Հետպատերազմյան իրավիճակը և զբոսաշրջությունը Սյունիքում - Հովսեփյան, Ռուբեն (Պատմություն և մշակույթ, 2025)
Զբոսաշրջությունը տնտեսական զարգացման կարևորագույն գործոններից է բազմաթիվ երկրներում: Նրա դերը շատ կարևոր է փոքր քաղաքների, գյուղական համայնքների զարգացման գործում՝ նպաստելով ոչ միայն տնտեսական աշխուժացմանը, այլ նաև՝ համայնքների մշակութային կյանքին: Զբոսաշրջության դերը մեծ է նաև սահմանամերձ բնակավայրերի կյանքում: Սույն հոդվածում դիտարկվում են ՀՀ Սյունիքի մարզի զբոսաշրջային ոլորտում տեղի ունեցած փոփոխությունները 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և 2021 ու 2022 թվականներին Ադրբեջանի կողմից ՀՀ սահմանների վրա հարձակման հետևանքով:Վերջին չորս տարիներին Ադրբեջանի կողմից իրականացված ռազմական գործողությունների և սահմանային լարվածության հետևանքով Սյունիքի զբոսաշրջային ոլորտը բացասական փոփոխություններ կրեց: Մարզի շատ համայնքներ դարձան սահմանամերձ, պատմամշակութային և բնական շատ հուշարձաններ և հատուկ պահպանվող գոտիներ հայտնվեցին սահմանին շատ մոտ: Մարզի շուրջ ձևավորվեցին անվտանգային խնդիրներ, ինչը զգալիորեն ազդեց զբոսաշրջային ներհոսքի վրա:Սյունիքի մարզում ակնառու է կոնֆլիկտային սահմանի, սահմանագոտու գաղափարը, երբ պատերազմող, հակամարտող կողմերը փորձում են տարբեր միջոցներով, այդ թվում և ռազմական, ազդել մյուս սահմանային հատվածի վրա: Սա ազդում է ոչ միայն տնտեսական գործունեության վրա, այլ նաև ռիսկային է դարձնում սահմանագոտու շուրջ բացասական պատկերացումների ձևավորումը և որպես դրա հետևանք՝ օտարումը:Զբոսաշրջության զարգացման առաջնային գործոններից է անվտանգության գաղափարը, մյուս կողմից՝ զբոսաշրջությունը ակտիվ է շատ կոնֆլիկտային և անվտանգության խնդիրներ ունեցող սահմանային գոտիներում: Որպես օրինակ կարող ենք դիտարկել Իսրայելը, Չինաստանի և Հնդկաստանի սահմանամերձ գոտին և այլն:
Keywords: զբոսաշրջություն; կոնֆլիկտ; պատերազմ; սահման; Սյունիք