Թեշքիլաթ-ը մախսուսա կազմակերպության Էրզրումի մասնաճյուղը - Սահակյան Վերա (Պատմություն և մշակույթ, 2026)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռուս-թուրքական [Կովկասյան ռազմաճակատ կամ Արևելյան ճակատ] սահմանը ձգվում էր Սև ծովից մինչև Իրանի հյուսիս: Կովկասյան ճակատի պաշտպանությունը դրված էր Օսմանյան III բանակի վրա, որի հրամանատարն էր Մահմուդ Քյամիլ փաշան։ Կովկասի նկատմամբ Օսմանյան կայսրությունն ուներ երկարաժամկետ միջոցի համար մշակված ռազմավարություն․ ռուսական իշխանության հնարավոր հաստատման պարագայում պահպանել ազդեցությունն այստեղ, իսկ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի փոփոխման դեպքում անկախ Հյուսիսային Կովկասն օգտագործել իբրև պատնեշ։ Այս նպատակին ընդառաջ՝ 1914 թ․ օգոստոսից մինչև հոկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ռուս-թուրքական սահմանի երկայնքով ձևավորվում են Օսմանյան բանակին օժանդակող գնդեր, որոնք համակարգվում էին Թեշքիլաթ-ը մախսուսա կազմակերպության Ստամբուլի կենտրոնի կողմից։ Կազմավորվում է երեք շտաբ՝ Էրզրումում, Վանում ու Տրապիզոնում։ Հոդվածի շրջանակում փորձել ենք քննել Թուրքիայում մեծ թափ ստացած Թեշքիլաթ-ը մախսուսա անունով կազմակերպության վերաբերյալ նոր հրատարակությունները և դրանց լույսի ներքո անդրադառնալ Էրզրումի մասնաճյուղի գործունեությանը՝ անկյունաքարային մանրամասներ ներկայացնելով Արիֆ Ջեմիլի ու [Դենքեր] Էբուլհինդլի Ջաֆեր բեյի հուշերից։