ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ
type: channel
description: «ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ» պարբերականի նպատակն է տպագրել բնօրինակ գիտահետազոտական ​​աշխատանքներ և հետազոտական ​​հոդվածներ երկրաբանության և աշխարհագրության բոլոր ոլորտներում: Պարբերականն ընդունում է նաև գրախոսական հոդվածներ, կարճ հաղորդակցություն, կոնֆերանսի նյութեր, թեկնածուական և դոկտորական թեզեր և այլ հոդվածներ՝ արդյունքների, փորձերի և օրինակների մանրամասն ներկայացմամբ: Նպատակներից մեկն է արտացոլել Հայաստանում երկրաբանության և աշխարհագրության բոլոր ոլորտներում կատարվող հետազոտությունների առաջընթացը և միջազգային ֆորումի միջոցով խթանել դրա հետագա զարգացումները։
publisher: Yerevan State University
language: hy
publication name: ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ
issn: 1829-1759
items: «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱՏԼԱՍ»-Ի ՎԵՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄ. ԴԱՍԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ
items: ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ԱՐԴԻ ՄԻՏՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
items: ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՌԵԼԻԵՖԸ ՈՐՊԵՍ ՏԱՐԱԾՔԻ ԶԲՈՍԱՇՐՋՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾՈՆ
items: ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԿՈՒՐՇՅԱՆ (ԲԱԼԹԻԿ ԾՈՎ) ՈՒ ԳՈՐԳԱՆԻ (ԿԱՍՊԻՑ ԾՈՎ) ՑԱՄԱՔԱԼԵԶՎԱԿՆԵՐԻ ԱՊԱԳԱՆ
items: ԱՐԱԳԱԾ ՀՐԱԲԽԻ ԳԱԳԱԹԱՅԻՆ ՄԱՍՈՒՄ, ԱՐԵՎԵԼՅԱՆ ԵՎ ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԼԱՆՋԵՐԻՆ ՇՐՋԱՆԱՌՎՈՂ ՋՐԵՐԻ ՀԻԴՐՈՔԻՄԻԱՆ
items: ՕՊԱԼԻՏՆԵՐԸ ՈՐՊԵՍ ՆՈՐ ՏԻՊԻ ՈՉ ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ ՕԳՏԱԿԱՐ ՀԱՆԱԾՈ ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆ ՎՈԼԱՍՏՈՆԻՏԻ ԵՎ ԱՐԺԵՔԱՎՈՐ ԱՅԼ ՍԻԼԻԿԱՏՆԵՐԻ ՍՏԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱՐ
items: ՀՀ ՏԱՐԱԾՔԻ ԼԱՅՆԱԿԱՆ ՏԵԿՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՅՑՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՍԵՅՍՄԻԿ ՎՏԱՆԳԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՄ
items: ԳԵՏԱՋՐԵՐՈՒՄ ՀԱՆՔԱՅՆԱՑՄԱՆ ՆԵՐՏԱՐԵԿԱՆ ԲԱՇԽՎԱԾՈՒԹՅԱՆ ՍԻ ՔԱՆԻ ՀԱՐՑԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
items: ՌԵԼԻԵՖԱԱՌԱՋԱՑՆՈՂ ԿՐԻՈԳԵՆ ԷԿԶՈԴԻՆԱՍԻԿ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԵՎ ԱՐՑԱԽՈՒՄ
items: ՏԵԽՆԱԾԻՆ ԵՐԿՐԱՔԻՍԻԱՅԻ ՊՐՈԲԼԵՍՆԵՐԸ
items: ԱՅԳԵՁՈՐԻ ՀԱՆՔԱՅԻՆ ՀԱՆԳՈՒՅՑԻ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՅԻՆ ԴԻՐՔԸ
items: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ՋՐԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ՄԻՋԻՆ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ ԿԱԽՈՒՄԸ ՀՈՒԼԻՍՅԱՆ ՍԻՋԻՆ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻՑ
items: ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԲԱՑԱՏՐԱԿԱՆ ՏԵՐՄԻՆԱՐԱՆԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՀԻՍՆԱԿԱՆ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԸ
items: ԴՐԵՆԱԺԱՅԻՆ ՑԱՆՑԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՋՐԵՐԻ ՀԱՆՔԱՅՆԱՑՄԱՆ ՎՐԱ
items: ԼՃԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ ՉՈՐԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՈՒՄ՝ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹԱՆ ԵՎ ՄԱՐԴԱԾԻՆ ԳՈՐԾՈՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՄԲ
items: ՍՈՂՈՄՈՆ ՊՈՂՈՍԻ ԲԱԼՅԱՆ
items: ՓՈՔՐ ԿՈՎԿԱՍԻ ԳԵՈՄՌՐՖՈԼՈԳԱ-ԼԱՆԴՇԱՖՏԱՅԻՆ ԲԱՐՁՈՒՆՔԱՅԻՆ ՏԱՐԲԵՐԱԿՈՒՄԸ
items: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ՋՐԻ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ ԿԱԽՈՒՄԸ ՕԴԻ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻՑ
items: ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԼԵՌՆԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՅԻՆ ՁԵՎԵՐԻ ՓՈԽՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
items: ԱԶԱՏ ԵՎ ՀՐԱԶԴԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ԱՎԱԶԱՆՆԵՐԻ ՆԱՎԹԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇ ՀԱՐՑԵՐԸ ՆՈՐ ՀՈՐԱՏ ԱՆՑՔԵՐԻ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ՀԻՄԱՆ ՎՐԱ
items: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍՏՈՐԵՐԿՐՅԱ ՋՐԵՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ՆԵՐԿԱ ՎԻՃԱԿԸ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ
items: ԱՐԱՐԱՏՅԱՆ ԴԱՇՏԻ ՀՈՂԵՐԻ ԴԵԳՐԱԴԱՑԻԱՅԻ ՌԻՍԿԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
items: ԽԴԵԲԱՆՑԻ ՈՍԿՈՒ ՀԱՆՔԱԵՐԵՎԱԿՄԱՆ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ՀԻՍՆԱԿԱՆ ԳԾԵՐԸ ԵՎ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ
items: ՇՏՈԿՎԵՐԿԱՅԻՆ ԵՎ ՇԵՐՏԱՅԻՆ ՀԱՆՔԱՎԱՅՐԵՐԻ ՀԵՏԱԽՈՒԶՎԱԾՈՒԹՅԱՆ ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԱՍՏԻՃԱՆԸ
items: ԼԱՎԱՅԻՆ ԱՌԱՋԱՑՈՒՄՆԵՐԻ ՋՐԱՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԵՎ ԳԵՈԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐԻ ԿԱՊԸ
items: ԱՆԱՊԱՏԱՑՄԱՆ ՍԱՀՄԱՆԻ ՈՐՈՇՄԱՆ ՋՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴԻ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋԸ
items: ՀԻԴՐՈՕԴԵՐԵՎՈՒԹԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԱՐԴԻ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՓՈՓՈԽՎՈՂ ԿԼԻՄԱՅԻ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ. ՀԱՐՄԱՐՎՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ
items: ՊԵՐՄԱԿՈՒԼՏՈՒՐԱՅԻ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ՄՈԴԵԼԻ ՄՇԱԿՈՒՄԸ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՍ ԽՈՇՈՐԱՑՎԱԾ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՍԻՍ, ՌԱՆՉՊԱՐ, ՀՈՎՏԱՇԱՏ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
items: ՀՐԱԶԴԱՆ ԳԵՏԻ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՆԵՐՈՒԺԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ
items: ՀՀ-ՈՒՄ ՈՌՈԳՎՈՂ ՀՈՂԵՐԻ ԳՈԼՈՐՇԻԱՑՄԱՆ ԵՎ ԽՈՆԱՎՈՒԹՅԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ

«ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱՏԼԱՍ»-Ի ՎԵՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒՄ. ԴԱՍԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴ
type: item
subject: Գիտական ​​կյանք
  topic: section
subject: Armenia
  topic: keywords
subject: Atlas of Historical Cartography of Armenia
  topic: keywords
creator: Հերարդ Դեդեյան
creator: Վարդան Գ․ Մխիթարյան
creator: Գոհար Գ․ Ղամբարյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-12-29
publication date: 2025-12-29
starting page: 688
ending page: 690
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.688

ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ԱՐԴԻ ՄԻՏՈՒՄՆԵՐՆ ՈՒ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ
type: item
description: Բոլոր ժամանակներում պետությունների ռազմավարական և մարտավարական տարբեր խնդիրների լուծման համար առանձնակի դեր են ունեցել մարդկային ներուժի կամ ժողովրդագրական իրավիճակի ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական ցուցանիշները: Այլ գործոնների հետ միասին ժողովրդագրական իրավիճակը ցուցանիշները պայմանավորել է երկրների սոցիալ-տնտեսական զարգացումն ու հզորացումը, պաշտպանունակության ամրապնդումը և ռազմական ներուժի մեծացումը: Բարենպաստ ժողովրդագրական իրավիճակի ստեղծման համար երկրների կողմից իրականացվել և շարունակվում է իրականացվել ժողովրդագրական հատուկ քաղաքականություն: Այս իմաստով բացառություն չէ նաև ՀՀ-ն, որտեղ հետխորհրդային ժամանակաշրջանում ժողովրդագրական իրավիճակի ձևավորման վրա իրենց ազդեցությունն են թողել տարբեր գործընթացներ: Ձևավորված ժողովրդագրական իրավիճակում առկա հիմնախնդիրների բացահայտումն ու լուծման ուղիների մատնանշումը, համարվում են ՀՀ հեռանկարային զարգացման և սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի գերակա ուղղություններից մեկը: Բացի այդ, բարենպաստ ժողովրդագրական իրավիճակի ձևավորումն ու արդյունավետ կառավարումը համարվում են ոչ միայն ՀՀ հեռանկարային զարգացման գերակա ուղղություններից, այլ նաև անվտանգային կայուն համակարգի ստեղծման կարևոր երաշխիքներից մեկը:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: demographic processes
  topic: keywords
subject: problems
  topic: keywords
subject: current trends
  topic: keywords
subject: the military capacity
  topic: keywords
subject: RA
  topic: keywords
creator: Ակսել Հ․ Պոտոսյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-12-29
publication date: 2025-12-29
starting page: 678
ending page: 687
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.678

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՌԵԼԻԵՖԸ ՈՐՊԵՍ ՏԱՐԱԾՔԻ ԶԲՈՍԱՇՐՋՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾՈՆ
type: item
description: Երկրների տնտեսական զարգացման համար առանձնակի կարևորություն և դեր ունի նրա տարածքի տարատեսակ, այդ թվում նաև բնառեսուրսային նախադրյալների ուսումնասիրությունը, գնահատման և զբոսաշրջային նպատակներով դրանց օգտագործումը: Այս իմաստով բացառություն չէ նաև Հայաստանի Հանրապետությունը, որն առանձնանում է համամատաբար փոքր տարածքի վրա բնաշխարհագրական պայմանների խիստ բազմազանությամբ, տեղից տեղ դրանց նկատելի տարբերություններով և բնատարածքային համալիրի տարրերի յուրահատուկ գծերով, գեղագիտական որակով ու զբոսաշրջային գրավչությամբ: Հայաստան այցելող զբոսաշրջիկների և ՀՀ քաղաքացիների համար առանձնակի կարևորություն ունեն և զբոսաշրջային գրավչություններ են ոչ միայն մեր երկրի բազմադարյան նյութական ու հոգևոր մշակույթի անկրկնելի նվաճումները, այլ նաև տարածքի բնաշախարհագրական պայմանների ինքնատիպ գծերը՝ պայմանավորված նախ և առաջ ՀՀ տարածքի լեռնային մակերևույթի բազմազանությամբ և ռելիեֆի տարրերի հատկանիշներով: Բացի այդ, ժամանակակից պայմաններում, երբ զբոսաշրջությունն աշխարհի բազմաթիվ երկրներում դարձել է տնտեսության կարևոր ոլորտներից մեկը և նկատելի դեր ունի տնտեսության դիվերսիֆիկացման գործում, անհրաժեշտություն է դառնում նպատակային ու արդյունավետ օգտագործել երկրի զբոսաշրջային ներուժի բոլոր տարրերը, մասնավորապես՝ բնառեկրեացիոն ներուժը:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: mountain relief
  topic: keywords
subject: Republic of Armenia
  topic: keywords
subject: features of mountainous terrain
  topic: keywords
subject: tourist resources
  topic: keywords
subject: tourism
  topic: keywords
subject: tourist attractiveness
  topic: keywords
subject: landscape diversity
  topic: keywords
creator: Ակսել Հ․ Պոտոսյան
creator: Կարինե Վ․ Շախոյան
rights: Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2026-12-29
publication date: 2026-12-29
starting page: 660
ending page: 669
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.660

ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԿՈՒՐՇՅԱՆ (ԲԱԼԹԻԿ ԾՈՎ) ՈՒ ԳՈՐԳԱՆԻ (ԿԱՍՊԻՑ ԾՈՎ) ՑԱՄԱՔԱԼԵԶՎԱԿՆԵՐԻ ԱՊԱԳԱՆ
type: item
description: Հոդվածում նույն ծագում ունեցող երկու ափամերձ լանդշաֆտների օրինակով դիտարկվում է ժամանակակից կլիմայի փոփոխության ազդեցությունը դրանց վերափոխման և պահպանման վրա: Օգտագործվել են հեղինակի դաշտային հետազոտական նյութերը Բալթիկ և Կասպից ծովերի վերաբերյալ: Կուրշյան ցամաքալեզվակի, Բալթիկ ծովի ջրի մակարդակի բարձրացման ֆոնի վրա, ուժեղ փոթորկի ալիքները ուժեղացրել են ափերի քայքայումը, հատկապես դրա արմատային մասում, և սպառնալիք են ստեղծում ցամաքալեզվակի միջով դեպի նույնանուն ծովածոց ճեղքելու համար: Դա կհանգեցնի Կուրշյան ցամաքալեզվակի մասնատմանը՝ կազմելով առանձին կղզիներ: Գորգանի ցամաքալեզվակի մոտ Կասպից ծովի մակարդակի իջեցման պատճառով բացառվում է ափերի քայքայումը։ Ցամաքալեզվակի մարմինը կընդլայնվի ծովի կողմից՝ ստորջրյա ափամերձ լանջի մի մասի չորացման պատճառով։ Համանուն ծոցը վերածվել է աղուտակված և աղիահամ ճահճի։ Առաջարկվում են միջոցներ՝ Կուրշյան ցամաքալեզվակը և Գորգանի ծոցը փրկելու համար:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: abrasion
  topic: keywords
subject: beach
  topic: keywords
subject: dune
  topic: keywords
subject: storm surge of water
  topic: keywords
creator: Վլադիմիր Ռ․ Բոյնագրյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-12-29
publication date: 2025-12-29
starting page: 620
ending page: 631
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.620

