Հայցի ապահովման ինստիտուտի կատարելագործման հիմնախնդիրները վարչական դատավարությունում - Բադալյան Սայադ (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 2023)
Հայցի ապահովման ինստիտուտը ներկայումս վարչական դատավարության կատարելագործման կարիք ունեցող ինստիտուտներից է։ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ՝ ՎԴՕ) 15-րդ գլուխը (Հայցի ապահովումը) աչքի է ընկնում ոչ ամբողջական և թերի կարգավորումներով, որոնք չեն համապատասխանում դատավարական օրենսդրության զարգացման արդի միտումներին։ ՎԴՕ 83-րդ հոդվածի և 15-րդ գլխի համահունչ կարգավորումները կարող են նպաստել վարչական դատավարությունում հայցի ապահովման ինստիտուտի բարեփոխմանը։ Առհասարակ, ՎԴՕ 83-րդ հոդվածն այդ օրենսգքրի ուժի մեջ մտնելուց ի վեր դրա ամենաքննարկված հոդվածներից է։ Խնդիրն այն է, որ այդ հոդվածով ներմուծվել է դատավարական օրենսդրության համար ըստ էության նոր ինստիտուտ՝ վարչական ակտի կասեցում օրենքի ուժով և ոչ թե դատարանի կողմից, ինչը հայցվորների համար իրավունքի չարաշահման մեծ ռիսկ է ստեղծում։ Այսպիսով, ՎԴՕ 83-րդ հոդվածի և 15-րդ գլխի հետ կապված հիմնահարցերը պահանջում են համահունչ և համակարգային կարգավորումներ վարչական դատավարությունում հայցի ապահովման հետ կապված հիմնախնդիրներին լուծումներ գտնելու համար։ Այս համատեքստում առաջարկվում է, որ ընդհանուր կանոնը լինի ոչ թե վարչական ակտի կատարման կասեցումը, իսկ այնուհետև այդ կանոնից բացառությունների սահմանումը, այլ ՎԴՕ 83-րդ հոդվածը պետք է սահմանի միայն այն դեպքերը, երբ վիճարկման հայցը վարույթ ընդունելը կասեցնում է դրա կատարումը։ Իհարկե, ասվածը չի նշանակում, որ ՎԴՕ 83-րդ հոդվածում չթվարկված դեպքերում վարչական ակտի կատարումը չպետք է կասեցվի, պարզապես այդ դեպքում կասեցումն արդեն կարող է կատարվել դատարանի կողմից՝ որպես հայցի ապահովման միջոց՝ համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում։