ժամկե­տա­յի­ն բնույթո­վ պայմա­նա­վո­րվա­ծ, ինչպե­ս նաև հիմք ընդո­ւնե­լո­վ, որ այն ենթա­դրո­ւմ է մեկա­նգա­մյա­ կատա­րո­ւմ, այս պայմա­նա­գրի­ դեպքո­ւմ պայմա­նա­գրի­ միակո­ղմա­նի­ փոփո­խմա­ն և լո­ւծմա­ն՝ Օ­րենս­գրքո­վ նախա­տե­սվա­ծ դատա­կա­ն ընթա­ցա­կա­րգի­ կիրա­ռո­ւմը­ նպատա­կա­հա­րմա­ր չէ։ Փո­խա­րե­նն առա­ջա­րկվո­ւմ է օրե­նքո­վ հստակ սահմա­նե­լ պայմա­նա­գրի­ լուծմա­ն հիմք հանդի­սա­ցո­ղ՝ կողմե­րի­ց յուրա­քա­նչյո­ւրի­ թույլ տված էակա­ն խախտո­ւմնե­րի­ շրջանա­կը­, ինչպե­ս նաև հանգա­մա­նքնե­րի­ էակա­ն փոփո­խո­ւթյա­ն առա­վե­լ տիպա­կա­ն դրսևորո­ւմնե­րը­՝ նախա­տե­սե­լո­վ այդ հիմքե­րն ի հայտ գալո­ւ դեպքո­ւմ օրե­նքի­ ուժո­վ շահա­գրգի­ռ կողմի­՝ պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ արտա­դա­տա­կա­ն կարգո­վ լուծե­լո­ւ իրա­վո­ւնքը­ և ա­յդ դեպքո­ւմ՝ կողմե­րի­ միջև ծախսե­րի­ բաշխմա­ն կանո­ննե­ր, այն է՝ ծառա­յո­ւթյա­ն արժե­քի­ վերա­դա­րձ։ Հո­դվա­ծո­ւմ հեղի­նա­կնե­րը­ զբոսա­շրջա­յի­ն պայմա­նա­գրի­ օրի­նա­կո­վ անդրա­դա­րձ են կատա­րո­ւմ նաև պայմա­նա­գի­րը­ միակո­ղմա­նի­ լուծե­լո­ւ և դրա­ կատա­րո­ւմի­ց միակո­ղ­մա­նի­ հրաժա­րվե­լո­ւ ինստի­տո­ւտնե­րի­ հարա­բե­րա­կցո­ւթյա­ն որո­շ հիմնա­հա­րցե­րի­։
Copyright (c) 2025 Արմեն Հայկյանց, Եվա Սաղոյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ազատության սահմանա­փա­կումը պատիժների համակարգում
Գիտական հոդվածի շրջանակներում վերլուծության են ենթարկվել ազատության սահմանափակում պատժատեսակի իրավական բնույթը բացահայտող ասպեկտները. դրանցից առաջինն ուղղված է այն հարցի պարզաբանմանը, թե ազատության սահմանափակումը պետք է դիտարկվի որպես պատիժ, թե՞ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց, իսկ մյուս հարցադրման շրջանակներում փորձ է արվել բացահայտել տվյալ պատժատեսակի իրավական բնույթը՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի լույսի ներքո։ Միաժամանակ, վեր են հանվել ազատության սահմանափակման հասկացությունը և դրա կիրառման ժամանակ տեղ գտնող սահմանափակումների վերաբերյալ որոշակի օրենսդրական խնդիրներ։ Արդյունքում՝ վերլուծության ենթարկելով պատժի և անվտանգության միջոցների խնդիրները, ինչպես նաև ազատության սահմանափակման ներդրման գաղափարական հիմքերը՝ հանգել ենք այն հետևության, որ ազատության սահմանափակումն իրավաչափորեն դասվում է պատիժների շարքին։ Միաժամանակ, եզրակացրել ենք, որ Եվրոպական կոնվենցիայի լույսի ներքո ազատության սահմանափակում պատժատեսակը կարող է գերակշիռ դեպքերում դասվել անձի անձնական ազատությունը չսահմանափակող միջոցների շարքին, սակայն որոշ դեպքերում հնարավոր չէ անտեսել տվյալ պատժատեսակի հիբրիդային բնույթը։
Copyright (c) 2025 Աննա Մարգարյան, Անահիտ Առաքելյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ի­րա­վուն­քի հա­մա­կար­գումն ընդ­հա­նուր հատ­կա­նիշ­նե­րով օժտ­ված ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի միա­վոր­մանն ուղղ­ված մշտա­կան ի­րա­վա­բա­նա­կան գոր­ծու­նեութ­յուն է, ո­րի նպա­տակ­ներն են գոր­ծող ի­րա­վադ­րույթ­նե­րի կա­տա­րե­լա­գոր­ծու­մը, հա­կա­սա­կան կար­գա­վո­րում­նե­րի, բա­ցե­րի, հնա­ցած դրույթ­նե­րի վե­րա­ցու­մը և­ ի­րա­վա­կան նյու­թից օգտ­վե­լու հար­մա­րա­վե­տութ­յան ա­պա­հո­վու­մը։ Սույն աշ­խա­տան­քի շրջա­նակ­նե­րում ու­սում­նա­սիր­վել են ի­րա­վա­կան ակ­տե­րի հա­մա­կարգ­ման ձևե­րի տար­բե­րութ­յուն­ներն ու ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը, վեր­լուծ­վել են դրանց տե­սա­կան և գործ­նա­կան ի­մաստ­նե­րը, մեր ի­րա­վա­կան հա­մա­կար­գում առ­կա ձևե­րի կի­րառ­ման արդ­յու­նա­վե­տութ­յու­նը, ինչ­պես նաև հիմ­նա­վոր­վել է կոն­սո­լի­դա­ցիա­յի օ­րենսդ­րա­կան ամ­րագր­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը։ Կա­տար­վել է նաև մաս­նա­գի­տա­կան գրա­կա­նութ­յան մեջ առ­կա հա­մա­կարգ­ման ձևե­րի խմբա­վո­րում։
Copyright (c) 2025 Սերգեյ Քոչարյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Համացանցային միջնորդների պատասխանատվության առանձնահատկությունները և զարգացման միտումները
