Ուսանողի մասնագիտական ինքնության ձևավորման գործընթացի նշանակությունը արդի պայմաններում - Մուրադյան Ելենա; Ավանեսյան Հրանտ (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն, 2025)
Հոդվածում ուսումնասիրվում են ուսանողի մասնագիտական ​​ինքնության ձևավորման գործընթացի որոշակի առանձնահատկություններ միջավայրի՝ ժամանակակից ձևափոխումների համատեքստում: Ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն կրթության համակարգում ուսանողների մասնագիտացման գործընթացին։ Ուսումնասիրվում է մասնագիտացման այնպիսի չափանիշ, ինչպիսին է մասնագիտական ​​ինքնությունը (ՄԻ), որը կարևոր կանխատեսող ցուցանիշ է ուսանողի և՛ կրթական, և՛ հետագա մասնագիտական ​​գործունեության հաջողության համար: Շոշափվում է ժամանակակից աշխարհում անձի կողմից մասնագիտական ​​գործունեության հարկադիր փոփոխության խնդիրը և, որպես հետևանք, նրա ՄԻ ձևափոխումը։ Քննարկվում է անձի կողմից սեփական ՄԻ «վերակառուցման» հոգեբանական կողմը: Ներկայացված է տեսական նյութ, որը թույլ է տալիս եզրակացություն անել անձի ՄԻ ձևավորելու անհրաժեշտության մասին՝ անկախ նրա մասնագիտական ​​գործունեության հնարավոր փոփոխություններից և ժամանակակից աշխարհի առանձնահատկություններից, ինչը համահունչ է աշխատանքի նպատակային կողմնորոշման հետ: Նյութի ներկայացման տրամաբանությունը համապատասխանում է հետևյալ խնդիրների փուլային լուծմանը՝ դիտարկել այժմեականության ամենաբնորոշ գծերը և դրանց ազդեցությունը ուսանողի մասնագիտացման գործընթացի վրա, բացահայտել ՄԻ դերն այս գործընթացում, հասկանալ, թե ինչպես է տեղի ունենում ՄԻ ձևավորումը մասնագիտության հարկադիր փոփոխման պայմաններում: Սա հնարավորություն տվեց շոշափել մարդու սոցիալական աշխարհի տեխնոգեն տարածությունում տեղի ունեցող փոփոխություններին հարմարվելու խնդիրը, դիմել օտարման գործընթացի ըմբռնմանը և այդ վիճակի հաղթահարման հնարավորությանը որպես ինքնության ձևավորման պայման: Արդիականացվում է համալսարանական կրթության որակի հարցը ՝ կապված ժամանակակից հասարակության պահանջների, ուսանողի անհատականության զարգացման համար բուհի՝ որպես սոցիալական հաստատության գործելու անհրաժեշտության հետ։ Նշվում է ինչպես մասնագիտացման կատեգորիայի ըմբռնման հայեցակարգային բազմազանությունը, այնպես էլ դրա դերը ընդհանրապես անձի ինքնության ձևավորման գործում, և մասնավորապես՝ ՄԻ: Ներկայացված է ուսանողի ՄԻ կառուցվածքի մանրամասն նկարագրությունը, ուսանողի ՄԻ ձևերի բազմազանությունը և դրանց ճշգրտման հնարավորությունը: Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ​​փաստին, որ ՄԻ ձևավորումը վերահսկվում է հենց անձի կողմից, ինչը հուշում է, որ ՄԻ ձևավորման գործընթացը հիմնված է անհատի ինքնակարգավորվող ներուժի վրա: Ներկայացված է պատճառաբանության «շղթա», որը թույլ է տալիս ենթադրություն անել մասնագիտության հարկադիր փոփոխության իրավիճակում ՄԻ ձևավորման վրա ինքնակարգավորման երեք հիմնական գործառույթների բարենպաստ ազդեցության մասին: Առաջարկվում է ուշադրություն դարձնել «soft skills» և ինքնակարգավորման կապին և դրանց դերին մասնագիտացման գործընթացում ։