Նորատուսի գերեզմանատան միջնադարյան տապանաքարերի գեղարվեստական արժեքը - Բաղդասարյան, Սաթենիկ (Պատմություն և մշակույթ, 2025)
Հայ ժողովրդի պատմական, մշակութային և հոգևոր ժառանգության զգալի մասը աղերսվում է միջնադարյան շրջանին, և այդ  նյութական հարուստ մշակույթի մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում նաև գերեզմանական կոթողների արվեստը, որի անբաժանելի և բաղկացուցիչ մասն են կազմում Նորատուսի միջնադարյան գերեզմանատան կոթողներն իրենց քանդակներով։ Նորատուսի տապանաքարերը, որպես փաստավավերագրական նյութ, հարուստ տեղեկություններ են հաղորդում ժողովրդի կենցաղի, հավատալիքների, անդրշիրիմյան աշխարհի մասին պատկերացումների, ավանդույթների մասին:   Կատարողական և թեմատիկ առումով հետաքրքիր, կենցաղի տարեգրության բնույթ ունեցող ուշմիջնադարյան այս քանդակներում խտացված են արտադրական կենցաղի, արհեստների, զբաղմունքի, աշխատանքային առօրեայի առանձին դրվագները: Նորատուսի գերեզմանատունը  իր մեծությամբ երկրորդն է Ջուղայի պատմական գերեզմանատնից հետո։ Դաշտային աշխատանքներից ձեռք բերված հարուստ համեմատական նյութը փաստում է, որ Գեղարքունիքի մարզում Նորատուսը առանձնանում է իր տապանաքարային և խաչքարային հարուստ արվեստով, բազմաժանր թեմաներով, պատկերաքանդակների առատությամբ, ժամանակագրական ընդգրկմամբ։
Keywords: տապանաքարային արվեստ; Սահակ իշխանի տապանաքար; տապանաքարային քանդակ; Նորատուս; Սբ Աստվածածին եկեղեցի; գերեզմանատուն; ջուղայեցիներ