Մի դրվագ Կիլիկիայի հայկական թագավորության և եկեղեցու հարաբերությունների պատմությունից (1198-1219 թվականներ) - Ժամկոչյան, Նելլի (Պատմություն և մշակույթ, 2023)
Հոդվածը սկզբում ներկայացվում է միջազգային այն բարենպաստ իրավիճակը, որ ստեղծվել էր Կիլիկիայի հայկական թագավորության համար 12-րդ դարի 90-ական թվականներին: Ներկայացրել ենք նշյալ ժամանակաշրջանի Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ամենակարևոր խնդիրներից մեկին՝ հայկական թագավորության միջազգային ճանաչման գործընթացի մանրամասները: Հատուկ ուշադրության է հատկացված Հռոմի պապական աթոռի և Հռոմեական Սրբազան կայսրության հետ հարաբերություններին և նրանց դերակատարմանը Լևոն Մեծագործի թագադրման գործին: Հետազոտությունը իրականացրել ենք միջնադարյան պատմիչների տեղեկությունների և ժամանակակից գիտական գրականության մեջ առկա տեսակետների հիմման վրա: Վեր ենք հանել Հռոմի պապական աթոռի և Բյուզանդական կայսրության կողմից դավանաբանական պարտադրանքի քաղաքականության մանրամասները, ինչպես նաև Կիլիկիայի հայոց պետության և Հռոմկլայի կաթողիկոսարանի որդեգրած քաղաքականությունը: Ցույց ենք տվել նաև, թե ինչպիսի ծանր պայքար են մղել Կիկիկիայի հայոց պետության ներկայացուցիչները և հոգևորականությունը վերը նշյալ հարցում, ինչպես նաև փոխզիջումային տարբերակները: Հոդվածի վերջում էլ քննել ենք հայոց արքա՝ Լևոն Մեծագործի թագադրման խնդիրը և ցույց ենք տվել, որ Կիլիկիայի հայոց աքրա Լևոն Մեծագործը նախ թագադրվել է Հռոմի պապի ներկայացուցիչ՝ Մայնցի արքեպիսկոպոս Կոնրադ Վիտելսբախի, ապա նաև Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Ապիրատի կողմից:
Keywords: Կիլիկիա; քաղաքական; Հռոմ; պապական աթոռ; իշխանություն; թագավոր; եպիսկոպոս; հայոց եկեղեցի; պետություն; դավանաբանություն; կրոն; հռչակում