Դասական հայերենում ստորադասականի երկու ձեվերի իմաստագործառութային փոխհարաբերության հարցի շուրջ - Ավետյան, Սարգիս (Պատմություն և մշակույթ, 2022)
Փաստարկվում է, որ հին հայերենում ստորադասականի երկու ձևերի (ներկա ստորադասականի ու աորիստ ստորադասականի) իմաստային փոխհարաբերությունը որպես եղանակային կամ կերպաեղանակային հակադրություն բնորոշելու փորձերը չեն հաստատվում հին հայերենի համաժամանակյա ու տարաժամանակյա լեզվական համապատասխան փաստերով։ Դասական հայերենում ստորադասականի երկու ձևերի գրեթե նույնական շարահյուսական գործառությունները նրանց տարաժամանակյա միանման (ներկայի կամ աորիստի հիմքին միևնույն *-ից ածանցի ավելացման շնորհիվ) ձևաբանական կառուցվածքի հետ միասին կասկած չեն թողնում, որ դիտարկվող երկու ձևերն էլ ստորադասական եղանակի ձևեր են։ Ինչ վերաբերում է ստորադասականի այդ երկու ձևերի կիրառահաճախականության տարբերությանը, դա պետք է բացատրել ներկա ստորադասականի գործածության սահմանափակման և աստիճանաբար աորիստ ստորադասականով փոխարինվելու տարաժամանակյա ընդհանուր միտումով։ Մյուս կողմից՝ ներկա ստորադասականի ու աորիստ ստորադասականի համատեքստաիմաստային հանգամանալից վերլուծությունը ակնհայտորեն վկայում է նրանց միջև սկզբնական կերպային (անկատար - կատարյալ) հակադրույթան մասին։ Բայց ակնհայտ է նաև, որ կերպային հակադրությունը դասական հայերենում ստորադասական եղանակի դեպքում արդեն դադարել էր որպես գործուն քերականական երևույթ գիտակցվելուց, ուստի չէր դրսևորվում կանոնավոր կերպով․ կերպային տեսանկյունից նույնատիպ գործողությունները/եղելությունները հաճախ արտահայտվում էին թե՛ ներկա ստորադասականի և թե՛ աորիստ ստորադասականի միջոցով։ Ընդ որում՝ դրանք կարող էին նույնիսկ հանդես գալ կողք կողքի միևնույն նախադասության մեջ։
Keywords: ներկա ստորադասական; աորիստ ստորադասական; դասական հայերեն; եղանակային հակադրություն; կերպաեղանակային հակադրություն; կերպային հակադրություն; համատեքստաիմաստային վերլուծություն; շարահյուսական գործառություններ; անկատար-կատարյալ