Ողբատեսիլային մտածողությունը և թագավորության վերականգնման գաղափարը Հայաստանում 5-12 դդ․ (Տեսական դիտարկումներ) - Վարդանյան, Արեգ (Պատմություն և մշակույթ, 2025)
Սույն հոդվածը քննարկում է երկու տեսական հասկացության՝ «ողբատեսիլային մտածողության» և «թագավորության վերականգնման գաղափարի» դերը Միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական մտածողության համակարգում։ Քննության ենթարկելով ժամանակի հայ մատենագրության կարևորագույն ժանրերից երկուսը՝ ողբերը և տեսիլները, փորձ է կատարվում ցույց տալ, այս ժանրերի ներքին կապը թե՛ տեքստաբանական, թե՛ գաղափարական մակարդակների վրա։ Աղբյուրագիտական քննության արդյուքնում մատնանշվում է սույն մտածողության կարևոր դերը ժամանակի հայոց աշխարհայացքում։ «Ողբատեսիլային մտածողությանը» զուգահեռ քննվում է «թագավորության վերականգնման գաղափարը», որը լինելով միանգամայն անկախ քաղաքական գաղափար, ժամանակի ընթացքում կապվում է «ողբատեսիլային մտածողության» հետ։ Ասվածի լույսի ներքո հիմնովին վերանայվում է Աշոտ Հովհաննիսյանի կողմից առաջարկված «հայ ազատագրական լեգենդ» հասկացության դերը Միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական գաղափարաների համակարգում։
Keywords: Միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական մտածողությունը; Հայ միջնադարյան ողբեր; Հայ միջնադարյան տեսիլներ; Հայ վախճանաբանություն; Հայ ազատագրական լեգենդ