ԱՐԱԳԱԾ ՀՐԱԲԽԻ ԳԱԳԱԹԱՅԻՆ ՄԱՍՈՒՄ, ԱՐԵՎԵԼՅԱՆ ԵՎ ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԼԱՆՋԵՐԻՆ ՇՐՋԱՆԱՌՎՈՂ ՋՐԵՐԻ ՀԻԴՐՈՔԻՄԻԱՆ
type: item
description: Հոդվածը նվիրված է Արագած հրաբխի գագաթային մասում, արևելյան և հարավային լանջերին շրջանառվող հանքային և քաղցրահամ ջրերի հիդրոքիմիային ու դրան առնչվող որոշ հարցերի պարզաբանմանը։ Արևելյան լանջերին, հանքային ջրերի կազմերի հետ կապված, դիտվել է բնական թթվային դրենաժի երևույթ, որը տարածվում է մայր վտակի հոսքի ուղղությամբ և աստիճանաբար մարում Ծաղկաշեն գյուղի տարածքում։ Այս տեղամասում դիտվում են նաև իրար մոտ տեղակայված ելքերով ջրերի կազմերի նկատելի տարբերություններ, ինչը կարող է բացատրվել տեղամասի հանքային և քաղցրահամ ջրերի ձևավորման խորությունների զգալի տարբերությամբ և նրանց՝ երկրի մակերես դուրս գալու ճանապարհների միմյանցից մեկուսացվածությամբ։ Անջատվել են ջրերի առավել տարածված, գերակշռող կազմերը, ըստ հետազոտված տեղամասերի, և կազմվել են բանաձևերն ըստ Կուրլովի։
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: hydrochemistry
  topic: keywords
subject: Aragats volcano
  topic: keywords
subject: mineral water
  topic: keywords
subject: oxygen barrier
  topic: keywords
subject: water composition
  topic: keywords
subject: mineralization
  topic: keywords
subject: natural acid drainage
  topic: keywords
creator: Հրաչյա Վ․ Շահինյան
creator: Խաչատուր Բ․ Մելիքսեթյան
creator: Շուշանիկ Ս․ Զաքարյան
creator: Շուշան Ա․ Գյուլնազարյան
creator: Էդմոնդ Ս․ Գրիգորյան
creator: Նարեկ Ա․ Սահակյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-12-29
publication date: 2025-12-29
starting page: 611
ending page: 619
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.611

ՕՊԱԼԻՏՆԵՐԸ ՈՐՊԵՍ ՆՈՐ ՏԻՊԻ ՈՉ ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ ՕԳՏԱԿԱՐ ՀԱՆԱԾՈ ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆ ՎՈԼԱՍՏՈՆԻՏԻ ԵՎ ԱՐԺԵՔԱՎՈՐ ԱՅԼ ՍԻԼԻԿԱՏՆԵՐԻ ՍՏԱՑՄԱՆ ՀԱՄԱՐ
type: item
description: Հայաստանում հայտնի սիլիցիումային ապարների շարքում Զանգեզուրում նոր հայտնաբերված Գոմշատեխի ֆումարոլ-սոլֆատարա հանքավայրի օպալիտներն ու քվարցիտներն ամենահարուստն են սիլիցիումի օքսիդով և ամենաազատն են խառնուրդներից: Նոր տեխնոլոգիական հոսքագծերի հիման վրա, ՀՀ ԳԱԱ ընդհանուր և անօրգանական քիմիայի ինստիտուտի հետազոտողները օպալիտներն առաջարկել են որպես կերամիկայի և սիլիկատների արտադրության նոր, բացառիկ արժեքավոր հումք, մասնավորապես՝ արհեստական վոլլաստոնիտի, նատրիումի հիդրոսիլիկատի, տարբեր մետաղների սիլիկատների, բարձր մաքրության սիլիցիումի երկօքսիդի, ինչպես նաև վակուումային և օպտիկական ապակու հալեցման համար: Օպալիտները դարձել են ոչ մետաղական հանքանյութի նոր տեսակ՝ շնորհիվ նոր տեխնոլոգիական հոսքագծերի, որոնք բացահայտել են նոր կիրառություններ արդյունաբերության, գիտության և տեխնոլոգիայի մեջ:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: highly pure silicium-oxide
  topic: keywords
subject: vollastonite
  topic: keywords
subject: sodium-hydrosilicate
  topic: keywords
subject: opalites
  topic: keywords
subject: nonmetallic deposite-material
  topic: keywords
creator: Հ․ Պ․ Գույումջյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-11-10
publication date: 2025-11-10
starting page: 143
ending page: 148
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.3.143

ՀՀ ՏԱՐԱԾՔԻ ԼԱՅՆԱԿԱՆ ՏԵԿՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՅՑՆԵՐԻ ԴԵՐԸ ՍԵՅՍՄԻԿ ՎՏԱՆԳԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ԳՈՐԾՈՒՄ
type: item
description: Երկրաբանական և երկրաֆիզիկական տվյալները վկայում են Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից շրջաններում նեոտեկտոնիկ փուլում և հոլոցենում լայնակի (մոտ-մերիդիանալ) տեկտոնական տեղաշարժերի ակտիվացման մասին: Արբանյակային և գեոդեզիական դիտարկումները ցույց են տալիս, որ լայնակի ուղղությամբ տեղի են ունենում նաև առավելագույն հորիզոնական տեղաշարժեր և դաշտի ինտենսիվության կոնցենտրացիաներ: Այս ամենը վկայում է լայնակի սեյսմոգեն բեկվածքների ակտիվացման մասին, որը պետք է հաշվի առնել այդ բեկվածքների սեյսմիկ ներուժը գնահատելիս և, հետևաբար, հանրապետության սեյսմիկ գոտիավորման քարտեզը կազմելիս:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: transverse tectonic structures
  topic: keywords
subject: seismic hazard
  topic: keywords
subject: transversal seismogenic fault’s
  topic: keywords
creator: Հ․ Հ․ Սարգսյան
creator: Ա․ Ս․ Ավանեսյան
creator: Մ․ Ա․ Ավանեսյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-11-10
publication date: 2025-11-10
starting page: 134
ending page: 142
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.3.134

