Ռեմարկի ոճական առանձնահատկությունները Վիլյամ Սարոյանի դրամաներում - Տեր-Մինասյան, Աշոտ (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Բանասիրություն, 2024)
20-րդ դարի երեսունական թվականներից և հատկապես դարակեսից ֆրանսիական աբսուրդի թատրոնի ներկայացուցիչների և ամերիկահայ արձակագիր-դրամատուրգ Վիլյամ Սարոյանի կողմից մեծ փոփոխություններ կատարվեցին դրամատիկական երկերում․ հատկապես ընդլայնվեցին ռեմարկների դերն ու բովանդակությունը։ Որոշ նմանություններով հանդերձ, այնուամենայնիվ, էապես տարբեր են աբսուրդի թատրոնի և Սարոյանի դրամաների ռեմարկները։ Եթե առաջիններում գործող հերոսներ են դարձել ժամանակը, ժամացույցը, փողոցը, սենյակի պատերը, ապա սարոյանական պիեսների ռեմարկներում շեշտը դրված է հերոսների հոգեբանության ու նրանց ներաշխարհի բացահայտման վրա։ Նրա պիեսների ռեմարկները աչքի են ընկնում կերպարաստեղծման ու պատկերաստեղծման յուրահատկություններով, փիլիսոփայական խորքով ու քնարականությամբ, դրանց շնորհիվ դրամատիկական երկը գեղարվեստական արձակին մերձեցնելու վարպետությամբ։ Սարոյանի պիեսների ռեմարկները լեցուն են աստիճանավորման, անձնավորման, փոխաբերության, համեմատության և այլ արտահայտչամիջոցների նրբին կիրառություններով։ Նրա պիեսների ռեմարկ-նախաբանները և հերոսների բնութագրումները, նույնիսկ նրանց դիմանկարները յուրօրինակ նախասյուժեի դեր են կատարում՝ ընթերցողին նախապատրաստելով բուն գործողությունների առավել խորքային ընկալմանը։ Սարոյանի խոսքարվեստը, մասնավորապես դրամաների ռեմարկների բովանդակային և ոճական առանձնահատկությունները 20-րդ դարակեսից սկսած մեծ արձագանք են գտել նաև հայ հեղինակների՝ Հրանտ Մաթևոսյանի, Զորայր Խալափյանի, Պերճ Զեյթունցյանի, Կարինե Խոդիկյանի և այլոց թատերգություններում։
Keywords: Դրամատուրգիա; թատրոն; արձակ; աբսուրդի թատրոն; Վիլյամ Սարոյան; Արթուր Ադամով; Սամուել Բեքեթ; ռեմարկ; ոճ; համեմատություն; փոխաբերություն; աստիճանավորում; բառընտրություն; քնարականություն