Վերջին տարիներին եվրոպական տիրույթում առավել ակտիվ է քննարկվում համացանցայինմիջնորդների պատասխանատվության առանցքային հարցը։ Արդիական է դարձել այն խնդիրը, թեարդյոք հարթակները պետք է պատասխանատվություն կրեն այն դեպքերում, երբ իրենց միջոցովտարածվում են վիրավորանք, զրպարտություն, ատելության խոսք և մարդու իրավունքները խախտող այլ բովանդակություն։ Խնդիրը հատկապես ակնառու է դառնում այն իրավիճակներում, երբ անձինք, որոնց իրավունքները խախտվել են, դիմում են հարթակներին՝ խնդրելով հեռացնելվիրավորական կամ զրպարտչական տեղեկատվությունը, սակայն հարթակները չենարձագանքում։ Այս պարագայում առաջանում է երկաստիճան պատասխանատվության հարցը. այն վերաբերում է ոչ միայն վիրավորանք կամ զրպարտություն տարածած անձանց, այլև այնսուբյեկտներին, որոնք հնարավորություն են տվել այդ բովանդակության հրապարակմանը։ Թեմանառանձնակի կարևորություն ստացավ 2016 թվականից մի շարք նախագահականընտրություններից և Մեծ Բրիտանիայում Brexit-ի հանրաքվեից հետո, երբ եվրոպական հանրայինդիսկուրսում սրվեց տեղեկատվական միջավայրի նկատմամբ վերահսկողության և խոսքիազատության հավասարակշռության հարցը։ Ներկայումս Մարդու իրավունքների եվրոպականդատարանը ձևավորել է գրեթե բյուրեղացած պրակտիկա այն տեսակետի շուրջ, որհամացանցային միջնորդները կարող են ենթարկվել պատասխանատվության այն դեպքերում, երբչեն ձեռնարկում անհրաժեշտ քայլեր իրենց հարթակներում վիրավորական կամ զրպարտչականբովանդակությունը հեռացնելու հարցում։ Այս հարցադրումն ու դրա հնարավոր կարգավորումներըդիտարկվում են նաև հայաստանյան իրավական իրականության մեջ՝ հաշվի առնելով գործողօրենսդրական զարգացումները և Սահմանադրական դատարանի նախորդ տարվա հոկտեմբերի1-ի որոշման կարգավորումները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ մեր երկրում համացանցային միջնորդների պատասխանատվության ինստիտուտի ձևավորման հարցում։
Copyright (c) 2025 Արփինե Հովհաննիսյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հանրային մեղադրանքի պաշտպանության կրի­մինալիստիկական հիմնախնդիրները
Հոդ­վա­ծը նվիր­ված է կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­յի գի­տութ­յան հա­մա­կար­գի տե­սա­կան խնդիր­նե­րի ու­սում­նա­սիր­մա­նը: Հոդ­վա­ծում հե­ղի­նա­կը հա­մա­կող­մա­նի հե­տա­զո­տել է կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­յի գի­տութ­յան հա­մա­կար­գի եր­րորդ բա­ժի­նը, հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի պատ­մա­կան աս­պեկտ­նե­րը և ներ­կա վի­ճա­կը, ինչ­պես նաև հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի ար­դի հիմ­նա­հար­ցե­րը և զար­գաց­ման հե­ռան­կար­նե­րը: Այդ նպա­տա­կով հե­ղի­նա­կի կող­մից ու­սում­նա­սիր­վել, քննարկ­վել և վեր­լուծ­վել են հար­ցի վե­րա­բեր­յալ ինչ­պես հայ­րե­նա­կան, այն­պես էլ ար­տա­սահ­ման­յան երկր­նե­րի կրի­մի­նա­լիստ գիտ­նա­կան­նե­րի աշ­խա­տութ­յուն­նե­րում տեղ գտած կար­ծիք­ներ, տե­սա­կետ­ներ: Հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի արդ­յու­նա­վետ պաշտ­պա­նութ­յան հա­մար կրի­մի­նա­լիս­տի­կա­կան հանձ­նա­րա­րա­կան­նե­րի մշակ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը ներ­կա­յումս, հե­ղի­նա­կի կար­ծի­քով, այլևս վի­ճե­լի գի­տա­կան խնդիր չէ, քա­նի որ այն հիմ­նա­վոր­վել է և պայ­մա­նա­վոր­ված է ոչ միայն տե­սութ­յան, այլ նաև դա­տա­կան քննութ­յան պրակ­տի­կա­յի կա­րիք­նե­րով: Հե­տա­զոտ­ման արդ­յուն­քում հե­ղի­նա­կի կող­մից հոդ­վա­ծում ամ­փոփ ներ­կա­յաց­վել են հան­րա­յին մե­ղադ­րան­քի պաշտ­պա­նութ­յան տակ­տի­կա­յի էութ­յու­նը և հա­մա­կար­գը:
ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԻՄԻՆԱԼԻՍՏԻԿԱ
Copyright (c) 2025 Արթուր Չախոյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտին առնչվող որոշ հիմնախնդիրներ
Վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտին առնչվող մի շարք հիմնահարցեր բազմիցս քննարկվել են տարբեր տեսական աղբյուրներում և մեկնաբանություններում, սակայն դրանցից շատերի կապակցությամբ տեսության մեջ և իրավակիրառ պրակտիկայում միասնական մոտեցումը բացակայում է։ Քննարկելով տեսակետն առ այն, որ (...) հանցագործությունից երկար ժամանակ անցնելու հետևանքով զգալիորեն դժվարանում է վարույթը, իրենց ուժը կորցնում են ապացույցները, վկաների և տուժողների հիշողությունում տեղեկատվությունը խեղաթյուրվում կամ մոռացվում է (...), հարկ է նկատել, որ ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ արհեստական բանականության, տեսանկարահանման միջոցների, մեթոդների, ապացույցների հայտնաբերման և ամրագրման նոր համակարգերի և մեխանիզմների զարգացմանը զուգընթաց, վերոնշյալ մոտեցումը չի դիմանում որևէ քննադատության, քանի որ հանցանքի կատարման ապացույցները կարող են պահպանվել շատ երկար ժամանակահատվածի ընթացքում, ինչը կնպաստի վարույթի արդյունավետ իրականացմանը: Նույն հանցանքի կատարման պարագայում՝ անձանցից մեկը կարող է կրել երկարատև ազատազրկում, վերականգնել տուժածին պատճառված վնասը, անցնել բազամաթիվ վերականգնողական