ԳԵՏԱՋՐԵՐՈՒՄ ՀԱՆՔԱՅՆԱՑՄԱՆ ՆԵՐՏԱՐԵԿԱՆ ԲԱՇԽՎԱԾՈՒԹՅԱՆ ՍԻ ՔԱՆԻ ՀԱՐՑԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
type: item
description: Այս հոդվածը վերլուծում է գետային ջրերի հանքայնացման տարեկան բաշխման որոշ հիմնական առանձնահատկություններ: Այն ցույց է տալիս, որ գետային ջրերի հանքայնացումը ցուցաբերում է հստակ տարեկան բաշխում և ուղղակիորեն կապված է ջրի ելքի հետ: Առավելագույն նվազագույն հոսքը ցածր ջրային ժամանակահատվածում և նվազագույն հոսքը ջրհեղեղի ժամանակահատվածում տեղի են ունենում միաժամանակ, և նվազագույն հանքայնացումը համընկնում է ջրհեղեղի ժամանակահատվածում առավելագույն հոսքի հետ:
subject: Կարճ հաղորդագրություններ
  topic: section
subject: intra-annual distribution of mineralization of river waters
  topic: keywords
subject: maximal runoff in flood period
  topic: keywords
subject: minimal runoff of drought period
  topic: keywords
creator: Թ․ Գ․ Վարդանյան
rights: Copyright (c) 2001 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2001-03-16
publication date: 2001-03-16
starting page: 153
ending page: 157
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.1.153

ՌԵԼԻԵՖԱԱՌԱՋԱՑՆՈՂ ԿՐԻՈԳԵՆ ԷԿԶՈԴԻՆԱՍԻԿ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԵՎ ԱՐՑԱԽՈՒՄ
type: item
description: Արտածին ձևադինամիկ կրիոգեն համակարգը հանդիսանում է ՀՀ և Արցախի տարածքի բարձր լեռնային (2000 մ-ից բարձր) գեոմորֆոլոգալանդշաֆտային գոտու ռելիեֆաառաջացնող առաջատար գործոններից մեկը: Հոդվածում քննարկվում են կրիոգեն պրոցեսների տարբեր ենթատիպերի զարգացման կլիմայական նախադրյալները, էությունը, բնույթը և առանձնահատկությունները, նրանց ստեղծած ռելիեֆի միկրոձևերը և փուխր նստվածքները: Նիվացիայի հետ է կապված նիվացիոն իջվածքների, կարոիդների արտաբերման կոների առաջացումը, իսկ կրիոսոլիֆլյուկցիայի հետ՝ դարավանդների առաջացումը և դելյուվիալ չինգիլների դանդադ շարժումը: Գրունտների սառչելու և հալքի հետ է կապված սեզոնային սառցույթի շրջաններամ մեդալիոնների. քարային օդերի, բազմանկյուն գետինների առաջացումը: Կրիոգեն պրոցեսներր բացասաբար են անդրադառնում մարդու տնտեսական գործունեության վրա: Այդ պատճառով անհրաժեշտ է կատարել մանրամասն ուսումնասիրություններ, խոշոր մասշտաբի քարտեզագրական աշխատանքներ և մշակել բնապահպանական միջոցառումների ծրագիր:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: cryogenic ehodynamic system
  topic: keywords
subject: Armenia
  topic: keywords
subject: nivation
  topic: keywords
creator: Ֆ․ Ս․ Գևորգյան
creator: Ռ․ Խ․ Գագինյան
creator: Յու․ Ա․ Առաքելյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2001-03-16
publication date: 2001-03-16
starting page: 127
ending page: 135
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.1.127

ՏԵԽՆԱԾԻՆ ԵՐԿՐԱՔԻՍԻԱՅԻ ՊՐՈԲԼԵՍՆԵՐԸ
type: item
description: Հայաստանի միներալահումքային պաշարները առանց զգալի կապիտալ ներդրումների հնարավոր է բազմապատկել արտադրական թափոնների, հանքային թափոնների, թափոնների մաքրումից առաջացած մնացորդների վերամշակման միջոցով, ինչպես նաև ոսկու, տիտանի և այլ թանկարժեք կոմպոնենտների ցրոնային հանքավայրերի շահագործմամբ: Դա նշանակում է, որ առկա են բոլոր անհրաժեշտ նախապայմանները այս հանգամանքի վրա հավանական ներդրողների ուշադրությունր հրավիրելու համար: Այդ առումով առանձնակի նշանակություն են ստանամ Պերմի Համալսարանում կատարված Կամա գետի մերձակա ավազների պոտենցիալ տեխնածին հանքավայրերի մեթալական գնահատման աշխատանքները, որոնց արդյունքները բերվում են աշխատանքում:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: техногенной геохимии
  topic: keywords
subject: Армения
  topic: keywords
subject: минерально-сырьевых ресурсах
  topic: keywords
creator: Ռ․ Գ․ Գևորգյան
creator: Բ․ Ս․ Լունյով
creator: Վ․ Ա․ Նաումով
creator: Օ․ Բ․ Նաումովա
creator: Վ․ Վ․ Գոլդիրև
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2001-03-16
publication date: 2001-03-16
starting page: 118
ending page: 126
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.1.118

ԱՅԳԵՁՈՐԻ ՀԱՆՔԱՅԻՆ ՀԱՆԳՈՒՅՑԻ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՅԻՆ ԴԻՐՔԸ
type: item
description: Դիտարկվում են ոսկու, մոլիբդենային ե պղինձ-մոլիբդենային հանքայնացման տեղայնացման կառուցվածքային պայմանները տարածության մեջ: Պարզորեն սահմանվում է Դեբակլուի բեկվածքի հետ հարակցվող երկրորդ կարգի խգումնային կառույցների դերը հանքայնացման տեղաբաշխման մեջ: Հեռանկարային նոր տարածքների բացահայտման նպատակով առաջարկվում է Դեբակլուի բեկվածքի կախված կողին հարող 2-3 կմ լայնության գոտու մանրամասն երկրաբանակառուցվածքային վերլուծություն:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: Аygedzor ore knot
  topic: keywords
subject: Debacly fault
  topic: keywords
subject: golden
  topic: keywords
subject: molibdenium
  topic: keywords
subject: copper-molibdenium mineralization
  topic: keywords
subject: disjunctive fractures
  topic: keywords
creator: Ռ․ Ա․ Հարությունյան
rights: Copyright (c) 2001 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2001-03-16
publication date: 2001-03-16
starting page: 112
ending page: 117
doi: 10.46991/PYSUC.2001.35.1.112

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ՋՐԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ՄԻՋԻՆ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ ԿԱԽՈՒՄԸ ՀՈՒԼԻՍՅԱՆ ՍԻՋԻՆ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻՑ
type: item
description: Ուսումնասիրվել է Հայաստանի Հանրապետության գետերի միջին տարեկան և հուլիս ամսվա միջին ջերմաստիճանների միջև եղած կապը: Այդ նպատակով մշակվել են այս կապի գծային հավասարումներ հիդրոլոգիական տարբեր շրջանների բոլոր գետերի համար՝ տարբեր ջրային աղբյուրներով: Այս հավասարումներն ունեն կարևոր գործնական նշանակություն: Դրանք կարող են օգտագործվել չուսումնասիրված և վատ ուսումնասիրված գետերի միջին տարեկան ջրի ջերմաստիճանը որոշելու համար:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: mean annual temperature
  topic: keywords
subject: mean temperature in July
  topic: keywords
subject: mean annual temperature the water of the rivers in hydrological regions of the Republic of Armenia
  topic: keywords
creator: Ա․ Թ․ Գրիգորյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-21
publication date: 2025-10-21
starting page: 130
ending page: 134
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.3.130

