(untitled) (ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 2024)
Դեբեդ գետի միջին հոսանքի ավազանում՝ Ձորագետի գետաբերանից մինչև Այրում ընկած հատվածում, որտեղ 2024 թ. մայիսի 25-ից 26-ը առատ տեղումների (ամսական նորմայի 60%-ը) հետևանքով տեղի է ունեցել ուժեղ ջրհեղեղ՝ զգալի ավերածություններով և նույնիսկ մարդկային զոհերով, հայտնաբերվել են ջրհեղեղների և սելավների առաջացման բնական նախադրյալներ: Այս նախադրյալներն են՝ մերկ և զառիթափ լանջերի առկայությունը, մեծ թվով ձորերը, հեշտությամբ քայքայվող մանրացված քար-ավազոտ կավային և մանրացված քար-կավային հողերը, տեղումների փոթորկի բնույթը, որը հաճախ ուղեկցվում է մեծ կարկուտով: Ջրհեղեղների և սելավների ձևավորման համար ջրի և պինդ բաղադրիչի մատակարարման ամենամեծ նախատրամադրվածությունը բնորոշ է Դեբեդ գետի ավազանի ձախ ափին, հատկապես Լալվար, Երիցվանք և Կաճաճկուտ գետերին: Աջ ափը գրեթե ամբողջությամբ ծածկված է անտառով, այստեղ միայն Շնող և Քիստում գետերը ունեն որոշակի համապատասխան ներուժ իրենց վերին հոսանքներում մեծ թվով ձորերի առկայությամբ: Վ.Պ. Ֆիլիսոֆովի մեթոդով որոշվել է Դեբեդ գետի ավազանի բոլոր գետերի կարգը Փամբակ գետի ակունքից մինչև Այրումի մոտ գտնվող պետական սահմանը: Հինգերորդ կարգն ունի 15 գետ, վեցերորդ կարգը՝ 6 գետ (Լեռնաջուր, Տանձուտ, Ալարեքս և Մարց՝ աջ ափին, Ձորագետ և Չիչկան՝ ձախ ափին), յոթերորդ կարգը՝ Դեբեդ գետը (այս կարգերը համապատասխանում են 1:25 000 մասշտաբի քարտեզին): Ճանապարհների ոչնչացումը կանխելու համար առաջարկվում է ուժեղացնել ափի գոգավոր հատվածները կապիտալ բետոնե պատերով կամ խոշոր բետոնե բլոկներով: Միևնույն ժամանակ, լանջերից հորդառատ անձրևների ժամանակ ջրի պակաս հոսքի համար անհրաժեշտ է ձախ ափի մերկ լանջերի անտառապատւմ: