(untitled) (ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 2025)
Կլիմայի գլոբալ փոփոխության համատեքստում ածխածնի հաշվեկշռի գնահատումը տարածաշրջանային մակարդակում գնալով ավելի կարևոր է դառնում ջերմոցային գազերի արտանետումների մոնիթորինգի և կլիմայական ժամանակակից փոփոխությունների հետևանքների մեղմման համար արդյունավետ տեխնոլոգիաների մշակման տեսանկյունից։ Երկրային էկոհամակարգերը առանցքային դեր են խաղում ածխածնի գլոբալ ցիկլում՝ զգալի ներդրում ունենալով գործուն մակերևույթի և մթնոլորտի ածխաթթու գազի միջև փոխանակման գործում: Այս ուսումնասիրության մեջ մշակվել է մեքենայացման ուսուցման մեթոդների վրա հիմնված մոդել, մասնավորապես՝ CatBoost գրադիենտային խթանման ալգորիթմը, CO2 նետտո էկոհամակարգային փոխանակման տարածա-ժամանակային փոփոխականության համալիր գնահատելու համար: Սախալին կղզու համար 2023 թ․ մոդելի փորձերի արդյունքները ցույց են տվել, որ այս մոտեցումը թույլ է տալիս հաշվի առնել ածխածնի փոխանակման վրա ազդող բազմաթիվ գործոններ և ստանալ CO2-ի հոսքերի տարածական բաշխումը տարածաշրջանային մասշտաբով՝ մեկ ամսվա ժամանակային լուծաչափով: Մշակված մոդելը ցույց է տվել հոսքերի կանխատեսման բարձր ճշգրտություն՝ դետերմինացիայի գործակիցը (R²) բոլոր էկոհամակարգերի համար միջինը մոտ 0,76 է: Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել տարբեր աշխարհագրական շրջաններում CO2 հոսքերը տարածաշրջանային մասշտաբով գնահատելու, ածխածնային հաշվեկշռում իրական ներդրումը գնահատելու համար։