ԸՄԲԻՇՆԵՐԻ ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳՐԵՐԻ ԴԵՐԸ ՄՐՑԱԿՑԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ - Պողոսյան Իռա (Արդի հոգեբանություն, 2025)
Հոդվածում ուսումնասիրվում է ըմբիշների անհատական հոգեբանական բնութագրերի դերը մրցակցային գործունեության ընթացքում։ Հետազոտությանը մասնակցել են հունա-հռոմեական և ազատ ոճի 45 ըմբիշներ (18-32 տարեկան), որոնք բաժանվել են երեք խմբի՝ ըստ իրենց որակավորման մակարդակի: Ստանդարտացված հոգեբանական մեթոդների օգտագործմամբ հետազոտությունը բացահայտել է զգալի տարբերություններ հուզական կայունության, ինքնակառավարման, տագնապայնության, ագրեսիայի կառավարման և մոտիվացիոն ուղղվածության մեջ՝ բարձր որակավորում ունեցող և սկսնակ ըմբիշների միջև: Արդյունքները ցույց են տվել, որ բարձր որակավորում ունեցող ըմբիշները ցուցաբերում են հուզական կայունության, խիզախության և ինքնակառավարման ավելի բարձր մակարդակ՝ տագնապայնության և լարվածության ավելի ցածր մակարդակի հետ մեկտեղ: Նրանք հիմնականում դրսևորում են գործիքային ագրեսիա՝ որպես մրցակցային առավելություն ստանալու միջոց, մինչդեռ սկսնակները ցուցաբերում են ավելի ռեակտիվ ագրեսիա: Հաջողության մոտիվացիայի և անհաջողության խուսափման մոտիվացիայի հարաբերակցությունը նույնպես զգալիորեն տարբերվում է որակավորման խմբերի միջև: Հայ մարզիկների հետ կատարված ուսումնասիրության արդյունքները համեմատվել են ռուս գիտնականների նմանատիպ աշխատանքների հետ, ինչը հնարավորություն է տվել հաստատել համեմատական ​​վերլուծությունը և հիմնավորել գնահատման գործիքակազմը։ Կորելյացիոն վերլուծությունը հաստատել է նշանակալի կապեր հոգեբանական բնութագրերի և մրցակցային արդյունավետության ցուցանիշների միջև: Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ըմբիշների հոգեբանական պատրաստության անհատականացված ծրագրեր մշակելու համար՝ հաշվի առնելով նրանց անձնային առանձնահատկությունները, հատուկ ուշադրություն դարձնելով հուզական կայունությանը, ինքնակառավարմանը, ագրեսիայի կառավարմանը և մոտիվացիոն ուղղվածության օպտիմալացմանը: