Հայերենի հոլովական իմաստների արտահայտումը թալիշերենի Անբարանի բարբառում - Ավչյան, Հակոբ (ԲԱՆԲԵՐ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ. ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ, 2022)
Իրանական նախալեզուն ունեցել է ութ հոլով, որոնք բոլորը պահպանվել են Ավեստայի լեզվում, իսկ հին պարսկերենում սինկրետիզմի հետևանքով մնացել են դրանցից վեցը․ սեռականը իրականացնում է նաև տրականի գործառույթները, իսկ գործիականը՝ բացառականի: Դեռևս հին իրանական լեզվադարաշրջանում իրանական լեզուների թեքական համակարգը սկսում է քայքայվել, և արդեն միջին իրանական լեզվադարաշրջանում արևմտաիրանական լեզուները կորցնում են հին իրանական բոլոր հոլովները՝ բացառությամբ սեռականի՝ *-ahya > -ē։ Վերջինս որպես թեք հոլով թեև գործածական էր միջին պարսկերենում, բայց դա պարտադիր չէր և հեշտությամբ փոխարինելի էր ուղիղ հոլովով, իսկ արդեն ժամանակակից պարսկերենում այն ամբողջությամբ անհետանում է, այնինչ պահպանվում է թալիշերենում՝ որպես թեք հոլովի ցուցիչ՝ -i (Անբարանի բարբառում՝ -ə):Թալիշերենի քերականությանը նվիրված ոչ այնքան բազմազան գրականությունը աչքի է ընկնում լեզվի հոլովական համակարգի հարցում ընդգծված տարակարծությամբ․ որոշ ուսումնասիրողներ գտնում են, որ թալիշերենին հատուկ է երկհոլով համակարգը՝ ուղիղ և թեք հոլովների հակադրությամբ, ոմանք կարծում են, որ այն եռաստիճան է՝ ուղիղ, թեք և բացառական (աբլատիվ) հոլովներով, հետազոտողների մի մասն էլ տարբերակում է երեքից ավելի հիմնական հոլով՝ հոլովների շարքում ընդգրկելով նաև վոկատիվ (կոչական) հոլովը:Հոլովի քերականական կարգի շուրջ նման տարակարծություն, բնականաբար, առկա է ոչ միայն թալիշագիտության շրջանակներում. տարբեր գիտնականներ հայերենի հոլովական համակարգում տարբերակում են հինգ, վեց կամ յոթ հոլով:Թե՛ հայերենի և թե՛ թալիշերենի հոլովների քանակի որոշարկման՝ թերևս մինչ այսօր վերջնական լուծում չստացած խնդիրը պահանջում է խորը և համակողմանի ուսումնասիրություն, ինչը, սակայն, դուրս է սույն հետազոտության շրջանակներից: Հայերենի հոլովական իմաստների դրսևորումները թալիշերենի Անբարանի բարբառում ներկայացնելու համար հոդվածի հիմքում դրվել են հայերենի յոթ հոլովների և թալիշերենի երկհոլով համակարգի տեսությունները:
Keywords: թալիշերեն; հյուսիսային թալիշերեն; Անբարանի բարբառ; հայերեն; հոլով; հետադրություններ; նախադրություններ