ծրագրեր, իսկ մյուսն ուղղակի որոշակի ժամկետի ընթացքում «ոչինչ չանել» և ազատվել քրեական պատասխանատվությունից։ Արձանագրվել է, որ այս ինստիտուտի որոշ դրսևորումներ ոչ այլ ինչ են, քան «դատախազական արդարադատության» մասնավոր դրսևորումներ, որպիսի պայմաններում անհրաժեշտ է կատարել օրենսդրական համապատասխան փոփոխություններ, համաձայն որոնց՝ ցանկացած քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին որոշում պետք է կայացվի (հաստատվի) դատարանի կողմից։ Հեղինակը եզրակացրել է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինստիտուտն արդիական չէ և քրեական օրենսդրության զարգացմանը և լրամշակմանը զուգընթաց՝ այս հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հնարավորությունը պետք է բացառել։ Նշվել է նաև, որ հատկապես խնդրահարույց է 83-րդ հոդվածի 7-րդ մասի այն դրույթը, համաձայն որի (...) Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: (...): Քննարկվող իրավակարգավորումն անհիմն է և, հեղինակի կարծիքով, այն պետք է հանվի նշված հոդվածի շարադրանքից, քանի որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելու պահից վաղեմության ժամկետն այլևս չի հաշվարկվում, հետևաբար՝ դրա վերսկսման վերաբերյալ դրույթն անառարկայական է։
Copyright (c) 2025 Տիգրան Սիմոնյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Աշխատանքային պայմանագրի լուծումը փոր­ձաշրջանի անբավարար արդյունքների հիմքով
Հոդ­վա­ծի շրջա­նակ­նե­րում ներ­կա­յաց­վել է փոր­ձաշր­ջա­նի ինս­տի­տու­տը և փոր­ձաշր­ջա­նում գտնվող ան­ձի հետ աշ­խա­տան­քա­յին պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը թե՛ նյու­թաի­րա­վա­կան, թե՛ դա­տա­վա­րա­կան տե­սանկ­յու­նից։ Անդ­րա­դարձ է կա­տար­վել դոկտ­րի­նալ մո­տե­ցում­նե­րին, ար­տա­սահ­ման­յան երկր­նե­րի փոր­ձին և Վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նի վե­րա­բե­րե­լի ո­րոշ­մա­նը։ Ներ­կա­յաց­վել են օ­րենսդ­րա­կան փո­փո­խութ­յուն­ներ կա­տա­րե­լու վե­րա­բեր­յալ ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ, ո­րոնք ուղղ­ված են փոր­ձաշր­ջա­նի հիմ­քով աշ­խա­տան­քա­յին պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման ինս­տի­տու­տի հստա­կեց­մա­նը և­ ա­ռա­վել լիար­ժեք կար­գա­վոր­մա­նը։ Մաս­նա­վո­րա­պես ա­ռա­ջարկ­վել է ամ­րագ­րել աշ­խա­տո­ղի նաև մարդ­կա­յին և­ այլ ո­րակ­նե­րը փոր­ձաշր­ջա­նի ըն­թաց­քում ստու­գե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն և դ­րա­նով պայ­մա­նա­վոր­ված՝ ա­զատ­ման հրա­մա­նում պայ­մա­նագ­րի լուծ­ման հստակ պատ­ճա­ռը չնշե­լու գոր­ծա­տո­ւի ի­րա­վուն­քը։
Copyright (c) 2025 Մանե Կարապետյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կլինիկայի գործունեության հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարմանն ուղղված գործուն մեխանիզմների ներդրման անհրաժեշտությամբ բարձրագույն կրթության համակարգում, որոնք կարող են հիմնված լինել եվրոպական իրավաբանական կլինի- կաների գործունեության լավագույն փորձի վրա, որն էլ ուսումնասիրվել է սույն հետազոտության մեջ: Հետազոտության նպատակն է իրավաբանական կլինիկաների գործունեության հիմնախնդիրների բացահայտումը և դրանց լուծմանն ուղղված մեխանիզմների առաջարկումը ՀՀ–ում իրավաբանական կլինիկական կրթության հեռանկարային զարգացման համատեքստում: Հեղինակային արդյունքները հանգում են հետազոտության ներածության մեջ առաջ քաշված հետևյալ եզրահանգումների հիմնավորմանը․ 1. ՀՀ բուհերում իրավաբանական կլինիկական դասընթացները նպատակահարմար է նախատեսել ուսումնական պլանով, ինչը կնպաստի ավելի արդյունավետ ընթացակարգերով և մեծ թվով ուսանողների ներգրավմանը, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկական կրթության ծրագրերում, 2. բուհերի իրավաբանական կլինիկաները պետք է ֆինանսական կամ այլ բնույթի աջակցություն ստանան պետությունից, ինչը կհանգեցնի կլինիկաների գործունեության խթանմանը, պետության և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միջև կապի ամրապնդմանը։ Հետազոտության տեսական արդյունքները կարող են կիրառվել իրավաբանական կլինիկական կրթության հիմնախնդիրներին նվիրված տեսական հետազոտություններում, ինչպես նաև իրավաբանական կլինիկաների վերաբերյալ օրենսդրության մշակման գործընթացում:
Copyright (c) 2026 Tehmine Baghdasaryan, Ani Khechoyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ՀՀ ՓԱՍՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԴԵՐԸ ԵՎ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՈՐՊԵՍ ԿՐԹԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ԲԱՂԿԱՑՈՒՑԻՉ ՄԱՍ Եվ ԱՆՎՃԱՐ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՄԱՆ ՀԱՐԹԱԿ
