ESG ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆԵՐԴՐՈՂՆԵՐԻ ՎԱՐՔԱԳԾԻ ԵՎ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ՎՐԱ՝ ՄԵՆՏԱԼ ԷՎՐԻՍՏԻԿԱՅԻ ՏԵՍԱՆԿՅՈՒՆԻՑ - Հեբոյան, Արևիկ (Արդի հոգեբանություն, 2025)
Ներդրողների կողմից որոշումների կայացումը հաճախ ձևավորվում է ներդրումային ընկերության մի շարք ֆինանսական և ոչ ֆինանսական պարամետրերի ուսումնասիրության միջոցով՝ ներդրումային շահութաբերությունը կանխատեսելու, ապրանքի կամ շուկայի հետ կապված ապագա ռիսկերն ու մարտահրավերները որպես ամբողջություն հասկանալու, ընկերության մտավոր պատկերը ստեղծելու համար՝ իր առավելություններով և թերություններով: 1970-ական թվականներից և դրանից հետո հոգեբանական հետազոտությունները թույլ տվեցին մեզ հայեցակարգել իրական աշխարհի որոշումների կայացումը (ՄԿ), հասկանալ մարդկային տեղեկատվության մշակման սահմանափակումները և մեր ռացիոնալությունը սահմանափակող անձնական ճանաչողական, հուզական առանձնահատկությունների ազդեցությունը, միևնույն ժամանակ թույլ տալով մեզ կայացնել օպտիմալ որոշումներ: Հետազոտությունը մեզ հնարավորություն տվեց հասկանալու էվրիստիկայի և կողմնակալության ճանաչողական մեխանիզմները, որոնք որոշ չափով պարզեցնում են բարդ տեղեկատվական հոսքը և օպտիմալացնում մտավոր վերլուծության գործընթացը, սակայն կարող են ստեղծել որոշ համակարգված սխալներ կամ իրավիճակի աղավաղված ընկալումներ կամ չափազանց վստահության զգացում: Հոդվածում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են էթիկական նկատառումները գործում որպես էվրիստիկաներ ներդրումային վարքագիծը ուղղորդելու գործում, մասնավորապես ESG (Շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կառավարման) կատարողականի համատեքստում: Վարքային ֆինանսների տեսությունից ելնելով՝ մենք ենթադրում ենք, որ էթիկական հեղինակությունը գործում է որպես ազդակ, որը ազդում է ընկալվող վստահելիության վրա և կախված ներդրողի մտադրություններից (արագ շահույթ կամ դանդաղ աճ) կարող է տարբեր կերպ ազդել նրանց որոշումների վրա։37 ներդրողների նմուշ օգտագործելով՝ մենք անցկացրեցինք խառը մեթոդներով ուսումնասիրություն՝ համատեղելով որոշումների կայացման և մտավոր հևրիստիկայի պրոֆիլի և անձնական DM գործոնները ներդրումային վարքագծի ինքնագնահատականի արդյունավետության և ESG չափանիշները հաշվի առնելու հակվածության հետ։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ երկարաժամկետ ներդրողները համակարգված կերպով օգտագործում են ESG տվյալները և էվրիստիկայի և կողմնակալության (փոխկապակցվածությունը դեռևս ուսումնասիրված չէ) միջոցով ազդում են DM-ի վրա։ Այնուամենայնիվ, ESG չափանիշները կարևոր համարելով՝ ներդրողները պարտադիր չէ, որ կատարեին ESG տեղեկատվություն փնտրելու վարքագիծ։ Այս արդյունքները ընդգծում են էթիկայի և ճանաչողական մշակման միջև խաչմերուկը ֆինանսական համատեքստերում։ Էթիկական ազդակները, կարծես, ծառայում են որպես ինտուիտիվ ֆիլտրեր ներդրումային դատողություններում, ինչը ենթադրում է, որ ESG-ի վերաբերյալ պատշաճ հաշվետվությունը և հաղորդակցությունը կարող են էապես ձևավորել շուկայի վարքագիծը հոգեբանական ուղիներով։
Keywords: ներդրողների հոգեբանություն; որոշումների կայացման էվրիստիկա և կողմնակալություններ; սահմանափակ ռացիոնալություն; ESG չափանիշներ/ցուցանիշներ; էթիկական նկատառումներ