ՀՈԳԵՍՈՄԱՏԻԿ ԽԱՆԳԱՐՈՒՄՆԵՐԸ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՈՂ ՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԵՐԸ. ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՊՐԱԿՏԻԿԱ - Միրզոյան, Վանանե (Արդի հոգեբանություն, 2025)
Վերջին տարիներին կտրուկ աճել է հոգեսոմատիկ խանգարումներով տառապող հիվանդների թիվը, ինչի մասին վկայում են թե՛ բժիշկները, թե՛ հոգեբանները, թե՛ հոգեթերապևտները։Հոգեսոմատիկ խանգարումները բարդ և բազմակողմանի երևույթներ են, որոնք հիմնված են ինչպես հոգեբանական, այնպես էլ՝ սոմատիկ գործընթացների վրա։ Պատմականորեն տարբեր հետազոտողներ առաջարկել են բազմաթիվ մոդելներ և հայեցակարգեր՝ փորձելով բացատրել հոգեկան վիճակների և ֆիզիկական ախտանիշների միջև կապը: Այսպես, օրինակ, մ.թ.ա. 5-րդ դարում Սոկրատեսը պնդում էր, որ հոգեկանից առանձին չկա ֆիզիկական հիվանդություն, իսկ Պլատոնն ասել էր. «Մեծ սխալ են թույլ տալիս՞ երբ ֆիզիկական և հոգեկան հիվանդությունները բուժում են տարբեր բժիշկներ։ Ի վերջո, մարմինն անբաժան է հոգուց»։ Հիպոկրատը հիվանդությունը համարում էր ոչ թե աստվածների պատիժ, այլ հիգիենայի կանոնների խախտում, ոչ ճիշտ ապրելակերպի և շրջակա միջավայրի պայմանների արդյունք։ Եթե ​​բժիշկները կարծում են, որ հիվանդության պատճառ են հանդիսանում այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են գենետիկան, վարակները, բակտերիաները և այլ կենսաբանական գործոնները, ապա հոգեթերապևտները կարևոր դեր են հատկացնում հոգեբանական գործոններին։  Սույն հոդվածի նպատակն է ուսումնասիրել հոգեսոմատիկ խանգարումների ձևավորման և առաջացման գործում հոգեբանական գործոնների դերը: Դիտարկվում են հոգեվերլուծական, բնութագրական, նեյրոֆիզիոլոգիական և ինտեգրացիոն տեսությունները, որոնք օգնում են հասկանալ հոգեսոմատիկ խանգարումների էությունը։
Keywords: հոգեսոմատիկ խանգարումներ; խանգարումների պատճառները; հույզ; հիվանդություն; գեշտալտ մոտեցում