Գաղափարախոսության և քաղաքականության տարանջատման հիմնախնդիրը հայրենիքի և պետության փոխհարաբերությունների համատեքստում - Դեմիրճյան, Մովսես (Բանբեր Երևանի համալսարանի. Փիլիսոփայություն, Հոգեբանություն, 2021)
Հայ ժողովուրդի պատմական ճակատագրի բերումով հայրենիքի և պետության սահմանների բնութագրման և դրանց հարաբերմանն առնչվող հարցերը արդի աշխարհաքաղաքական վերադասավորումների համատեքստում տեսական ու գործնական մեծ հնչեղություն են ստացել: Խնդիրն այն է, որ հայ ժողովրդի պատմական և քաղաքական հայրենիքները (պետությունը) չեն համընկնում ո՛չ տարածքային և ո՛չ էլ բովանդակային առումներով։ Միևնույն ժամանակ պատմական հայրենիքի բարոյական և գեղագիտական բացարձականացումը ստեղծել է անցյալը մարմնավորող մի իդեալ, որի համեմատ քաղաքական հայրենիքն իր հոգսառատ առօրյայով, չվերջացող հիմնախնդիրներով և նոր մարտահրավերներով հանդերձ շատ-շատերի համար կորցնում է իր գրավչությունն ու արժեքը։ Այս առնչությամբ խնդրի էությունը հասկանալու և հնարավոր լուծումներ կանխորոշելու համար նոր իմաստ ու նշանակություն են ստանում սսահմանազանցում (տրանսգրեսիա) և անդրանցականություն (տրանսցենդենցիա) հասկացությունները, որոնցից առաջինը` սահմանազանցումը, մեր պարագայում, բնութագրում է ոչ թե սեփական մշակութային սահմանների ընդլայնման, այլ եղած սահմաններից դուրս, այլ սոցիոմշակութային ու քաղաքակրթական տարածություններում առավել «կայացած» կեցության (կյանքի) փնտրտուքների ուղղվածությունը, իսկ երկրորդը` անդրանցականությունը, արտահայտում է պատմական հայրենիքի միֆական, մշտապես արդիական և առաջնային կերպարը, որը երբեմն ստվերում է պետության առջև կանգնած կենսական հիմնախնդիրների և դրանց լուծման անհրաժեշտության արդիականությունը։
Keywords: hայրենիք; պետություն; սահման; սահմանազանցում; անդրանցականություն; գաղափարախոսություն; հայրենասիրություն