Փորձագետի կարգավիճակի պատմական զարգացումը Հայաստանում - Չախոյան, Արթուր (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 2024)
Հոդվածում հետազոտվել է փորձագետի և իր կարգավիճակի ծագումնաբանությունը, պատմական զարգացումը միջնադարից մինչև մեր օրերը, նկատի ունենալով, որ բոլոր ժամանակներում էլ հանցագործությունների կանխման, բացահայտման ու քննության գործընթացում էական դեր են խաղացել փորձագետները, որոնց օժանդակությամբ վարույթն իրականացնող մարմինը հնարավորություն է ստացել ձեռք բերել ապացույցներ, բացահայտել գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ:Այդ նպատակով ուսումնասիրվել են Մխիթար Գոշի և Սմբատ Սպարապետի Դատաստանագրքերը, Դավիթ Ալավկա Որդու «Կանոնական օրենսդրությունը», Եղիազար Գրիգորյանի, Գրիգոր Կանպանյանի և Հովհաննեսի որդի Սարգիսի կողմից ստեղծված «Դատաստանագիրք Աստրախանի Հայոց»-ը, Շահամիր Շահամիրյանի §Որոգայթ Փառաց¦-ը:Հոդվածում ուսումնասիրվել, վերլուծվել և ամփոփ ներկայացվել է նաև փորձագետի կարգավիճակի վերաբերյալ 1961 թվականի մարտի 7-ին ընդունված ՀԽՍՀ քրեական դատավարության և 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքերով նախատեսված կարգավորումները, մասնագետի և փորձագետի կողմից իրականացվող գործունեության հիմնական նպատակների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները:Հայաստանի իրավական հուշարձանների ուսումնասիրությունների արդյունքում փաստվում է, որ միջնադարում ևս հանցագործությունների քննության գործում դատարանների կողմից մեծ դեր է հատկացվել փորձագետներին՝ §փորձառու¦, «գործին վարպետ» անձանց և նրանց կողմից կիրառվող գիտելիքներին:
Keywords: գիտություն; տեխնիկա; գիտակ; փորձառու; իրազեկ; մասնագետ; փորձագետ; կարգավիճակ; դատաստանագիրք; հատուկ գիտելիք; ունակություն