Հարավային Կովկասի անվտանգային խնդիրները Իրան-Իսրայել հակամարտության համատեքստում - Զոհրաբյան, Էդուարդ (Պատմություն և մշակույթ, 2026)
Ժամանակակից աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական վերադասավորումների պայմաններում Հարավային Կովկասը իր ռազմավարական նշանակությամբ և կարևորությամբ հայտնվել է տարածաշրջանային խաղացողների և ուժային խոշոր կենտրոնների հետաքրքրությունների կիզակետում։ Այդ շահերի հաճախ իրարամերժ հանդիպադրումը և խաչաձևումը, տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական նոր ճարտարապետության ձևավորման հակադիր դիրքորոշումները էլ ավելի զգայուն ու փխրուն են դարձնում Հարավային Կովկասի անվտանգային համալիրը։ Այս նոր իրողությունների գիտական հետազոտությունն ունի արդիական նշանակություն՝ մասնավորապես քննարկելով այն Իրանի և Իսրայելի միջև բազմաշերտ, վայրիվերումներով զարգացող հարաբերությունների դիտանկյունից։           Հազարամյակների պատմական ուղի անցած երկու երկրներն ունեն խիստ հատկագծվող տարբեր քաղաքական, սոցիալ-մշակութային, ժողովրդագրական նկարագիր, պետականության բովանդակության ընկալումներ։ Այդ հարաբերություններն անցել են պատմական մի քանի պատմափուլեր։ Իրանը ճանաչել է Իսրայել պետությունը դեռ 1950 թ․։ 1950-ականներից երկու երկրների հետախուզական ծառայությունները սկսել են համագործակցել և 1959 թ․ ստորագրել են պաշտպանության և և հետախուզության ոլորտում համագործակցության հուշագիր։ Իսրայելն այդ տարիներին աջակցում էր Իրանի միջուկային ծրագրերին։  1979 թվականի Իսլամական հեղափոխությունից հետո նրանց հարաբերությունները կտրուկ փոխվել են՝ գաղտնի համագործակցությունից, որը տեղի է ունեցել Փահլավիների դարաշրջանում, վերածվելով բացահայտ թշնամանքի։ Այս դրամատիկ փոփոխությունը պայմանավորված էր Իրանի ռեժիմի փոփոխությամբ և նրա նոր գաղափարախոսական հիմքերով, որոնք հակասիոնիստական բնույթ էին կրում։ Հետխորհրդային տարիներին տարածաշրջանային այդ երկու կարևոր դերակատարների տարամետ շահերն ու հակամարտ փոխհարաբերությունները լուրջ սպառնալիքներ են ստեղծում ոչ միայն Մերձավոր Արևելքի, այլ նաև Հարավային Կովկասի երկրների, մասնավորապես ՀՀ անվտանգության համար։