Արդի արեվելահայերենի կ(ը)- ապառնիի եվ -ու ապառնիի իմաստագործառութային փոխհարաբերության հարցի շուրջ - Ավետյան Սարգիս (ԲԱՆԲԵՐ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ. ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ, 2022)
Փաստարկվում է, որ արդի արևելահայերենի կ(ը)- ապառնին (կգնամ, կխոսեմ) որպես այսպես կոչված՝ ենթադրական եղանակի կամ պայմանական եղանակի ձև բնորոշելու փորձերը չեն արդարացվում ընդհանուրլեզվաբանական և տիպաբանական տեսանկյունից։ Հատկապես կարևոր են հետևյալ նկատառումները․ 1) ինչպես ցույց են տվել մի շարք հետազոտողներ, ապառնի ժամանակը, ի տարբերություն ներկա ժամանկի և անցյալ ժամանակի, երբեք զուտ ժամանակային կարգ չէ․ այն մասամբ ժամանակային է, մասամբ՝ եղանակային։ Ապառնի ժամանակի ցուցիչները (նշորդները) պատմականորեն հաճախ առաջանում են այնպիսի միավորներից, որոնք սկզբնապես գործածվել են զանազան եղանակային իմաստներ արտահայտելու համար։ Մյուս կողմից՝ ապառնի ժամանակի ձևերը սովորաբար նաև եղանակային գործառույթներ են կատարում, 2) արդի արևելահայերենի կ(ը)- ապառնին իմաստագործառութային տեսանկյունից էապես չի տարբերվում այլ լեզուներում առկա սահմանական եղանակի ապառնիից, 3) կ(ը)- ապառնիի գործածությունը պայմանական կառույցներում նրա առաջնային (հիմնական) գործառույթը չէ, ինչպես լինում է սովորաբար տիպիկ պայմանական եղանակի (Conditional mood) դեպքում։ Ինչ վերաբերում է արդի արևելահայերենի -ու ապառնիի (գնալու եմ, խոսելու եմ) իմաստագործառութային բովանդակությանը, այն համապատասխանում է սպասելի ապառնիի (կամ նախորոշված ապառնիի) տիպաբանական բնութագրությանը, և, ըստ այդմ, պետք է դիտարկվի վերջինիս հետ նույն հարթության վրա։ Այսպիսով՝ արդի արևելահայերենի կ(ը)- ապառնիի և -ու ապառնիի իմաստագործառութային փոխհարաբերությունը համապատասխանաբար պետք է դիտել որպես հակադրություն պարզ ապառնի ժամանակի և սպասելի ապառնի (կամ նախորոշված ապառնի) ժամանակի միջև։