Խորհրդային միության՝ հայ, Հայաստանում ծնված կամ մինչև պատերազմն այնտեղ ապրած և այլազգի հերոսների ու «Փառքի շքանշանի» լրիվ ասպետների հիմնահարցի լուսաբանումը հայ պատմագրության մեջ - Գասպարյան, Վոլոդյա (Պատմություն և մշակույթ, 2022)
Հայ ժողովուրդը ակտիվորեն մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմներին և իր արժանի ավանդը ներդրել մարդկության ոխերիմ թշնամի ֆաշիզմի դեմ տարած հաղթանակում:Մարտերին մասնակցել են ավելի քան 600 հազար հայեր,  որոնցից  200  հազարը զոհվել են ռազմաճակատում: Նրանցից  106-ը արժանացան Խորհրդային Միության հերոսի բարձրագույն կոչման, (համեմատության կարգով նշենք, որ ադրբեջանցիներ ըտվելեն  43  հերոս,  որոնց մի մասը լեռնային հրեաներ,  քրդեր, թալիշներ, թաթարներ են եղել) 26-ը՝պարգևատրվելով Փառքի շքանշանի երեք աստիճաններով,  դարձան այդ շքանշանի լրիվ ասպետ, որի կարգավիճակը հավասարեցված է Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանը: Խորհրդային Միության հերոսի կոչում շնորհվեց նաևՀայաստանում ծնված կամ մինչև պատերազմը ապրած ու աշխատած այլ ազգության պատկանող 10 հոգու (5 ռուս, մեկական ուկրաինացի, հույն, ասորի, քուրդ և ադրբեջանցի): Քանի որ առ այսօր հայ պատմագրության մեջ հերոսների ուՓառքի շքանշանի լրիվ ասպետների քանակի վերաբերյալ բերվում էին տարբեր թվեր, մենք մեր հոդվածում փորձեցինք ճշտել այն: Դա անշուշտ կօգնի դպրոցների,բուհերի և ռազմական համալսարանների դասախոսներին իրենց առօրյա աշխատանքում և մատաղ սերնդի ռազմահայրենասիրական ոգով դաստիարակելու կարևոր գործին:
Keywords: Խորհրդային Միության; պատերազմ; բանակ; պատմագրություն; հայ; հակաֆաշիստական; դիվերսանտ; «Փառքի շքանշանի» լրիվ ասպետ