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԲԱՑԱՏՐԱԿԱՆ ՏԵՐՄԻՆԱՐԱՆԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՀԻՍՆԱԿԱՆ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԸ
type: item
description: Երևանի պետական համալսարանի պատմական և տարածաշրջանային երկրաբանության ամբիոնի հետազոտողները սկսել են կազմել երկրաբանական տերմինների առաջին հայկական հանրագիտարանային բառարանը (մոտավորապես 6000 տերմին): Հաշվի առնելով թեմայի կարևորությունը, այս հոդվածում ներկայացված են հեղինակների կողմից մշակված սկզբնական սկզբունքները, որոնք հաշվի կառնվեն բառարանը կազմելիս:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: Armenian Enciclopedia Dictionary of geological terms
  topic: keywords
subject: historical and regional geology
  topic: keywords
subject: Armenian Geological Dictionary
  topic: keywords
creator: Հ․ Հ․ Սարգսյան
creator: Ռ․ Հ․ Սարգսյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-21
publication date: 2025-10-21
starting page: 124
ending page: 129
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.3.124

ԴՐԵՆԱԺԱՅԻՆ ՑԱՆՑԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՋՐԵՐԻ ՀԱՆՔԱՅՆԱՑՄԱՆ ՎՐԱ
type: item
description: Ոռոգման նպատակով կոլեկտորադրենաժային ջրերի օգտագործումը պայմանավորված է նրանց հանքայնացման աստիճանով և որակով: Տրված է դրենաժային ջրերի հանքայնացման փոփոխությունը կախված գրունտային ջրերի տեղադրման խորությունից: Կանխատեսված է նաև ջրընդունիչների և կոլեկտորային ջրերի հանքայնացումը դրենաժային ջրերի հետ միախառնումից հետո: Հաշվարկների համաձայն Արարատյան հարթավայրի կոլեկտորադրենաժային ցանցերի մաքրումը (գրունտային ջրերի մակարդակի իջեցումը) նշանակալից ազդեցություն չի ունենա միախառնվող ջրերի հանքայնացման աստիճանի և որակի վրա: Այդ ջրերի գումարային հոսքը վեգետացիայի շրջանում կազմում է 20-25 մ3/վրկ (400-500 մլն մ3):
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: manifold-drainage water
  topic: keywords
subject: drainage water
  topic: keywords
subject: ground water level bedding
  topic: keywords
subject: mineralization of water
  topic: keywords
creator: Ժ․ Ա․ Աչոյան
creator: Տ․ Գ․ Մկրտչյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-21
publication date: 2025-10-21
starting page: 118
ending page: 123
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.3.118

ԼՃԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ ՉՈՐԱՅԻՆ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐՈՒՄ՝ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ ԿԼԻՄԱՅԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹԱՆ ԵՎ ՄԱՐԴԱԾԻՆ ԳՈՐԾՈՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՄԲ
type: item
description: Կլիմայի ժամանակակից փոփոխությունները նպաստել են Արալյան ծովի (լճի) և Չադ ու Ուրմիա լճերի չորացմանը։ Առաջին երկու լճերը բազմիցս կտրուկ կորցրել են իրենց ջրի ծավալը ուժեղ երաշտների ժամանակ, իսկ խոնավ ժամանակ կրկին վերականգնվել են։ Բացահատվել են դրանց ավազաններում ուժեղ երաշտների և խոնավացման ժամանակաշրջաններ: Դրանց ժամանակակից չորացումը սկսվել է 1960-ական թվականներից և զարգանում է նմանատիպ սցենարով։ Ուրմիա լիճն իր նախապատմական ծավալը կորցրել է իր գոգավորության տեկտոնական իջեցման հետևանքով՝ ուշ պլեիստոցենի վերջում։ Իսկ նորագույն ժամանակներում նրա մակարդակի տատանումները հիմնականում կապված էին կլիմայական պայմանների փոփոխությունների հետ։ Բոլոր երեք լճերի ներկայիս չորացումը համընկել է նոր չոր կլիմայական ցիկլի հետ, որին գումարվել է մարդածին ազդեցությունը, ինչը հանգեցրել է աղետալի հետևանքների։ Լճերը կարող են փրկվել միայն այն դեպքում, եթե մարդը ամբողջությամբ կհրաժարվի գյուղատնտեսական նպատակներով գետի հոսքի օգտագործումից։ Լճերն աստիճանաբար կվերականգնվեն խոնավ կլիմայական ցիկլի ընթացքում, որը կարող է փոխարինել ներկայիս չոր ցիկլին։
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: climatic cycle
  topic: keywords
subject: drought
  topic: keywords
subject: humidification
  topic: keywords
subject: water level
  topic: keywords
creator: Վլադիմիր Ռ․ Բոյնագրյան
creator: Անժելա Ա․ Այրիյանց
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-12-29
publication date: 2025-12-29
starting page: 632
ending page: 644
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.3.632

ՍՈՂՈՄՈՆ ՊՈՂՈՍԻ ԲԱԼՅԱՆ
type: item
subject: Անհատներ
  topic: section
subject: professor
  topic: keywords
subject: Honored Geologist of Armenia
  topic: keywords
subject: highly experienced teacher
  topic: keywords
creator: Աշխարհագրության և Երկրաբանության ֆակուլտետ
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-20
publication date: 2025-10-20
starting page: 175
ending page: 176
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.2.175

ՓՈՔՐ ԿՈՎԿԱՍԻ ԳԵՈՄՌՐՖՈԼՈԳԱ-ԼԱՆԴՇԱՖՏԱՅԻՆ ԲԱՐՁՈՒՆՔԱՅԻՆ ՏԱՐԲԵՐԱԿՈՒՄԸ
type: item
description: Այս հոդվածը սահմանում է բարձրության երկրաբանական-լանդշաֆտային գոտիների, ենթագոտիների և ենթագոտիների հատվածների որոշման սկզբունքներն ու չափանիշները: Որոշման հիմնական չափանիշներն են տարեկան ճառագայթային հաշվեկշիռը, տարեկան տեղումների քանակը և դրանց հարաբերակցությունը, որը արտահայտվում է չորության ճառագայթային ինդեքսով: Հաշվի են առնվում նաև խոնավության գործակիցը, մորֆոգենետիկ ռելիեֆի տեսակները և դրանց որակական և քանակական ցուցանիշները: Որոշվում են բարձրության գոտիների երկրաբանական և լանդշաֆտային առանձնահատկությունները: Աղյուսակի տեսքով ներկայացված են գոտիների ու ենթագոտիների կողմից զբաղեցված բարձրության սահմանները և տարածքները: Փոքր Կովկասի սահմաններում մենք առանձնացրել ենք երեք բարձրության գոտի և ութ ենթագոտի, որոնց քարտեզը ներկայացված է հոդվածում:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: high-altitude geomorphologic-landscape differentiation
  topic: keywords
subject: Small Caucasus
  topic: keywords
subject: Republic of Armenia
  topic: keywords
subject: high-altitude geomorphologic- landscape zones
  topic: keywords
subject: suh-zones and sub-zone sections
  topic: keywords
creator: Ս․ Լ․ Շահազիզյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-20
publication date: 2025-10-20
starting page: 140
ending page: 145
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.2.140