Սույն հոդվածում քննարկվում են Փաստաբանական ակադեմիայի իրավաբանական կլինիկայի՝ որպես կրթական և իրավաբանական անվճար օգնության տրա- մադրման համատեղ հարթակ, վերջինիս հիմնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նմանությունները և տարբերությունները բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների իրավաբանական կլինիկաների համեմատությամբ։ Ներկայացված են նաև իրավաբանական կլինիկայի ձևավորման պատմությունը և զարգացումը, իրավաբան գիտնականների մոտեցումները իրավաբանական կլինի- կայի դերի, նշանակության և գործառույթների մասին։ Առաջարկվում է ներդնել կլինիկա դիմած անձանց նախապես գրանցվելու և իրավական խնդիրը նախապես գրավոր ներկայացնելու մոդելը՝ թողնելով գրանցման ձևաչափի և ժամկետների սահմանումը կլինիկական գործունեություն իրականացնող կազմակերպության հայեցողությանը, որն էլ կնպաստի ավելի որակյալ իրավաբանական օգնության տրամադրմանը և ժամանակի առավել արդյունավետ կառավարմանը։
Copyright (c) 2026 Mane Karapetyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁԸ ԵՎ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ «ՊՐՈԳՐԵՍ» ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈՒՄ
Հոդվածում քննվում են Գյումրիի «Պրոգրես» համալսարանի իրավաբանական կլինիկայի կրթական փորձը և առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են կլինիկայի՝ որպես կրթական և սոցիալական հաստատության դերը, նրա գործառույթները, գործունեության մեթոդները և ներդրումը ուսանողների գործնական պատրաստվածության մեջ: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինիկայի կրթական և սոցիալական գործառույթներին, ինչպես նաև դրա դերին՝ ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման գործում:
Copyright (c) 2026 Lilit Muradyan, Anahit Stamboltsyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ. ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԱՐԺԵՔՆԵՐԻ, ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ԵՎ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳԵՐԱԶԱՆՑՈՒԹՅԱՆ ԽԹԱՆՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՄ (ԵՄՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ)
Սույն հոդվածում քննարկվում է իրավաբանական կրթության դասավանդման առկա վիճակը՝ ընդգծելով տեսական ուսուցման և գործնական հմտությունների զարգացման միջև առկա բացը։ Մինչ համալսարանները հակված են գերագնահատելու տեսական գիտելիքները, վերջին կրթական բարեփոխումները, ինչպիսին է Բոլո- նիայի գործընթացը, երբեմն խաթարում են ապագա իրավաբանների մասնագիտական զարգացման համար անհրաժեշտ հիմնարար իրավական տեսությունների ու արժեքների ընկալումը։ Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է իրավաբանական կրթությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական արդարության խթանման և խտրականության վերացման պահանջներին համապատասխանեցնելու հրատապ անհրաժեշտությամբ։ Ուսումնասիրության նպատակն է առաջարկել բարեփոխումների մոդել, որը կվերացնի տեսության և պրակտիկայի միջև առկա անջրպետը՝ ինտեգրելով իրավաբանական կլինիկաները ուսումնական ծրագրի մեջ։ Հոդվածի հեղինակները պնդում են, որ իրավաբանական կլինիկաները ծառայում են որպես կրթական արդյունավետ գործիք, որը թույլ է տալիս ուսանողներին ներգրավվել իրական գործերի մեջ, քննադատաբար գնահատել իրավական համակարգը և զարգացնել իրավաբանին անհրաժեշտ կարողությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ կլինիկաները ոչ միայն բարելավում են ուսանողների գործնական կարողությունները, այլև նպաստում են իրավաբանական աշխատանքի էթիկական և սոցիալական տեսանկյունների ավելի խորը ըմբռնմանը։ Սույն աշխատանքը կխթանի իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես փորձառական կրթության մոդելի վերաբերյալ քննարկումները։
Copyright (c) 2026 Nune Jomardyan, Zohrak Apresyan, Lia Tevosyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԻՐԱՎՈՒՆՔ ԲՈԼՈՐԻ ՀԱՄԱՐ ԾՐԱԳԻՐԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԱՅԻՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍԱԿ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԲԱՐՁՐԱՑՄԱՆ ՄԻՋՈՑ
