ՈՒՌՉՄԱՆ ԳՈՐԾՈՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱՎԱՅԻՆ ԳԵՏՆԱՀՈՂԵՐՈՎ ԼԱՆՋԵՐԻ ԵՎ ԿԱՌՈՒՅՑՆԵՐԻ ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ (ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 2006)
Աշխատանքում քննարկված են ուռուցիկ կավերից կազմված հողային կոնստրուկցիաների (հիդրոտեխնիկական կոնստրուկցիաների) կայունության կիրառական խնդիրները և այդ երկրատեխնիկական առանձնահատկությունները։ Լաբորատոր և դաշտային հետազոտությունների արդյունքները մեզ հանգեցրել են հետևյալին. Հայաստանում տարածված միոցենի կարմիր-շագանակագույն կավերի այտուցիչ հատկությունները այդ գերկոնսոլիդացիոն վիճակի և հանքաբանական բաղադրության (մոնթմորիլոնիտային կավերի) արդյունք են; կաոլինիտային կավային հողերը խոնավանալիս ստանում են ուռչելու հատկություն WWP արժեքներով; ուռած կավերի լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքում ստացված արժեքները չեն կարող կիրառվել բնական պայմանների մոդելավորման մեջ: Լաբորատոր փորձարկումներում այտուցվածության ճնշումը և դեֆորմացիան ավելի մեծ են, քան բնական պայմաններում նույն պարամետրերը (մասշտաբային էֆեկտ); արտաքին ճնշման և այտուցվածության դեֆորմացիայի միջև կապի գրաֆիկն ունի կորի գիծ: Պատնեշի մարմնում այտուցվածության դեֆորմացիայի հիմնական մասը (75-80%) կարող է փոխհատուցվել արտաքին բեռով, որը փոքր է այտուցի ճնշման արժեքից; գլխաջրերում ամբարտակի մարմնում ուռուցիկ պրոցեսների ազդեցությունը բաշխված է մինչև ջրի մակերևույթից 3,5-4 մ խորություններ:
Keywords: swelling clays; monthmorilonite clays; kaolinite clay; bentonite clays; swelling factor