ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐԻ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ ԻՆՔՆԱԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄԵԹՈԴՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ - Գևորգյան, Աստղիկ (Արդի հոգեբանություն, 2025)
Հոդվածում ուսումնասիրվում է, թե մայնդֆուլնես մեդիտացիան, որպես հոգեբանական ինքնակարգավորման մեթոդ, ինչպես կարող է զարգացնել ուսուցիչների ստեղծարար մտածողությունը։Ներկայացված են ստեղծարարության տարբեր մոտեցումները, ստեղծարարության և մայնդֆուլնեսի հոգեբանական և հոգեֆիզիոլոգիական կապերը։ Հետազոտության գլխավոր նպատակն է ուսումնասիրել մայնդֆուլնես մեդիտացիայի՝ որպես հոգեբանական ինքնակարգավորման մեթոդի ազդեցությունը ուսուցիչների ստեղծարարության զարգացման վրա։Հետազոտության համար որպես մեթոդներ ընտրվել են թեստավորումը և հոգեբանական գիտափորձը։ Ստացված արդյունքները վերլուծելու համար կիրառվել են կորելացիան և Ստյուդենտի t չափանիշը կախյալ հետազոտական խմբերի համար։ Կորելյացիոն վերլուծությունը ցույց է տվել նշանակալի կապ մայնդֆուլնեսի տարբեր գործոնների և ստեղծարար մտածողության չափանիշների ու ստեղծարարության անձնային որակների միջև։ Գիտափորձի ժամանակ օգտագործված թրեյնինգի արդյունքների Ստյուդենտի t չափանիշի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հիմնականում հաստատում է հայտնաբերված կորելացիաները։ Մասնակիցների ցուցանիշներում նկատվել է նշանակալի բարելավում ստեղծարար մտածողության և դրա չափանիշների, այդ թվում՝ ճկունության, յուրօրինակության, մշակվածության և անվանման ուղղությամբ։ Թե կորելյացիան, թե թրեյնինգի արդյունքների վերլուծությունը ցույց են տալիս, որ մայնդֆուլնեսի՝ ներքին փորձը չքննադատելու գործոնի զարգացումը բարելավել է մշակվածության ցուցանիշը, իսկ մայնդֆուլնեսի ոչ ռեակտիվության գործոնի զարգացումը բարելավել է ստեղծարարության անձնային որակներից բարդության որակը։Տեսական և փորձարարական հետազոտության արդյուքում կարող ենք նշել, որ ստեղծարար գործընթացի և հատկապես դրա ինսայթի և ինկուբացիայի փուլերում մայդֆուլնես պրակտիկաների ներդրումը կարող է արդյունավետորեն զարգացնել ուսուցիչների ստեղծարար մտածողությունը, ինսայթի առաջացումը և ստեղծարար լուծումներ գտնելը։Այս գիտական հետազոտության նորարարությունն է ստեղծարարության զարգացման և հոգեբանական ինքնակարգավորման մեթոդների միջև հոգեբանական և հոգեֆիզիոլոգիական կապերի ուսումնասիրությունը։ Այս կապերի հիման վրա կատարված փորձարարական հետազոտության արդյունքում կարող ենք հաստատել, որ մայնդֆուլնես մեդիտացիան կարող է կիրառվել ստեղծարարության զարգացման գործընթացում։
Keywords: ստեղծարար մտածողություն; ստեղծարարություն; մայնդֆուլնես մեդիտացիա; ուսուցիչներ; ստեղծարար ուսուցում