Պատերազմը և խաղաղությունը որպես «տեքստ» (ընթերցման խնդիրների շուրջ) - Սարգսյան, Արմեն (Պատմություն և մշակույթ, 2022)
Հոդվածում պատերազմն ու խաղաղությունը վերլուծության են ենթարկվում նոր տեսանկյունից։ Դրանք դիտարկվում են որպես բազմաշերտ տեքստ, որը ոչ միայն արտացոլում է իրականությունը, այլ, կախված ընթերցանության և ընկալելու առանձնահատկություններից, որոշակի չափով ստեղծում այն։ Այս տեքստը հաճախ ընթերցվում է «հակահերոս և հերոս, չար և բարի» երկակիության համատեքստում, ինչը պայմանավորված է ինչպես մարդաբանական, այնպես էլ բարոյական ու քաղաքական գործոններով։ Ավելին, երբ ընթերցանությունն ուղեկցվում է ընթերցողի «տեսողության համար ցանկալի շեղումներով», ի հայտ են գալիս իրականության վերափոխման կամ նոր իրականության ձևավորման նախադրյալները։Պայմանականորեն առանձնացնելով պատերազմ կոչվող տեքստի մետա և էմպիրիկ մակարդակները՝ ցույց է տրվում այն, որ դրանք տարբեր կերպ են ազդում ընթերցողի վրա։ Մետա մակարդակում պատերազմը երբեմն ընկալվում է որպես բացարձակ չարիք, որից պետք է անվերապահորեն խուսափել, իսկ խաղաղությունը՝ որպես ցանկալի իդեալ, բացարձակ բարիք, որին պետք է անվերապահորեն ձգտել։ Մոտեցումներ, որոնք կոնկրետ աշխարհաքաղաքական իրողությունների համատեքստում հաճախ հանգեցնում են աղետալի հետևանքների։ Մինչդեռ այս տեքստի էմպիրիկ մակարդակում պատերազմն ամենից հաճախ ընթերցվում է որպես իրադարձությունների շղթա, ռազմական գործողությունների տարեգրություն, որի մասին խոսակցությունները կարող են ստիպել ընթերցողին ենթարկվել տեքստի տարբեր կարգավորումներին։
Keywords: տեքստ; ընթերցանություն; պատերազմ; խաղաղություն; խաղաղասիրություն; ռազմականացում; խոսույթ; իրականություն; մետամակարդակ