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ՋՐԻ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ ԿԱԽՈՒՄԸ ՕԴԻ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻՑ
type: item
description: ՀՀ բոլոր հիդրոլոգիական շրջանների և տարբեր սնուցում ունեցող գետերի համար ջրի ջերմաստիճանի կախվածությունը օդի ջերմաստիճանից պարզելու համար կազմվել են դրանց փոխհարաբերությունների գծային հավասարումներ, որոնք ունեն մեծ գործնական նշանակություն և կարող են օգտագործվել չուսումնասիրված և վատ ուսումնասիրված գետերի ջրի ջերմաստիճանը որոշելու համար։
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: Republic of Armenia
  topic: keywords
subject: temperature of the water of the rivers
  topic: keywords
subject: dependence of the temperature
  topic: keywords
creator: Ա․ Թ․ Գրիգորյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-20
publication date: 2025-10-20
starting page: 135
ending page: 139
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.2.135

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԼԵՌՆԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՅԻՆ ՁԵՎԵՐԻ ՓՈԽՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
type: item
description: Հոդվածում քննարկվում են Կենտրոնական Հայաստանի լեռնագրական և կառուցվածքային ձևերր, ինչպես նաև նրանց փոխհարաբերությունները: Ռելիեֆի կտրվածքները կառուցվել են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի տեխնոլոգիաների կիրառմամբ 1:200000 մասշտաբով էլեկտրոնային քարտեզների հիման վրա: Ստացված տվյալները կարելի է օգտագործել երկրաշարժերի առաջացման տեղի կանխագուշակման, սեյսմիկ շրջանացման համար, իսկ էլեկտրոնային տոպոքարտեզները՝ սողանքային երևույթների ուսումնասիրման և մոդելավորման համար:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: orographical forms
  topic: keywords
subject: structural forms
  topic: keywords
subject: Central Armenia
  topic: keywords
creator: Հ․ Հ․ Սարգսյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-20
publication date: 2025-10-20
starting page: 128
ending page: 134
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.2.128

ԱԶԱՏ ԵՎ ՀՐԱԶԴԱՆ ԳԵՏԵՐԻ ԱՎԱԶԱՆՆԵՐԻ ՆԱՎԹԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇ ՀԱՐՑԵՐԸ ՆՈՐ ՀՈՐԱՏ ԱՆՑՔԵՐԻ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ՀԻՄԱՆ ՎՐԱ
type: item
description: Ազատ-1 հորատանցքում նավթի և գազի կուտակումների բացակայությունը պայմանավորված է հետևյալով՝ 1) հորատանցքի հատվածը չի ներառում ստորին օլիգոցենի Շորագբյուրի ֆորմացիայի կավերի ծածկույթը (մինչև 500 մ). 2) Ազատ գետի կիրճում բացահայտված և Ազատ-1 հորատանցքում չբացահայտված պալեոցեն-էոցեն հատվածների շատ մոտիկ առկայությունը և կապը. 3) Ազատ գետի ավազանի բնական ելքերում և Ազատ-1 հորատանցքում ուղղահայաց և շրջված պալեոցեն-միջին էոցենային շերտերի առկայությունը. 4) հորատանցքի մոտիկությունը Ազատի խորքային խզվածքին։ Նուբարաշեն և Ջրվեժ գյուղերի միջև ընկած տարածքում և Հրազդան-11 հորատանցքի տարածքում կարելի է ակնկալել նավթի և գազի կուտակման, պահպանման և դրանց հանքավայրերի վերականգնման համար բարենպաստ պայմաններ։
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: Azat River
  topic: keywords
subject: Razdan-11
  topic: keywords
subject: Azat-1
  topic: keywords
subject: oilgas-bearing of Azat and Hrazdan Rivers Basins
  topic: keywords
creator: Հ․ Ա․ Սադոյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-20
publication date: 2025-10-20
starting page: 121
ending page: 127
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.2.121

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍՏՈՐԵՐԿՐՅԱ ՋՐԵՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ՆԵՐԿԱ ՎԻՃԱԿԸ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ
type: item
description: Ստորգետնյա ջրերի ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործումը և կառավարումը պահանջում է ստորգետնյա ջրերի մոնիթորինգ Հայաստանի Հանրապետությունում, որը վերջին տարիներին չի իրականացվել: Այս հոդվածը ուսումնասիրում է ստորգետնյա ջրերի մոնիթորինգի ցանցի կազմակերպումը՝ հիմնվելով գործող ռեժիմային ցանցի վրա, և ներկայացնում է չափումների և դիտարկումների օպտիմալ հաճախականությունը քանակական և որակական ստորգետնյա ջրերի մոնիթորինգի համար:
subject: Կարճ հաղորդագրություններ
  topic: section
subject: groundwater monitoring
  topic: keywords
subject: quantitative and qualitative groundwater monitoring
  topic: keywords
subject: Republic of Armenia
  topic: keywords
creator: Հ․ Ա․ Աղինյան
creator: Ա․ Հ․ Աղինյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-16
publication date: 2025-10-16
starting page: 139
ending page: 141
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.1.131

ԱՐԱՐԱՏՅԱՆ ԴԱՇՏԻ ՀՈՂԵՐԻ ԴԵԳՐԱԴԱՑԻԱՅԻ ՌԻՍԿԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
type: item
description: 1990 թվականից ի վեր, հողերի սեփականաշնորհման հետևանքով, պետությունը կորցրել է հողային ռեսուրսների կառավարման և վերահսկման իր հիմնական գործառույթները, ինչը հանգեցրել է բացասական փոփոխությունների և գեոէկոլոգիական խնդիրների սրման: 1999 թվականի դրությամբ տարածաշրջանում գյուղատնտեսական հողերի 493.5 հեկտարը (0.4%) արդեն դեգրադացված էր: Դեգրադացված հողերի տեսակների՝ ըստ բարձրության գոտիների ուսումնասիրության տվյալների հիման վրա մշակվել է ռիսկի մակարդակների դասակարգում: Բացահայտվել և քարտեզագրվել են շրջակա միջավայրի արտակարգ իրավիճակների ռիսկի (ՇԱՌ) երեք աստիճանավորումներ: Յուրաքանչյուր տարածքի համար բացահայտվել են հիմնական խնդիրներ. այդ խնդիրների հետագա սրումը մարդածին ճնշման աճի պատճառով կարող է հանգեցնել տարածքում տեղական ՇԱՌ-ի առաջացմանը: ՇԱՌ-ի առաջացման բարձր աստիճանը բնութագրվում է զգալի և վատ փոխհատուցված փոփոխություններով, հողերի կորստով (աղակալում, ճահճացում), միջինը՝ բնական ռեսուրսների ներուժի մասնակի կորստով (հողի էրոզիայի տարածում), ցածր՝ ամենաթույլ դեգրադացիան՝ հողերի մասնակի կորստով (քարհանքեր և մակերեսային կրաքարային հանքավայրերի աղբանոցներ):
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: Ararat Hollow
  topic: keywords
subject: Ararat Region
  topic: keywords
subject: degradation soils
  topic: keywords
creator: Ռ․ Խ․ Գագինյան
creator: Պ․ Գ․ Դավթյան
creator: Ա․ Վ․ Խոյեցյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-16
publication date: 2025-10-16
starting page: 108
ending page: 114
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.1.108

