Եզակի հրամայականի վերջահանգ ր-ի բացակայությունը և վերջահանգ ի-ի ծագումը պայմանավորող հիմնական գործոնները հայերենի բարբառներում - Ավետյան, Սարգիս (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն, 2023)
Եզակի հրամայականը, որը հին հայերենում կազմվում էր մի քանի եղանակով, հայերենի հետագա զարգացման ընթացքում ձևային միասնականացման ընդհանուր միտում է ցուցաբերել։ Այդ առումով հատկապես նշանակալից է ե և ի խոնարհման պարզ բայերի հրամայականի ձևերի ուժեղ փոխներգործությունը։ Եթե մի շարք բարբառներում սկզբնական ներգործաձև խոնարհման և կրավորաձև խոնարհման հակադրությունը պահպանվել է,  ապա այլ բարբառներում նախկին ե և ի խոնարհման պարզ բայերը լիովին կամ մասնակիորեն համընկել են մեկ միասնական խոնարհման տիպի մեջ, որի դեպքում համաբանական ընդլայնմամբ ընդհանրացել է հրամ․ եզ․ 2-րդ դեմքի կա՛մ -իր վերջավորությունը,  կա՛մ -է (< Old Arm.-եա՛)-ն։ Բացի այդ՝ մի կողմից մի շարք բարբառներում եզակի հրամայականի -իր վերջավորության վերջահանգ ր-ն անհետացել է հնչյունափոփոխությամբ կամ համաբանությամբ, մյուս կողմից՝ եզակի հրամայականի վերջահնագ -է ձայնավորը (< հ․ հայ․ -եա՛ երկբարբառից) հետագա է>ի հնչյունական զարգացման է ենթարկվել այդ նույն բարբառային տարածքներում։ Հետևաբար այդպիսի դեպքերում եզակի հրամայականի վերջահանգ ի-ն սկզբունորեն կարող է առաջացած լինել կա՛մ -իր վերջավորության վերջահանգ ր-ի հնչյունական կամ համաբանական անկմամբ, կա՛մ էլ է>ի հնչյունափոխությամբ։ Եվ երբեմն դժվար է միանշանակ ասել, թե վերոնշյալ երկու զարգացումներից որ մեկն է հանգեցրել տվյալ ձևի առաջացմանը։ Բացի այդ՝ երբեմն այնքան էլ պարզ չէ՝ արդյոք տվյալ բարբառում -իր վերջավորության վերջահանգ ր-ի անհետացումը հնչյունակա՞ն, թե՞ համաբանական պայմանավորվածություն ունի։ Այդ առումով անկանոն բայերի հրամ․ եզ․ 2-րդ դ․ ձևում վերջահանգ ր-ի պահպանված կամ չպահպանված լինելը հիմնականում կողմնորոշիչ միջոց է ծառայում կանոնավոր բայերի հրամ․ եզ․ 2-րդ դ․ ձևում վերջահանգ ր-ի բացակայության իրական պատճառը (այն է՝ հնչյունական կամ համաբանական պայմանավորվածությունը) վերհանելու հարցում, թեև առանձին դեպքերում որոշ անկանոն բայերի հրամ․ եզ․ 2-րդ դ․ ձևի վերջահանգ ր-ն, հավանաբար, վերականգնվել է երկրորդաբար՝ հրամ․ հոգ․ 2-րդ դ․ ձևի համաբանությամբ։
Keywords: հին հայերեն; հայերենի բարբառներ; համաբանական փոխներգործություն; ե և ի խոնարհման պարզ բայեր; համաբանական ընդլայնում; եզակի հրամ․-իր վերջավորություն; հնչյունափոխություն; համաբանություն; հրամայականի եզ․ 2-րդ դ․; անկանոն բայեր; կանոնավոր բայեր