Ձևաբանական նշումները արդի հայերենի ուղղագրական, բացատրական բառարաններում - Սարգսյան, Լիանա (ԲԱՆԲԵՐ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ. ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ, 2022)
Ի տարբերություն տեսական աշխատությունների հարուստ բազմազանության՝ մեզանում չի գործել ձևաբանության գործնական, մասնավորապես բառարանային ամրագրման եղանակը: Մինչ այսօր մենք չունենք հայերենի քերականական բառարան։Հաշվի առնելով խնդրի արդի վիճակը՝ նախատեսվում է կազմել և հրատարակել այդպիսի առանձնահատուկ մի աշխատանք՝ «Արդի արևելահայերենի ուսումնական քերականական բառարան»:Անշուշտ, հայ բառարանագրությունն ունի դարավոր ավանդույթներ. լեզվամշակութային անգնահատելի արժեք ունեն 19-20-րդ դդ. հրատարակված այնպիսի հանրագիտական ու լեզվաբանական բառարաններ, ինչպիսիք են Մխիթարյան հայրերի «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի»-ն, Հ. Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարան»-ը և «Հայոց անձնանունների բառարան»-ը, Հ. Բարսեղյանի «Հայերեն ուղղագրական-ուղղախոսական, տերմինաբանական բառարան»-ը, «Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան»-ը՝ 4 հատորով, Էդ. Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարան»-ը, Ա. Սուքիասյանի, Ս. Գալստյանի «Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան»-ը, Ա. Սուքիասյանի «Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան»-ը և այլն: Ներկայումս էլ բառարանագրական ուղղությունները կրկին բազմազան են՝ բացատրական, ուղղագրական, բառակազմական, դարձվածաբանական, հոմանիշների, նորաբանությունների, օտար բառերի, դրանց համարժեքների, բարբառների, հապավումների: Սրանք, սակայն, գերազանցապես բառագիտական բնույթի են և տալիս են բառային կազմի իմացաբանական նկարագրություն: Այսպիսի բառարանները ունենալու են իրենց արդյունավետ շարունակությունը։ Այսուհանդերձ, լեզվաբանական բառարանները ունեն նաև այլ առաքելություններ, որոնցից մեկն էլ գրական լեզվի քերականության, մասնավորապես ձևաբանության բառարանային նկարագրությունն է: Համենայն դեպս, դեռևս 1950-ականներից այդպիսիք կազմվել են անգլերենի, ֆրանսերենի, ռուսերենի համար, մինչդեռ մեզանում քերականական խիստ մասնավոր ցուցումները առայժմ տեղ են գտել բացատրական, ուղղագրական բառարաններում: Հույս ունենք, որ կազմվելիք բառարանը պիտի լրացնի այս բացը:
Keywords: քերականական բառարան; ձևաբանական նշումներ; անհամապատասխանություններ; պակասավոր բայեր; բացատրական բառարան; արդի արևելահայերենի ձևաբանական նորմ