Համակարգային հակամարտությունների ծագումնաբանությունը ԽՍՀՄ փլուզման և հետխորհրդային փուլի պետականագոյացման գործընթացում - Այվազյան, Վարդան (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 2023)
Հետազոտության օբյեկտը հանդիսանում է համակարգային հակամարտությունների ծագումնաբանությունը պետականության հարացույցում՝ իրեն բնորոշ մեթոդաբանական և մեթոդական մոտեցումներով, պետական կառւյցի ձևավորման և կառուցման կառուցակարգերով, որպես փոխգործակցող ինստիտուտների համակարգային  համալիր,  որոնցով որոշվում է պետական կառավարման կառուցվածքը:Ուսումնասիրության առարկան նորագույն պատմության մեջ պետականության ​​ձևավորման հիմնական միտումներն են, կառավարման համակարգային ճգնաժամը փլուզման ժամանակաշրջանում, պետականության ձևավորման փաստացի հետագիծն ու կառուցակարգը հետխորհրդային տարածքում և ԽՍՀՄ փլուզումից հետո աշխարհում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգային հակամարտությունների հիմնական պատճառների վերլուծությանը, որոնք պայմանավորված են պետականաշինության կառուցվածքի գործառական մակարդակում բովանդակության և ներդրման ըմբռնման տարբերությամբ՝ առանց պետականագոյացման լեգիտիմության որակականության իրավական մետրիկայի:Առանձին-առանձին դիտարկվում է սահմանադրական և իրավական կարգավորման համակարգային հակասությունների ծագումը գլոբալ ինտեգրման աճող ծավալի և լիարժեք համակարգային միջազգային իրավունքի շրջանակներում իրավական կարգավորման արդյունավետ վերազգային մակարդակի ծայրահեղ անհրաժեշտության համատեքստում:Աշխատանքի հիմնական եզրակացությունն այն է, որ Համակարգային հակամարտությունների պատճառով իրավունքի գերակայության առաջատար սկզբունքի ընդհանուր ըմբռնման, մեկնաբանման և կիրառման ապահովումը դառնում է ոչ միանշանակ, և անհնար է դառնում միասնական համաշխարհային իրավական հարթության ձևավորումը։Արդյունքում, որպես օբյեկտիվ հետևանք, ինտեգրացիոն գործընթացները համակարգված իրավական դիսցիպլինի բացակայության պայմաններում անցնում են «ինքնորոշման» ռեժիմի՝ փոխարինելով երկարաժամկետ իրավական նորմերի համակարգի վրա հիմնված իրավունքի գերակայության սկզբունքին։
Keywords: Ծագումնաբանություն; իրավական ծագումնաբանություն; համակարգային հակամարտություններ; մեղք; Սահմանադրություն; սահմանադրաիրավական կարգավորում; իրավունքի գերակայություն; ԽՍՀՄ; աշխարհակարգ; քաղաքակրթություն