Հայոց թագավոր Արշակ Բ-ի ներքին քաղաքականությունը - Վարշամյան, Էդգար (Պատմություն և մշակույթ, 2022)
Արշակ Բ-ի վարած ներքին քաղաքականությունը հայոց պատմության ամենաուսանելի էջերից է: Իր գահակալության հենց սկզբից հայոց թագավորը հետևում էր մի գաղափարի՝ պետության հզորացմանը, ինչին էլ միտված էր ներքին քաղաքականության մեջ նրա յուրաքանչյուր քայլը:Իր գահակալության սկզբնական շրջանում տարածաշրջանում հաստատված ժամանակավոր անդորրը հնարավորություն ընձեռեց Արշակ Բ-ին էապես ամրապնդելու իր դիրքերը երկրի ներսում: Առաջին հերթին հայոց թագավորը սկսեց աստիճանաբար արքունիք վերադարձնել իրենց տիրույթներ հեռացած նախարարներին, սահմանապահներ կարգեց երկրի բոլոր կողմերում, հզորացրեց բանակը և հաջողությամբ հանգուցալուծեց գահի համար մղվող պայքարը:Իր գահակալության երկրորդ փուլում հայոց թագավորին հաջողվեց համառ պայքար մղել տնտեսապես հզորացած նախարարների ու եկեղեցու դեմ: Նախևառաջ Արշակ Բ-ն կառուցեց Արշակավան քաղաքը՝ թույլատրելով այնտեղ բնակվել նախարարներից և եկեղեցուց դժգոհ տարրերին: Թագավորից դժգոհ նախարարները հարձակվեցին քաղաքի վրա, ավերեցին այն և կոտորեցին բնակչությանը: Այնուհետև պատերազմ ծագեց թագավորի ու նախարարների միջև, սակայն կողմերից որևէ մեկը հաջողություն չունեցավ: Արշակ Բ-ի և նախարարների խնդրանքով Ներսես կաթողիկոսը հաշտեցրեց նրանց: Սակայն Արշակավանի դեպքերից շատ ժամանակ չանցած՝ Արշակ Բ-ն հարձակման անցավ նախարարների դեմ՝ ի չիք դարձնելով կայացած համաձայնությունը։ Առաջիններից մեկը պատժվեց Կամսարականների ընտանիքը։ Երկրի ներքին միասնականության վերականգնման համար Արշակ Բ-ն Ներսեսին զրկեց կաթողիկոսական աթոռից՝ նոր կաթողիկոս կարգելով իր հավատարիմ հոգևորականներից Չունակ անունով մեկին:
Keywords: Արշակ Բ; Ներսես կաթողիկոս; Գնել; Տիրիթ; ներքին քաղաքականություն; Արշակավան; նախարար; եկեղեցի; Հայր մարդպետ