ԽԴԵԲԱՆՑԻ ՈՍԿՈՒ ՀԱՆՔԱԵՐԵՎԱԿՄԱՆ ԵՐԿՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ ՀԻՍՆԱԿԱՆ ԳԾԵՐԸ ԵՎ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ
type: item
description: Բերվում են տվյալներ սկաոներում տեղայնացված Խդեբանցի ոսկու երևակման երկրաբանական կաոուցվածքի մասին: Տրվում է հանքաերևակման համեմատական բնութագիրը այս տիպի լավ ուսումնասիրված հանքավայրերի հետ: Երկրաբանական տվյալների վերլուծության հիման վրա արվում են եզրակացություններ Խդեբանցի հանքաերևակման հեռանկարների մասին, ինչպես նաև Զանգեզուրի «սկաոնային» ոսկու մասին:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: Khdebants gold ore manifestation
  topic: keywords
subject: "scam" gold of Zangezur
  topic: keywords
subject: skams
  topic: keywords
creator: Ռ․ Ա․ Հարությունյան
rights: Copyright (c) 2002 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2002-03-20
publication date: 2002-03-20
starting page: 101
ending page: 107
doi: 10.46991/PYSUC.2002.36.1.101

ՇՏՈԿՎԵՐԿԱՅԻՆ ԵՎ ՇԵՐՏԱՅԻՆ ՀԱՆՔԱՎԱՅՐԵՐԻ ՀԵՏԱԽՈՒԶՎԱԾՈՒԹՅԱՆ ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԱՍՏԻՃԱՆԸ
type: item
description: Նշված արդյունաբերական տիպերի հանքավայրերի հետախուզման և շահագործման փաստացի նյութերի հիման վրա որոշված են մետաղների միջին պարունակությունների սահմանային սխալները հետախուզման տարբեր փուլերում։ Դիտարկված են նաև օբյեկտների հետախուզվածության անհրաժեշտ աստիճանի և տարբեր կարգերի պաշարների հարաբերակցության հարցերը:
subject: Երկաբանություն
  topic: section
subject: stockwork and stratum deposits
  topic: keywords
subject: exploration and exploitation of deposits
  topic: keywords
creator: Հ․ Հ․ Մկրտչյան
creator: Ռ․ Ս․ Մովսեսյան
creator: Հ․ Ս․ Եզակյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2003-10-10
publication date: 2003-10-10
starting page: 138
ending page: 142
doi: 10.46991/PYSUC.2003.37.3.138

ԼԱՎԱՅԻՆ ԱՌԱՋԱՑՈՒՄՆԵՐԻ ՋՐԱՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԵՎ ԳԵՈԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐԻ ԿԱՊԸ
type: item
description: Ստորերկրյա ջրահոսքերի ծախսի որոշումը անհրաժեշտ է ջրաբալանսային հաշվարկների, հետախուզական հորատանցքերի տեղադրման համար: Հաշվի առնելով խնդրի գործնական լուծման բարդությունը հիդրոերկրաբանական նյութերի սակավության կամ բացակայության պայմանների դեպքում՝ առաջարկվում է համատեղ օգտագործել հիդրոդինամիկական և երկրաֆիզիկական մեթոդների տվյալները՝ հիմնվելով ստացված կոռելյացիոն կապերի վրա: Որպես օրինակ բերված են Սևանա լճի ավազանի տարածքում հայտնաբերված մի շարք ստորերկրյա ջրահոսքերի ծախսի հաշվարկի արդյունքները:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: hydrophysical and geoelectric parameters
  topic: keywords
subject: volcanic rocks
  topic: keywords
subject: ground water streams
  topic: keywords
subject: Sevan Lake
  topic: keywords
creator: Վ․ Պ․ Վարդանյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-09
publication date: 2025-10-09
doi: 10.46991/PYSUC.2003.37.3.134

ԱՆԱՊԱՏԱՑՄԱՆ ՍԱՀՄԱՆԻ ՈՐՈՇՄԱՆ ՋՐԱԲԱՆԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴԻ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋԸ
type: item
description: Անապատացումը որպես բնական երևույթ պայմանավորված է բազմաթիվ գործոնների փոխազդեցությամբ: Այս հոդվածում փորձ է արվում որոշել անապատացման գոտու վերին սահմանը՝ օգտագործելով հիդրոլոգիական մեթոդներ: Անապատացման վերին սահմանը սահմանվում է որպես տեղումների և գոլորշիացման հատման կետ, մինչդեռ անապատացման ռիսկի գոտու վերին սահմանը՝ որպես տեղումների և գոլորշիացման հատման կետ: Վերոնշյալ կլիմայական և հիդրոլոգիական մեթոդները ոչ միայն բացահայտում են անապատացման տարածաժամանակային բաշխման օրինաչափությունները, այլև առաջարկում են կանխատեսման հնարավորություններ:
subject: Աշխարհագրություն
  topic: section
subject: desertification territory
  topic: keywords
subject: hydrologic methods
  topic: keywords
subject: evaporation crossing
  topic: keywords
creator: Ա. Վ. Խոյեցյան
creator: Բ․ Պ․ Մնացականյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-10-09
publication date: 2025-10-09
starting page: 131
ending page: 139
doi: 10.46991/PYSUC.2003.37.2.131

ՀԻԴՐՈՕԴԵՐԵՎՈՒԹԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՄՈՆԻԹՈՐԻՆԳԻ ԱՐԴԻ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՓՈՓՈԽՎՈՂ ԿԼԻՄԱՅԻ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ. ՀԱՐՄԱՐՎՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑ
type: item
description: Անտառագետի, Ջրաբանի և Օդերևութաբանի մասնագիտական օրերի առթիվ ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի նախաձեռնությամբ, ՀՀ ԲԳԿ Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի կողմից (Հետազոտական նախագիծ թիվ 24WS-1E035) ֆինանսական աջակցությամբ 2025թ․ մարտի 20-ից 22-ին անցկացվեց «Հիդրոօդերևութաբանության և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի արդի հիմնախնդիրները փոփոխվող կլիմայի պայմաններում. հարմարվողականություն, կայունություն և արտադրական գործընթաց» խորագրով միջազգային եռօրյա գիտաժողովը: Գիտաժողովի ընթացքում քննարկվել և ներկայացվել են հիդրոօդերևութաբանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, կենսաբազմազանության և էկոլոգիական անվտանգության ապահովման բնագավառում հիմնարար և կիրառական գիտական հետազոտությունների զարգացման ձեռքբերումներն ու հեռանկարները, բացահայտվել և վերհանվել են հիդրոօդերևութաբանության ոլորտում առկա գերակա խնդիրները, զարգացման օրինաչափությունները և հեռանկարները, ժամանակակից հասարակության զարգացման և էկոհամակարգի իրավական կարգավորման տնտեսակառավարման հիմնախնդիրները, գնահատվել է վերջինիս դերը տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական խնդիրների լուծման գործում, վերլուծվել և գնահատվել են շրջակա միջավայրի արդի վիճակը, կլիմայի փոփոխության հիմնահարցերը: Անցանց և առցանց ձևաչափերով հնչեցին 65 զեկույցներ, որոնց զգալի մասն ունի գիտական մեծ արժեք և գիտակիրառական մեծ ներուժ: Ընդհանուր առմամբ, գիտաժողովին մասնակցել են ավելի քան 200 մասնակիցներ (առկա և առցանց), այդ թվում՝ պետական պաշտոնյաներ, միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, հայաստանյան և օտարերկրյա բուհերի ներկայացուցիչներ, հանրաճանաչ անձինք: Գիտաժողովին մասնակցում էին անվանի գիտնականներ Ֆրանսիայից, Գերմանիայից, Ռուսաստանից, Ուզբեկստանից, Բելառուսից, Տաջիկստանից: Գիտական այս միջոցառման հիմնական ձեռքբերումներից էին միջազգային համագործակցության ընդլայնումը և փորձի փոխանակումը: Գիտաժողովի ավարտին զեկուցողներին հանձնվեցին հավաստագրեր և շնորհակալագրեր:
subject: Խմբագրական
  topic: section
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-08-25
publication date: 2025-08-25

