Տղամարդու տարազը և զենքը որպես առնականության դրսևորում հայկական մշակույթում - Ղուշչյան , Լուսինե; Ներատովա , Ելիզավետա (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Հոդվածում քննարկվում են առնականության գեղագիտուական ներկայացման ուղիները հայկական երկու պատմամշակութային արեալներում 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և 20-րդ դարի սկզբին։ Աշխարհի խոշորագույն ազգագրական թանգարաններից մեկում՝ Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսաստանյան ազգագրության թանգարանում պահվող առարկաների վերլուծության հիման վրա, բացահայտվում են տարազների երկու հիմնական տեսակի՝ արևմտյան (Վան) ձևավորման տարբերությունների չափանիշները. տղամարդկանց տարազ) և արևելյան («համակովկասյան» տղամարդկանց տարազ) առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում է տարբերությունների հիմնական չափանիշը՝ գոտին և դրա հետ կապված սառը զենքի տեսակները։ Թանգարանի հավաքածուում ներկայացված դաշույնները, սրերը և շաշկան դիտարկվում են հայկական մշակույթի մեջ դրանց ընդգրկման տեսանկյունից։ Հոդվածում մանրամասնորեն քննարկվում են հինգ առարկաներ, որոնք պատրաստվել են հայ արհեստավորների կողմից կամ այս կամ այն չափով գոյություն են ունեցել հայկական միջավայրում։ Մի շարք առարկաներ ունեն արձանագրություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ճշտել դրանց ծագումը։ Նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նախ և առաջ բացահայտել հայ զինագործների դերը կովկասյան տարածաշրջանում և նրա սահմաններից շատ հեռու, ինչպես նաև որոշել զենքի տեղը հայ տղամարդու կերպարում։
Keywords: Թանգարան, ազգագրություն, տարազ, սառը զենք, առնականության ներկայացում