Վերակառուցելով սահմանները․Արցախի բողոքական համայնքները Հայաստանում - Գաբրիելյան Լիլիթ (Պատմություն և մշակույթ, 2025)
Սույն հոդվածն ուսումնասիրում է 2023 թվականին բողոքական արցախահայերի բռնի տեղահանման ազդեցությունը կրոնական համայնքների վրա՝ կենտրոնանալով հայ բողոքական համայնքների ներսում երևակայական կրոնական սահմանների կառուցակցման, դրանց քանդման և փոխազդեցությունների վրա։ Մինչ Արցախի տեղահանումը բողոքական համայնքներն ունեին հստակ սահմանված կրոնական, սոցիալական և տնտեսական սահմաններ Լեռնային Ղարաբաղում՝ վաղուց ձևավորված կրոնական կառույցներով ու համայնքային սոցիալական կապերով: Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է տեղահանումը հանգեցնում այս սահմանների ոչնչացմանը և նոր, երևակայական սահմանների ձևավորմանը։ Հոդվածը քննարկում է նաև այն սոցիալ-մշակութային և հոգեբանական մարտահրավերները, որոնց բախվեցին արցախահայերը Հայաստանի սահմանը հատելիս, հավատքի դերը, հրաշքների պահանջարկի ավելացումը վտանգի ժամանակ, ինչպես նաև նոր սոցիալական լանդշաֆտներում մշակութային, լեզվական և հայրենակցական սահմանների վերակազմավորման խնդիրները։ Հոդվածի համար հիմք են հանդիսացել Հայաստանյաց Ավետարանական եկեղեցու և Ավետարանի հավատքի քրիստոնյաների ամբողջ եկեղեցու (Հիսունականներ) ամսագրերը, պաշտոնական կայքէջերի հրապարակումները, իմ կողմից իրականացված հարցազրույցներն այս եկեղեցիների հովիվների, եկեղեցու անդամների և Արցախից տեղահանված հավատացյալների հետ։