Իրանը հնագույն ժամանակներում. առաջին հիշատակումները հայ-իրանական հարաբերությունների մասին (մաս 1 - Մարաստան) - Զոհրաբյան Էդուարդ; Ասրյան Վահագն (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Իրանն ու Հայաստանը անհիշելի ժամանակներից գտնվելով աշխարհա քաղաքակրթական միևնույն արեալում և պատմական զարգացման ընթացքում ձեռք բերելով արժեհամակարգային որոշակի ընդհանրություններ, արդի ժամանակներում իրենց միջպետական հարաբերությունները խարսխում են բարեկամության հիմքի վրա։ Հոդվածում լուսաբանվում են Իրան-Հայաստան առաջին փոխառնչություներն ու փոխհարաբերությունները հնագույն ժամանակներում։ Ներկայացվում են հազարամյակների այդ փոխառնչությունների պատմական փուլերը, հնագույն երկու ինքնատիպ՝ իրանական և հայկական քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունների բնույթը, դրանց պատճառահետևանքային կապերը։ Ցույց են տրվում իրանական հինավուրց երկրում՝ Միդիայում տեղի ունեցած իրողությունները։ Հոդվածի շարադրանքի տրամաբանությունը բխում է այն ճշմարիտ իրողությունից, որ թե մարերը և թե հայերը որպես հնագույն տեղաբնիկ հարևան ժողովուրդներ կազմավորվել են իրենց պատմական անփոփոխ հայրենիքներում և քաղաքակրթական անվիճելի հետք են թողել համաշխարհային պատմության մեջ։ Ընդգծվում է հիշյալ ժողովուրդների պատմության անընդհատականությունը։ Հոդվածի հիմնագաղափարն է ի ցույց դնել ոչ միայն հայ-իրանական դարավոր քաղաքական և պատմամշակութային փոխազդեցությունները, այլև բացահայտել այն նենգափոխումները և կեղծարարությունը, որոնց միջոցով տարածաշրջան ներթափանցած եկվոր թյուրքական ցեղերը իրենց ներկայացնում են մարերի հաջորդներ՝ սեփական պատմությունը հնացնելու, նորանոր տարածքներ բռնազավթելու և տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությունը յուրացնելու նպատակով։