Սենեքերիմյան միության և Սեբաստիայի վերաշինության միության գործունեությունը (1919-1923թթ.) - Մակարյան Լիլիթ (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Հայկական հայրենակցական միությունները մեծ դերակատարում են ունեցել իրենց համերկրացիների կարիքները հոգալու, աշխատատեղեր ստեղծելու, բնաջնջումից փրկվածներին առաջին անհրաժեշտության օգնությունը ցուցաբերելու, Հայոց ցեղասպանության հետևանքները իրենց հնարավորության սահմաններում հաղթահարելու տեսանկյունից: Այդ կազմակերպությունները գործունեութուն էին ծավալում ինչպես Արևմտյան Հայաստանում, Օսմանյան կայսրության հայաշատ քաղաքներում, այնպես էլ արտասահմանի այլ վայրերում և Խորհրդային Հայաստանում, ուր բնակություն են հաստատել հայերը՝ հատկապես Հայոց ցեղասպանության հետևանքով: Այդպիսի հայանպաստ առաքելություն էին ստանձնել սեբաստահայերի 2 խոշորագույն միությունները՝ Սենեքերիմյան միությունը և Սեբաստիայի վերաշինության միությունը, որոնք համագործակցում էին համերկրացիներին օժանդակելու կարևոր աշխատանքներում: Բացի այդ՝ կարևոր առաքելություն էին ստանձնել հայ որբերին փրկելու, հայ աղջիկներին հարեմներից ազատելու, Սեբաստիայի հայերի ցեղասպանության, տեղահանության ու թալանի կազմակերպիչներին ցուցակագրելու, ոճրագործներին հայտնաբերելու և պատժի ենթարկելու համար Թուրքիայի նոր իշխանություններին դիմելու գործում, սակայն ինչպես ընթացքը ցույց տվեց վերջիններիս կողմից նրանց պատիժը մնաց անարդյունք: