Հարկերի, տուրքերի և այլ պարտադիր վճարների՝ օրենքին համապատասխան սահմանված լինելու սահմանադրական պահանջի էությունը - Բադալյան, Սայադ (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Իրավագիտություն, 2025)
Հոդվածում վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային պարտավորությունների սահմանադրական և մարդու իրավունքներին առնչվող հարթությունները՝ կենտրոնանալով ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 8-րդ մասի վրա, որով հարկեր, տուրքեր, այլ պարտադիր վճարներ կատարելն ամրագրված է ոչ միայն որպես սահմանադրական պարտականություն, այլև որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակում և միջամտություն այդ իրավունքին: Նշվածը, անշուշտ, առավել լիարժեք է համապատասխանում այդ պարտականության բովանդակությանը:ՀՀ սահմանադրական դատարանի պրակտիկայի, մասնավորապես՝ ՍԴՈ-753 (2008), ՍԴՈ-816 (2009), ՍԴՈ-1142 (2014) և ՍԴՈ-1436 (2018) որոշումների վերլուծության արդյունքում կատարվում է եզրահանգում այն մասին, որ օրինականության սահմանադրական սկզբունքի համատեքստում ոչ միայն հարկերի տեսակները և դրանց վճարման կարգը, այլև հարկի բոլոր բաղադրատարրերը (օրինակ՝ հարկման բազան, հարկման օբյեկտը և այլն) պետք է սահմանված լինեն բացառապես օրենքով: Այլ կերպ ասած՝ ցանկացած իրավանորմ, որը կարող է հանգեցնել անձի հարկային պարտավորության ծավալի փոփոխությանը, պետք է սահմանված լինի օրենքով:Հոդվածում նաև համեմատական վերլուծության է ենթարկվում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի պրակտիկան և կատարվում է եզրահանգում, ըստ որի՝ հարկերի, տուրքերի և պարտադիր այլ վճարների սահմանումը՝ որպես սեփականության իրավունքի սահմանափակման ձև, կարող է առերևույթ գնահատվել որպես իրավաչափ միայն այն պարագայում, երբ այն նախատեսված է բացառապես օրենքով, համապատասխանում է որոշակիության սկզբունքին, ինչպես նաև հետապնդում է իրավաչափ նպատակ և ունի արդարացի հիմնավորում:Հոդվածում հողամասերի կադաստրային արժեքների որոշման պրակտիկ օրինակով նաև ցույց է տրվում, թե ինչպես է հողամասերի տարածագնահատման գոտիները սահմանելու լիազորությունը կառավարությանը վերապահելը խախտում օրինականության սկզբունքը և հանգեցնում սեփականության իրավունքի ոչ իրավաչափ միջամտության:
Keywords: հարկային պարտավորություններ; հարկեր; տուրքեր; պարտադիր վճարներ; օրինականության սկզբունք; իրավական որոշակիություն; սեփականության իրավունք