Առօրեականության պատմության սոցիոլոգիական հենքը: Տեսական և մեթոդաբանական դիտարկումներ - Ժամհարյան Գագիկ (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Առօրեականության պատմությունը պատմագիտական հետազոտությունների հանրաճանաչ և անընդհատ զարգացող ուղղություններից մեկն է։ Նրա ձևավորումը պայմանավորված է պատմական հետազոտություններում դրապաշտական ավանդույթները մերժող և պատմության հարացույցի մարդակենտրոն նշանակությունն արժևորող մոտեցումներով։ Հայ պատմագիտության մեջ առօրեականության պատմությունը համեմատաբար նոր ուսումնասիրության ոլորտ է, որի տեսական և մեթոդական հիմնախնդիրները լիովին պարզաբանված չեն։ Հոդվածում դրանք քննարկվում են միջգիտակարգային մոտեցման տեսանկյունից։ Հեղինակը փորձում է հիմնավորել այն թեզը, որի համաձայն առօրեականության պատմության իմացությունը պետք է սկսել սոցիոլոգիական տեսություններում առօրեականության հիմնախնդրի տեսական և մեթոդական վերլուծությունների ուսումնասիրությունից։ Համառոտ անդրադարձ կատարելով սոցիոլոգիական այն տեսություններին, որոնցում ուղղակի կամ անուղղակի լուսաբանված է առօրեականության հիմնախնդիրը՝ հեղինակը դրանք դիտարկում է այն հաջորդականությամբ, որն ընդունված է թեմայի տեսական քննարկումներում և կարող է օգնել նաև առօրեականության հայ պատմաբաններին առօրեականության ֆենոմենի վերաբերյալ առավել պարզորոշ պատկերացում ձևավորելուն։