Սույն հոդվածում դիտարկվում է «Իրավունք բոլորի համար» ծրագրի նշանակությունն ու արժեքը որպես այլընտրանքային իրավաբանական կրթության ձևաչափ և հասարակության իրավագիտակցության բարձրացման արդյունավետ միջոց։ Հեղինակը վերլուծում է այլընտրանքային կրթության առաջացման պատմական ուղին, դրա հատուկ առանձնահատկություններն ու կիրառման մեթոդները՝ ընդգծելով դրանց համադրումը իրավաբանական կլինիկական կրթության մոդելի հետ։ Հոդվածում խորությամբ լուսաբանվում է ծրագրի երկկողմ ազդեցությունը. մի կողմից՝ այն ուսանողներին ապահովում է գործնական հմտությունների ձևավորման հարթակ, մյուս կողմից՝ նպաստում է իրավական իրազեկվածության բարձրացմանը այն սոցիալական խմբերում, որոնք չունեն մասնագիտական իրավաբանական կրթություն: Տեսական հիմնավորումներին զուգահեռ ներկայացված են նաև գործնական դիտարկումներ, որոնց հիման վրա հեղինակը եզրակացնում է, որ «Իրավունք բոլորի համար» ծրագիրը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես նորարարական կրթական գործիք, այլև որպես հասարակական ներգրավվածություն խթանող և իրավագիտակցություն ձևավորող արդյունավետ հարթակ, որը միտված է իրավական պետության ամրապնդմանը և քաղաքացիական պատասխանատվության խորացմանը։
Copyright (c) 2026 Satenik Mkrtchyan, Knarik Vardanyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հոդվածը նվիրված է քրեական հետապնդման՝ որպես քրեադատավարական երևույթի էությանը: Դրանում հեղինակը նախ ներկայացնում է «քրեական հետապնդում» օրենսդրական հասկացության ձևավորման պատմությունն ու դրա վրա նշանակալի ազդեցություն ունեցած տեսական բանավեճերը, ապա քննարկման առարկա է դարձնում քրեական հետապնդման՝ որպես ինքնուրույն դատավարական գործառույթի գոյության հարցը: Մասնավորապես, քրեադատավարական գործառույթի հիմնական հատկանիշների համատեքստում վերլուծելով քրեական հետապնդման բովանդակությանը վերագրվող դատավարական գործողությունները՝ հեղինակը փաստում է, որ դրանք իրականում կազմում են դատավարական գործունեության այլ ուղղությունների բովանդակությունը, հետևաբար՝ քրեական հետապնդումն ինքնուրույն գործունեություն, դրա տեսակ կամ ուղղություն չէ: Այնուհետև, հարցը դիտարկելով արդար դատաքննության իրավունքի համատեքստում և փաստելով, որ հանրային քրեադատավարական գործունեությունն իրականացվում է օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու նպատակով և առանց մեղադրական ուղղվածության՝ հեղինակը նաև բացառում է, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատելն ու նրա քրեական պատասխանատվությունն ապահովելը կարող են վարույթի որևէ մասնակցի առաքելություն լինել: Վերլուծության արդյունքում հեղինակը հանգում է հետևության, որ քրեական հետապնդումը ոչ թե դատավարական գործառույթ է, այլ քննության, դրա կազմակերպման և դրա նկատմամբ հսկողության գործառույթների իրացման արդյունքում ձևավորված դատավարական հարաբերությունների վիճակ, որն արտահայտում է քրեական վարույթին առերևույթ հանցանք կատարած անձի մասնակցությունը: Հեղինակի պնդմամբ, քրեական հետապնդումն ի հայտ է գալիս այն հարուցելու մասին որոշում կայացնելու պահից և ոչ թե իրականացվում է, այլ շարունակում է գոյություն ունենալ հարուցված լինելու և դադարեցված չլինելու ուժով՝ անկախ այդ ընթացքում անձի մեղքն ապացուցելուն ուղղված որևէ գործողություն կատարելուց կամ չկատարելուց, շարունակում է առկա լինել ընդհուպ այն դեպքում, երբ կատարվում են մեղադրյալի մեղավորությունը հերքելուն ուղղված գործողություններ:
Copyright (c) 2025 Գևորգ Բաղդասարյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԴԵՐԸ ԵՊՀ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՅԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
Գիտական հոդվածի շրջանակներում ուսումնասիրվել է իրավաբանական կլինիկաների՝ որպես ուսանողական խորհրդատվական կենտրոնի ձևավորման և զարգացման պատմությունը, մասնավորապես, անդրադարձ կատարելով «իրավաբանական կլինիկա» եզրույթի ստեղծմանը, այդ ինստիտուտի տարածմանը աշխարհի հայտնի առաջատար բուհերում, դրա կրթական և սոցիալական նշանակությանը իրավաբանական կրթություն ստացող ուսանողներին մասնագիտական գործունեության ոլորտում գործնական հմտություններ փոխանցելու և դրանք կիրառելու հնարավորություններ, իսկ հասարակության սոցիալապես անապահով խմբերին անվճար որակյալ իրավաբանական աջակցություն տրամադրելու առումներով։ Հոդվածի շրջանակներում ներկայացվել է հատկապես Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում իրավաբանական կլինիկական կրթության ներդնումը, դրա ձևավորման ու զարգացման պատմությունը և ներկայիս գործունեությունը։
Copyright (c) 2026 Qnarik Vardanyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
