ԻՆՏԵԳՐՎԱԾ ԵՐԿՐԱՏՈՒՐԻԶՄԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՇՐՋԱՆԱԿ. ABC-GAM ՄՈԴԵԼԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ՓԻԼՈՏԱՅԻՆ ԵՐԿՐԱՊԱՐԿԵՐԻ ԲԱՑԱՀԱՅՏՄԱՆ ՀԱՄԱՐ (ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր. Երկրաբանական և աշխարհագրական գիտություններ, 2026)
Այս հոդվածը քննում է գեոտուրիզմի (երկրաբանական տուրիզմ) զարգացման և փորձնական գեոպարկերի ստեղծման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը՝ հիմնված ժամանակակից ինտեգրված մոտեցումների վրա: Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է մշակել տարածքների գեոտուրիզմի ներուժի գնահատման հստակ համակարգ՝ ինտեգրելով ABC հայեցակարգը (աբիոտիկ, կենսաբանական և մշակութային բաղադրիչներ) և քանակական գեոտիտի գնահատման մոդելը (ԳԳՄ): Առաջարկվող մեթոդաբանությունը հաղթահարում է փորձագիտական գնահատումների սուբյեկտիվությունը՝ տարբերակելով գեոտիտների հիմնական արժեքները (գիտական, գեղագիտական և մշակութային) լրացուցիչ բնութագրերից (մատչելիություն, ենթակառուցվածքներ և ֆունկցիոնալություն): Ստացված տվյալների երկառանցքային, ինը գոտիանոց ԳԳՄ մատրիցի վրա պրոյեկտումը հնարավորություն է տալիս ռազմավարականորեն զննել տարածքները, նույնականացնել կայուն գեոպարկի միջուկ և որոշել ներդրումային առաջնահերթությունները: Հոդվածը հիմնավորում է այս մոդելի հարմարեցման ռազմավարական կարևորությունը Հայաստանի Հանրապետության համար՝ որպես գեոպահպանման (երկրաբանական ժառանգության պաշտպանություն) և հեռավոր և սահմանամերձ համայնքների կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման ապահովման արդյունավետ գործիք:
Keywords: geotourism; geosite; ABC concept; GAM model; assessment matrix; pilot geopark; geoconservation; sustainable development