Պետրոս Դուրյանն անգլերեն թարգմանություններում - Շարուրյան Հայկանուշ (ԲԱՆԲԵՐ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ. ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ, 2026)
Հոդվածում քննվում են արևմտահայ հանճարեղ բանաստեղծ Պետրոս Դուրյանի (1851-1872) պոեզիայի անգլերեն թարգմանությունները, որոնք մինչ օրս չեն դարձել առանձին ուսումնասիրության նյութ։ Վաղամեռիկ բանաստեղծի քնարերգությունը, ի դեպ, տևականորեն հետաքրքրել է ոչ միայն հայ, այլև օտար թարգմանիչներին, և հրապարակում հայտնվել են ուշագրավ թարգմանություններ։ Մեր ուսումնասիրության արդյունքում փաստվում են կատարված թարգմանությունների հիմնական բարդությունները, ներկայացվում են դրանց թարգմանաբանական արժեքն ու համեմատական բնութագիրը։ Գաղտնիք չէ, որ Դուրյանի պոեզիան աչքի է ընկնում քնարական խորությամբ ու խտությամբ, նուրբ զգացմունքայնությամբ, երաժշտական հնչեղությամբ և պատկերավորությամբ։ Իսկ այս ամենի փոխանցումը թիրախային լեզվին ամենևին էլ դյուրին չէ։ Այդ է պատճառը, որ ուսումնասիրության արդյունքում նկատելի են դարձել նաև ձևի և բովանդակության անհամապատասխանության նմուշներ։ Հոդվածն ընդգրկում է Դուրյանի պոեզիայի՝ ընթերցողին հայտնի և ներկայումս առկա հնարավորինս լիարժեք անգլերեն թարգմանությունները։ Ուսումնասիրության ընթացքում իբրև տեսական հիմք ընդունվել են թարգմանության գործընթացի վերաբերյալ Ռոման Յակոբսոնի համարժեքության տեսությունը, Ջորջ Սթայների հերմենևտիկ մոտեցումը, ինչպես նաև Սյուզան Բասնեթի և ժամանակակից այլ տեսաբանների գաղափարները, իսկ նյութի ընտրությունը համապատասխանեցված է ամերիկուհի լրագրող և հասարակական գործիչ Ալիս Սթոուն Բլեքվելի կատարած թարգմանություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել անգլերեն թարգմանությունների իմաստային հավաստիության և Դուրյանին բնորոշ յուրահատուկ քնարականության փոխանցմանը։ Հոդվածի ավարտին փաստվել է, որ Պետրոս Դուրյանի քնարերգության լիարժեք և հոգեհարազատ թարգմանությունը կատարել է ամերիկացի նշանավոր հայագետ, Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Ջեյմս Ռասելը 2005-ին լույս ընծայած իր «Բոսֆորյան գիշերներ» խորագրով ստվարածավալ ժողովածուում։