Իրավաբանական կլինիկաները ավանդաբար իրականացնում են երկու հիմնական առաքելություն՝ կրթական և սոցիալական՝ հանդիսանալով իրավաբանական կրթության և իրավաբանական օգնության մատուցման յուրահատուկ ձև։ Միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է գործառութային, կառուցակարգային, ընթացակարգային և նյութական անհրաժեշտ և բավարար նախադրյալների առկայությամբ։ Ընդ որում, որպեսզի քննարկվող նախադրյալներին հաղորդվի ինստիտուցիոնալ բնույթ, անհրաժեշտ է դրանց տալ իրավական պատշաճ ամրագրում։ Տեսական աղբյուրների, հայրենական օրենսդրության, ինչպես նաև միջազգային և ներպետական փորձի հիման վրա աշխատանքում ներկայացվել են իրավաբանական կլինիկաների դերն ու նշանակությունը, «իրավաբանական կլինիկա» հասկացության բովանդակությունը, վերլուծվել են դրանց կրթական և սոցիալական գործառույթները, ինչպես նաև քննարկվել են իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորող նախադրյալները։ Առանձին քննարկման առարկա է դարձվել իրավաբանական կլինիկաների գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության ոչ բավարար մակարդակը, այդ թվում՝ իրավաբանական կլինիկաներում ընդգրկված ուսանողների՝ դատական ներկայացուցչություն իրականացնելու սահմանափակումները, իրավաբանական օգնության համար անհրաժեշտ ապացույցների ձեռքբերման արդյունավետ գործիքակազմի բացակայությունը, հաճախորդների կողմից կլինիկայի նկատմամբ վստահություն ապահովող այնպիսի պահանջների բացակայությունը, ինչպիսիք են կլինիկայի մասնագիտական վարքագծի կանոնները, և այլն։ Հոդվածում հեղինակները ներկայացնում են գիտագործնական մի շարք եզրահանգումներ, որոնք կարող են ուղենիշային լինել իրավաբանական կլինիկաների գործունեության արդյունավետության բարձրացման և կլինիկական կրթության համակարգի հետագա զարգացման համար։
Copyright (c) 2026 Tigran Markosyan, Nare Paronyan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Քաղաքացիական օրենս­դրական նախաձեռնության ինստիտուտի իրացման հիմնա­խնդիր­ների մասին
Հ­ոդվ­ած­ը նվիրվ­ած է քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենսդր­ակ ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­ի­տուտ­ի իր­ացմ­ան հիմն­ախնդ­իրն­եր­ին։ 2015 թվակ­ան­ի սահմ­ան­ադր­ակ­ան փոփ­ո­խ­ու­թյ­ունն­եր­ի արդյ­ունք­ում Հ­այ­աստ­ան­ի Հ­անր­ապ­ետ­ությ­ուն­ում ընդ­ունվ­եց ժող­ովրդ­ա­իշխ­ան­ությ­ան ուղղ­ակ­ի կամ անմ­իջ­ակ­ան իր­ակ­ան­ացմ­ան նոր ինստ­իտ­ուտ, որ­ի կի­րառմ­ան հետ կապվ­ած՝ առկ­ա են օր­ենսդր­ակ­ան ու կազմ­ակ­երպ­ակ­ան լուրջ խնդիր­ներ և ­անկ­ատ­ար­ությ­ունն­եր։ Հ­ոդվ­ած­ում համ­եմ­ատ­աիր­ավ­ակ­ան վերլ­ուծ­ությ­ան մե­թոդ­ով հետ­ազ­ոտվ­ում են ՀՀ-ում և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ում քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենս­դրակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­իտ­ուտ­ի առ­անձն­ահ­ատկ­ությ­ունն­եր­ը։ Հ­ոդվ­ած­ի նպատ­ակն է վերլ­ուծ­ել ընտր­ակ­ան իր­ավ­ունք ուն­եց­ող քաղ­աք­աց­ին­եր­ի կողմ­ից քա­ղա­ք­աց­իակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան կարգ­ով օր­ենք­ի նախ­ագ­իծ առ­աջ­արկ­ել­ու հիմն­ա­հարց­եր­ը, իսկ խնդիրն է Հ­այ­աստ­ան­ի Հ­անր­ապ­ետ­ությ­ան և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ի օրի­­ն­ակ­ով բաց­ահ­այտ­ել քաղ­աք­աց­իակ­ան օր­ենսդր­ակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան կա­րևոր­ու­թյ­ուն­ը և ­իր­ացմ­ան բարդ­ությ­ունն­եր­ը։ Հ­ոդվ­ած­ի տես­ակ­ան հիմքն են կազմ­ում թեմ­ա­յին առնչվ­ող գիտ­ակ­ան աշխ­ատ­անքն­եր­ը, իսկ նորմ­ատ­իվ իր­ավ­ակ­ան հիմք­ը՝ ՀՀ և ­այլ պետ­ությ­ունն­եր­ի սահմ­ան­ադր­ությ­ունն­եր­ը, համ­ապ­ատ­ասխ­ան օր­ենս­դրակ­ան ակ­տեր­ը։ Ուս­ումն­աս­իր­ությ­ան արդյ­ունք­ում առ­աջ­արկվ­ում է վեր­ան­այ­ել օր­ենսդր­ակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան իր­ավ­ունքն իր­ացն­ող քաղ­աք­աց­ին­եր­ի թվաք­ա­նակ­ը, նույն հարց­ի վեր­աբ­երյ­ալ հանր­աքվ­ե անցկ­ացն­ել­ու և ­ընդհ­անր­ապ­ես հան­րաքվ­եի պահ­անջ­ի հա­մար քաղ­աք­աց­ին­եր­ի նույն­ացմ­ան ստոր­ագր­ությ­ունն­եր­ի անհր­աժ­եշտ թվի և ­այլ հարց­եր։ Հ­ոդվ­ածն արդ­իակ­ան է և գ­իտ­ակ­ան նոր­ույթ է պա­րուն­ակ­ում՝ կապվ­ած ՀՀ-ում սահմ­ան­ադր­ակ­ան փոփ­ոխ­ությ­ունն­եր­ի առ­աջ­արկ­ութ­յունն­եր­ի հետ, թե ինչպ­ես հստակ­եցն­ել և բ­ար­ել­ավ­ել ուղղ­ակ­ի ժող­ովրդ­աիշխ­ան­ութ­յ­ան ամր­ապնդմ­ան­ը միտ­ված քաղ­աք­աց­իակ­ան նախ­աձ­եռն­ությ­ան ինստ­իտ­ուտ­ի նորմ­ատ­իվ իր­ավ­ակ­ան հիմ­քեր­ը։