ՊԵՐՄԱԿՈՒԼՏՈՒՐԱՅԻ ՆԵՐԴՐՄԱՆ ՄՈԴԵԼԻ ՄՇԱԿՈՒՄԸ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՍ ԽՈՇՈՐԱՑՎԱԾ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՍԻՍ, ՌԱՆՉՊԱՐ, ՀՈՎՏԱՇԱՏ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ
type: item
description: Հետազոտության արդյունքները վերաբերում են Մասիսի խոշորացված համայնքի Սիսի, Ռանչպար Հովտաշատ բնակավայրերի վարչական տարածքի սահմաններում գործող ձկնաբուծարանների հետադարձ ջրերի օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի արդյունավետ օգտագործման և տնտեսության կայուն զարգացման մոդելի մշակման հարցերի ուսումնասիրմանը Պերմակուլտուրայի նախագծման և դրա տարածման սկզբունքներին և պահանջներին համապատասխան։ Այս նպատակով Սիս, Ռանչպար Հովտաշատ բնակավայրերում գործող ձկնաբուծական տնտեսություններից հեռացվող ստորերկրյա ջրերը ենթարկվել են համակողմանի ուսումնասիրության, պարզվել են այդ ջրերի քիմիական կազմը և քանակական մի շարք ցուցանիշներ։ Գնահատվել են ջրածածկ մակերեսները դրանց տարածվածության գոտիները և հնարավոր բացասական ազդեցությունը գյուղատնտեսական հողերի բերրիության և շրջակա միջավայրի վրա։ Բացասական այդ ազդեցության չեզոքացման նպատակով մշակվել է Պերմակուլտուրայի ներդրման մոդել և հիմնավորվել է այս մոդելի կիրառման հնարավորությունները ձկնաբուծական տնտեսությունների գործունեության էկոլոգիական բացասական ազդեցությունը մեղմացնելու և տնտեսության կայուն զարգացման համար հիմնավոր նախադրյալ ստեղծելու նպատակով։
subject: Գիտաժողովի նյութեր
  topic: section
subject: permaculture
  topic: keywords
subject: efficient water use
  topic: keywords
subject: aquaculture
  topic: keywords
subject: groundwater
  topic: keywords
subject: agricultural lands
  topic: keywords
subject: efficient land use
  topic: keywords
creator: Գուրգեն Մ․ Եղիազարյան
creator: Մոնիկա Վ․ Խաչատրյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-08-25
publication date: 2025-08-25
starting page: 290
ending page: 297
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.2.290

ՀՐԱԶԴԱՆ ԳԵՏԻ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԷԿՈՀԱՄԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՆԵՐՈՒԺԻ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄ
type: item
description: Հրազդան գետը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական մասի ամենամեծ ջրային ուղին է: Գետը հոսում է մայրաքաղաք Երևանով, և նրա ջրհավաք ավազանում ապրում է ՀՀ բնակչության ավելի քան 60%-ը: Այսպիսով, ջրօգտագործման հնարավորությունների բազմազանության ուսումնասիրությունը մեծ գիտական և գործնական նշանակություն ունի: Լողը որպես հանգստի տեսակ մշակութային էկոհամակարգի ամենակարևոր ծառայություններից մեկն է: Դրա ներուժը գնահատելու համար 2023 թվականին իրականացվել է ջրի մանրէաբանական ուսումնասիրություն: 16 դիտարկման կետերում որոշվել են կոլիի ինդեքսը և սապրոֆիտ բակտերիաների քանակական կազմը: Հանգստի նպատակով օգտագործվող ջրերի համար սահմանված նորմերը չեն գերազանցել միայն Սոլակ և Արգել դիտարկման կետերում, ինչպես նաև Մարմարիկ վտակում և Ծաղկաձոր քաղաքով հոսող Բջնի գետի վերին հոսանքներում:
subject: Գիտաժողովի նյութեր
  topic: section
subject: Hrazdan River
  topic: keywords
subject: ecosystem services
  topic: keywords
subject: recreation
  topic: keywords
subject: E. coli
  topic: keywords
subject: saprophytic bacteria
  topic: keywords
creator: Լիանա Ն․ Պողոսյան
creator: Հրիպսիմե Հ․ Կոբելյան
creator: Մարինե Ռ․ Դալլաքյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-08-25
publication date: 2025-08-25
starting page: 482
ending page: 489
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.2.482

ՀՀ-ՈՒՄ ՈՌՈԳՎՈՂ ՀՈՂԵՐԻ ԳՈԼՈՐՇԻԱՑՄԱՆ ԵՎ ԽՈՆԱՎՈՒԹՅԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ
type: item
description: Հետազոտությունները վերաբերում են տարբեր գյուղատնտեսական գոտիների ոռոգվող պայմաններում մշակվող մշակաբույսերի ընդհանուր ջրի պահանջարկի գնահատման մեթոդների մշակմանը: Որպես բազային տվյալներ ծառայել են 2015–2019 թվականներին 10 հիդրոօդերևութաբանական կայանների կողմից գրանցված ագրոկլիմայական ցուցանիշները: CropWAT ծրագրի միջոցով հաշվարկվել է մշակաբույսերի առավելագույն ջրի պահանջարկը տասնամյակների ընթացքում: Հողի խոնավության մոնիթորինգի արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել տարբեր գոլորշիացումների ազդեցությունը հողի խոնավության դինամիկայի վրա: Բացահայտվել է մշակաբույսերի ընդհանուր գոլորշիացման արագության փոփոխության պատկերը հողի խորության տարբեր արժեքներում, իսկ փորձարարական արդյունքների մաթեմատիկական մշակման հիման վրա ստացվել է հաշվարկային բանաձև, որը հնարավորություն է տալիս լուծել մշակաբույսերի գործակցի հաշվարկման խնդիրը ոչ ստանդարտ պայմաններում: Հողի խոնավության փոփոխության հայտնաբերման նոր մաթեմատիկական մոդելն ավելի ճշգրիտ է պատկերում հողի խոնավության ռեժիմը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել հողից և բույսերի մակերեսներից ընդհանուր գոլորշիացման դինամիկան ոռոգման միջակայքերի ժամանակահատվածում:
subject: Գիտաժողովի նյութեր
  topic: section
subject: reference crop evapotranspiration
  topic: keywords
subject: FAO-56 methodology
  topic: keywords
subject: crop evapotranspiration under non-standard conditions
  topic: keywords
subject: crop coefficient
  topic: keywords
subject: mathematical modeling
  topic: keywords
creator: Գուրգեն Մ․ Եղիազարյան
creator: Ռազմիկ Ա․ Դանիելյան
rights: Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
date: 2025-08-25
publication date: 2025-08-25
starting page: 278
ending page: 289
doi: 10.46991/PYSUC.2025.59.2.278