Կրոնին և նախապաշարմունքին վերաբերող մի քանի բառերի քննություն (ըստ Սյունիք-Արցախ բարբառային բառապաշարի տվյալների) - Քումունց, Մհեր (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն, 2022)
Սյունիք-Արցախ բարբառային բառապաշարում կրոնական բնույթի բառերը հայերենի համեմատությամբ կազմում են 58%-ը, իսկ Կ. Բաքի կազմած ցուցակի համեմատությամբ՝ 66%-ը: Նախորդների կազմած թեմատիկ խմբում ավելացվել է երեք բառ՝ ըստ Սյունիք-Արցախ բարբառային բառապաշարի տվյալների, որոնք, կարծում ենք, ունեն հնդեվրոպական ծագում՝ քաշկ – քաշկ/ք, սո̈ւնդո̈ւ-սունդու(կուկու), կուփել-կո̈ւփ(էլ): Առկախ է մնում քաջ և քաջք (քաշկը) բառերի ընդհանուր հիմքից լինելու հարցը: Ավելի հավանական է, որ քաշ-ք/կ-ը՝ «չար (հ)ոգի», ունի հնդեվրոպական ծագում՝ *u̯ek-ti- «ինչ-որ իր, բան, մարդ, էակ»: Սունդու բառը ծագում է հ.-ե. *sent- «ուղղվել, գնալ, ընթացք, ուղի, ճանապարհ» արմատից՝ սունդուկուկու, Սինդարա: Կարծում ենք, որ Սյունիք-Արցախի բարբառային բառապաշարի կո̈ւփ(էլ)-ը՝ «1. չար ոգու, դևի կամ հրեշտակի՝ մարդուն, երեխային դիպչելը, խփելը, այսահարելը», իմաստով և ձևով առնչակցվում է հ.-ե. *(s)kep(h)- || *(s)kō̆p- արմատի առաջնային և երկրորդային ձևերին՝ 1. «պատսպարել, ծածկել, քողարկել, պաշտպանել», 2. «խփել, տաշել» (հավանական է վերջին իմաստից զարգացումը): Պոկոռնու բառարանը (s)kō̆p- բառահոդվածի ներքո նշում է մի շարք բառեր, որոնք արտացոլում են կո̈ւփ(էլ)- բառանվան ձևիմաստային ընդհանրությունները հնդեվրոպական լեզուներում, ինչպես՝ հին բարձր գերմ․ scaffōn «ձև, պատճառ», հին իսլ․ skap «ձև, հոգեվիճակ» և այլն։
Keywords: Սյունիք-Արցախ; թեմատիկ խումբ; կրոն; նախապաշարմունք; բարբառային բառապաշար; հնդեվրոպական; ստուգաբանություն