Վիրտուալության և իրականության փոխհարաբերության գոյաբանական հիմնախնդիրը - Ավետիսյան Ղազար (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն, 2024)
Հոդվածում քննարկվում են վիրտուալության և իրականության կապի, փոխհարաբերությունների հետ կապված հարցեր, համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են իրականության՝ որպես արտաքին աշխարհի և վիրտուալության գոյաբանական տարբերակման հիմքերը։ Փորձ է արվում որոշել վիրտուալության գոյաբանական կարգավիճակը կեցության համակարգում։ Հոդվածի նպատակն է բացահայտել վիրտուալության դիրքը իրականությունների աստիճանակարգման մեջ, նյութական իրականության հետ նմանություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև հեռանկարային հնարավորություններն ու մարտահրավերները։ Հոդվածում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրտուալության հասկացության հստակեցմանը, փորձ է արվում ներկացնել դրսևորումների ողջ շրջանակը, որն ընդգրկում է տվյալ հասկացությունը։ Քննարկվում են այնպիսի հարցեր, ինչպիսիսք են ֆիզիզկապես անհաղթահարելի գոյաբանական սահմանները, պայմանական և հոգեկան իրականությունների հասկացությունները՝ վիրտուալության հետ հարաբերության համատեքստում։ Վիրտուալության գոյաբանական կարգավիճակը գնահատելու նպատակով՝ անդրադարձ է կատարվում վիրտուալ օբյեկտների ստեղծմանը, դրանց կախվածությանը ֆիզիկական իրականությունից, վիրտուալ աշխարհների ինքնավարությանը, պատկերայնությանը, ինտերակտիվությանը, ինչպես նաև վստահելիության ու կայունության աստիճանին։ Քննարկման արդյունքում պարզվում է, որ վիրտուալությունը ամբողջականության, զգայական ընկալման, հագեցվածության, լիարժեք ինքնուրույնության բացակայության և մի շարք այլ առումներով զիջում է ֆիզիկական իրականությանը՝ նպատակ չունենալով հաղթահարել այդ իրականությունը, մրցակցել դրա հետ կամ դուրս գալ դրա սահմաններից։