Արարատյան բարբառում եզակի հրամայականի մեկ կարևոր առանձնահատկության շուրջ - Ավետյան, Սարգիս (ԲԱՆԲԵՐ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ. ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ, 2023)
Արարատյան բարբառում հրամայականի կազմության ձևաբանական կանոնները հիմնականում համապատասխանում են արդի գրական արևելահայերենի խոսակցական տարբերակում գործող կանոններին։ Այդուհանդերձ, որոշ խոսվածքներ ունեն մի կարևոր առանձնահատկություն, մասնավորապես՝ է (< հ․ հայ․ ե and ի) խոնարհման անցողական պարզ բայերի եզակի հրամայականում ոչ թե ի հանգով, այլ ա հանգով ձև (ինչպես, օրինակ՝ ուզա՛, վառա՛, գըրա՛ ), որը, որքանով մեզ հայտնի է, մինչև օրս պատշաճ կերպով չի բացատրվել ո՛չ տարաժամանակյա, ո՛չ էլ համաժամանակյա տեսանկյունից։ Փաստարկվում է, որ տվյալ ձևը առաջացել է բարձր կիրառահաճախականություն ունեցող երեք անցողական բայերի (այն է՝ ասել, եզ․ հրամ․ ասա՛, ածել, եզ․ հրամ․ ածա՛, անել, եզ․ հրամ․ արա՛) հրամայականի ձևերի համաբանաությամբ։ Ուստի պատահական չէ, որ սովորաբար միայն է խոնարհման անցողական պարզ բայերն են եզակի հրամայականում հանդես բերում ա վերջավորությունը, մինչդեռ նույն խոնարհման անանցողականները կանոնավոր կերպով պահպանել են կանոնիկ ի վերջավորությունը, որն էլ, իր հերթին, ծագում է հ․ հայ․ իր վերջավորությունից, կամ, հնարավոր է, հիմքավերջյան եա՛ երկբարբառից՝ անցնելով է միջակա աստիճանով (այսինքն՝ եա՛> է > ի)։ Ավելի ուշ եզակի հրամայականի ա վերջավոորությունը որոշ խոսվածքներում է խոնարհման անցողական պարզ բայերից համաբանությամբ տարածվել է նաև պատճառական բայերի վրա (առավել կանոնավոր կերպով Վաղարշապատի (Էջմիածնի) խոսվածքում, որում այն դարձել է բացառություն չճանաչող գործուն ձևաբանական կանոն)։
Keywords: Արարատյան բարբառ,ձևաբանական կանոններ; եզակի հրամայական,անցողական պարզ բայեր; բարձր կիրառահաճախականություն ունեցող անցողական բայեր; է խոնարհում; Վաղարշապատի (Էջմիածնի) խոսվածք