Հայաստանի պաշտպանական համակարգի զարգացումը բրոնզ-երկաթեդարյան ժամանակաշրջանում - Ավետիսյան, Հայկ; Գնունի, Արտակ; Բոբոխյան, Արսեն; Սարգսյան, Գագիկ; Մկրտչյան, Լևոն (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Սկսած Ք.ա. II հազ. կեսից կապված սոցիալ-մշակութային ինտեգրման գործընթացների հետ, Հայկական լեռնաշխարհում ձևավորվում է բնական սահմաններով տարանջատվող առանձին շրջանների մի համակարգ: Նման համակարգի գոյությունը ենթադրում է պաշտպանական կուռ համակարգի առկայություն, որն ընդգրկում է ինչպես կենտրոնական պարսպապատ բնակավայրերը, այնպես էլ դրանց մատույցները, շրջակա բաց բնակավայրերը և տարածաշրջանային սահմանները պաշտպանող ամրոցների համակարգ [Ավետիսյան 2014, 65]: Այսպիսով ձևավորվում է յուրատեսակ պաշտպանական շրջան:
Keywords: պաշտպանական շրջան; ամրոց; ծիսա-պաշտամունքային կենտրոն; բրոնզ-երկաթեդարյան ժամանակաշրջան; ոռոգման համակարգ; ճանապարհ