Հայ հոգևոր գործիչների կյանքի ու գործունեության ուսումնասիրությունը որպես հայագիտության ուղղություն (Գևորգ Ե Սուրենյանցի օրինակով) - Ամիրջանյան, Հասմիկ (Պատմություն և մշակույթ, 2025)
Այսօր, հայոց եկեղեցու պատմության ուսումնասիրման բնագավառում  աստիճանաբար առանձնանում է հայ հոգևոր գործիչների, հատկապես Ամենայն հայոց կաթողիկոսների կյանքի ու գործունեության լուսաբանման ուղղությունը: Նմանօրինակ ուսումնասիրությունների համար առաջնահերթ հիմք են հանդիսանում հոգևոր գործիչների նամակները, զեկուցումները, դիմումները, կոնդակները և այլն: Վավերագրերի, ինչպես նաև անտիպ հուշերի լույս ընծայումը մեծապես նպաստում և օժանդակում է հայ հոգևոր գործիչների կյանքի ու գործունեության ամբողջական վերհանմանը: Դրանցում հատկապես կարևորվում է պետականության բացակայության պայմաններում քաղաքական գործառույքներ ստանձնած կաթողիկոսների գործունեությունը, որն ըստ էության կազմում է երկրի ոչ միայն ներքին, այլև արտաքին քաղաքականության դրսևորումը: Իսկ երկրի ներսում զբաղվելով տնտեսական, հասարակական, մշակութային ու կրթական գործունեությամբ, նրանք նպաստել են այդ բնագավառների զարգացմանը:Հոդվածում Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Սուրենյանցի օրինակով ներկայացված է հոգևոր գործչի դերը երկրի կյանքի տարբեր բնագավառներում: Կաթողիկոսի կյանքի ու գործունեության ուսումնասիրմամբ վեր են հանվում հայ ժողովրդի կյանքի տարբեր իրադարձությունների վերաբերյալ կարևոր դրվագներ: Հայոց կաթողիկոսների ու հոգևոր գործիչների կյանքի ու գործունեության տարբեր ժամանակաշրջանների պատմությունն ուսումնասիրելով, մենք փաստացի ուսումնասիրում ենք հայոց պատմություն և զարգացնում հայագիտությունը, իսկ դրանք այլ լեզուներով թարգմանելու դեպքում ընդլայնում ենք հայագիտության սահմանները:
Keywords: Հայագիտություն; հոգևոր գործիչներ; Ամենայն հայոց կաթողիկոս; վավերագիր; Գևորգ Սուրենյանց; հայ Առաքելական եկեղեցի; բարենորոգումներ