Copyright (c) 2025 Ռուզաննա Հակոբյան, Հրանուշ Հակոբյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ապօրինի շրջանա­ռու­թյան մեջ գտնվող զենքի հանձնումը խրախուսող նորմերի քրեա­իրավական որոշ հիմնահարցեր
Ա­պօ­րի­նի շրջա­նա­ռութ­յան մեջ գտնվող զեն­քի հանձ­նու­մը խրա­խու­սող նոր­մերն էա­կան նշա­նա­կութ­յուն ու­նեն ինչ­պես հան­ցա­գոր­ծութ­յուն­նե­րի կանխ­ման, այն­պես էլ ան­ձանց դրա­կան վար­քագ­ծի խթան­ման տե­սանկ­յու­նից։ Այս ա­ռու­մով ու­շադ­րութ­յան է ար­ժա­նի 2021 թվա­կա­նի մա­յի­սի 5-ին ըն­դուն­ված ՀՀ քրեա­կան օ­րենսգր­քի 335-րդ հ­ոդ­վա­ծի 4-րդ մ­ա­սով նա­խա­տես­ված խրա­խու­սա­կան նոր­մի ձևա­կեր­պու­մը, որն էա­պես տար­բեր­վում է 2003 թվա­կա­նի ապ­րի­լի 18-ին ըն­դուն­ված ՀՀ քրեա­կան օ­րենսգր­քի 235-րդ հ­ոդ­վա­ծի 5-րդ մ­ա­սով նա­խա­տես­ված նոր­մի բո­վան­դա­կութ­յու­նից։ Ս­ույն հոդ­վա­ծի նպա­տա­կը հիշ­յալ նոր­մում տե­ղի ու­նե­ցած բո­վան­դա­կա­յին փո­փո­խութ­յուն­նե­րի հե­տա­զո­տումն է։ Դր­ված նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար հոդ­վա­ծում հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծութ­յան են են­թարկ­վել նախ­կին և գ­որ­ծող քրեա­կան օ­րենսգր­քե­րով նա­խա­տես­ված խրա­խու­սա­կան նոր­մե­րը և դ­րանց կի­րառ­ման ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րը, ինչ­պես նաև վեր են հա­նվել այն հիմ­նա­հար­ցե­րը և խն­դիր­նե­րը, ո­րոնք կա­րող են ծա­գել ի­րա­վա­կի­րառ գոր­ծու­նեութ­յան ըն­թաց­քում: Հ­ե­տա­զո­տութ­յան ա­ռար­կան դի­տարկ­վել է գի­տա­կան ճա­նա­չո­ղութ­յան այն­պի­սի ընդ­հա­նուր (հա­մա­գի­տա­կան) և հ­ա­տուկ մե­թոդ­նե­րի կի­րառ­մամբ, ինչ­պի­սիք են դոգ­մա­տիկ, ի­րա­վա­հա­մե­մա­տա­կան, տրա­մա­բա­նա­կան վեր­լու­ծութ­յան և­ ի­րա­վա­կան մո­դե­լա­վոր­ման մե­թոդ­նե­րը։ Հ­ոդ­վա­ծում ի­րա­կա­նաց­ված հե­տա­զո­տութ­յան արդ­յուն­քում կա­տար­վել են մի շարք եզ­րա­կա­ցութ­յուն­ներ, ո­րոնց հի­ման վրա ներ­կա­յաց­վել են խրա­խու­սա­կան նոր­մի կա­տա­րե­լա­գործ­մանն ուղղ­ված հիմ­նա­վոր­ված ա­ռա­ջար­կութ­յուն­ներ։
Copyright (c) 2025 Վիրաբ Համբարձումյան, Սերգեյ Առաքելյան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները
Սույն հետազոտության նպատակը ժամանակակից տեսական նյութի ուսումնասիրությանհիման վրա օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման համընդհանուրմեթոդաբանական չափանիշների դիտարկումն է իրավաբանական դոկտրինում մշակված ձևականհավասարության արդի գաղափարի և դրան բնորոշ գծերի տեսանկյունից։ Նշվածովպայմանավորված՝ հետազոտության օբյեկտ է ընտրվել բոլորի ընդհանուր հավասարությունը, իսկառարկան՝ դրա սահմանափակման իրավաբանական կառույցի վեր հանումը տեսագործնականարժեք ունեցող հետևյալ խնդիրների համատեքստում՝ ինչ ենք հասկանում ընդհանուրհավասարություն ասելով, ինչ ենք հասկանում «օրենք» ասելով ընդհանուր հավասարությանհամատեքստում, որ դեպքում օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը կարողէ ուղղված լինել ՀՀ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելուն։ Առաջադրվածխնդիրների և դրանց լուծումների համընդհանրացման միջոցով որպես վերջնարդյունքներկայացվել է օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակման մեթոդաբանականչափանիշները, որոնցից դուրս օրենքի առջև ընդհանուր հավասարության սահմանափակումը չիկարող որակվել համաչափ։
Copyright (c) 2025 Геворг Вирабян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հաշտարարության (մեդիացիա) ընդհանուր իրա­վական բնութագիրը
Մարդու իրավունքների և ազատությունների ապահովման մեխանիզմի արդյունավետության բարձրացումը չի կարող տեղի ունենալ բացառապես իրավական կարգավորման իմպերատիվ մեթոդների կիրառմամբ, այդ իսկ պատճառով ներկայումս զգալիորեն աճում է այսպես կոչված «ինքնակարգավորման» մեխանիզմների նշանակությունը: Ուստի, քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է ապահովել վեճի կարգավորման ձևի համապատասխանությունն այդ վեճի բնույթին (“Fitting the forum to the fuss”): Վեճերի այլընտրանքային լուծումը ներառում է այնպիսի գործընթաց, որտեղ չեզոք երրորդ կողմը ներգրավվում է աջակցելու իրավական վեճերի լուծմանը այնպիսի ընթացակարգերի միջոցով, ինչպիսիք են՝ հաշտարարությունը, արբիտրաժը և այլն: Վեճերի լուծման այլընտրանքային եղանակներից մեկը հաշտարարությունն է (մեդիացիա), որը ակտիվորեն կիրառվում է զարգացած իրավական համակարգ ունեցող մի շարք երկրներում և կողմերը ազատ են դիմելու հաշտարարության, որտեղ նրանց օգնում է չեզոք կողմ հանդիսացող հաշտարարը:
Copyright (c) 2025 Վարդուշ Եսայան https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Հար­կե­րի, տուր­քե­րի և­ այլ պար­տա­դիր վճար­նե­րի՝ օ­րեն­քին հա­մա­պա­տաս­խան սահ­ման­ված լի­նե­լու սահ­մա­նադ­րա­կան պա­հան­ջի էութ­յու­նը
Հոդ­վա­ծում վեր­լուծ­վում են Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նում հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յուն­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­կան և մար­դու ի­րա­վունք­նե­րին առնչ­վող հար­թութ­յուն­նե­րը՝ կենտ­րո­նա­նա­լով ՀՀ Սահ­մա­նադ­րութ­յան 60-րդ հոդ­վա­ծի 8-րդ մա­սի վրա, ո­րով հար­կեր, տուր­քեր, այլ պար­տա­դիր վճար­ներ կա­տա­րելն ամ­րագր­ված է ոչ միայն որ­պես սահ­մա­նադ­րա­կան պար­տա­կա­նութ­յուն, այլև որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փա­կում և մի­ջամ­տութ­յուն այդ ի­րա­վուն­քին: Նշ­վա­ծը, ան­շուշտ, ա­ռա­վել լիար­ժեք է հա­մա­պա­տաս­խա­նում այդ պար­տա­կա­նութ­յան բո­վան­դա­կութ­յա­նը: ՀՀ սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կա­յի, մաս­նա­վո­րա­պես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) ո­րո­շում­նե­րի վեր­լու­ծութ­յան արդ­յուն­քում կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում այն մա­սին, որ օ­րի­նա­կա­նութ­յան սահ­մա­նադ­րա­կան սկզբուն­քի հա­մա­տեքս­տում ոչ միայն հար­կե­րի տե­սակ­նե­րը և դ­րանց վճար­ման կար­գը, այլև հար­կի բո­լոր բա­ղադ­րա­տար­րե­րը (օ­րի­նակ՝ հարկ­ման բա­զան, հարկ­ման օբ­յեկ­տը և­ այլն) պետք է սահ­ման­ված լի­նեն բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով: Այլ կերպ ա­սած՝ ցան­կա­ցած ի­րա­վա­նորմ, ո­րը կա­րող է հան­գեց­նել ան­ձի հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յան ծա­վա­լի փո­փո­խութ­յա­նը, պետք է սահ­ման­ված լի­նի օ­րեն­քով: Հոդ­վա­ծում նաև հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծութ­յան է են­թարկ­վում Մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի եվ­րո­պա­կան դա­տա­րա­նի պրակ­տի­կան և կա­տար­վում է եզ­րա­հան­գում, ըստ ո­րի՝ հար­կե­րի, տուր­քե­րի և պար­տա­դիր այլ վճար­նե­րի սահ­մա­նու­մը՝ որ­պես սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փակ­ման ձև, կա­րող է ա­ռեր­ևույթ գնա­հատ­վել որ­պես ի­րա­վա­չափ միայն այն պա­րա­գա­յում, երբ այն նա­խա­տես­ված է բա­ցա­ռա­պես օ­րեն­քով, հա­մա­պա­տաս­խա­նում է ո­րո­շա­կիութ­յան սկզբուն­քին, ինչ­պես նաև հե­տապն­դում է ի­րա­վա­չափ նպա­տակ և­ ու­նի ար­դա­րա­ցի հիմ­նա­վո­րում: Հոդ­վա­ծում հո­ղա­մա­սե­րի կա­դաստ­րա­յին ար­ժեք­նե­րի ո­րոշ­ման պրակ­տիկ օ­րի­նա­կով նաև ցույց է տրվում, թե ինչ­պես է հո­ղա­մա­սե­րի տա­րա­ծագ­նա­հատ­ման գո­տի­նե­րը սահ­մա­նե­լու լիա­զո­րութ­յու­նը կա­ռա­վա­րութ­յա­նը վե­րա­պա­հե­լը խախ­տում օ­րի­նա­կա­նութ­յան սկզբուն­քը և հան­գեց­նում սե­փա­կա­նութ­յան ի­րա­վուն­քի ոչ ի­րա­վա­չափ մի­ջամ­տութ­յան:
Copyright (c) 2025 Саяд Бадалян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Оրենսդրական փակ ցանկին հակառակ իրավունքի զարգացման ինստիտուցիոնալ համակարգը
Հոդվածում ուսումնասիրվում է օրենքով սահմանված սահմանափակումներին՝ որպես բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի փակ ցուցակներով ներկայացված, հակառակ իրավունքի զարգացման հնարավորությունը: Որպես տեսական հիմք օգտագործվում է Կառլ Շմիթի «նորմալ դատավոր» հայեցակարգը՝ ընդգծելով contra legem (օրենքին հակառակ) դատական ակտերի ինստիտուցիոնալ բնույթը: Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության դատական պրակտիկան, որտեղ քրեական դատարանները փակ ցուցակների կիրառման հարցում ցուցաբերում են համեմատաբար ճկունություն՝ ի տարբերություն քաղաքացիական և վարչական դատարանների, որոնք պահպանում են խիստ ֆորմալիստական մոտեցում: Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ դատարանները բողոքարկելի են ճանաչում փակ ցուցակում չնախատեսված ակտերը, ինչպես նաև գնահատվում է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի մոտեցումը օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը որոշելու վերաբերյալ: Հեղինակը քննադատում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1476 որոշմամբ արտահայտած այն դիրքորոշումը, ըստ որի՝ ինքն իրավասու է քննարկել միայն այն օրենսդրական բացերի սահմանադրականությունը, որոնք համարվում են իրավակարգավորման թերության (սխալի) հետևանք, իսկ օրենսդրի գիտակցված լռությունը դուրս է իր իրավասության սահմաններից
Copyright (c) 2025 Артур Гамбарян https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0