Ջոն Ռոլսի «Արդարությունը որպես անաչառություն» տեսությունը իրավաստեղծագործության առանցք
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.C/2026.17.1.052Բանալի բառեր:
արդարություն, արդարությունը որպես անաչառություն, հանրային կառավարում, իրավաստեղծագործություն, օրինականություն, լեգիտիմություն, հավասար հնարավորություն, տարբերության սկզբունք, անտեղյակության վարագույր, կայուն մեծամասնությունԱմփոփում
Հոդվածում վերլուծվում է Ջոն Ռոլսի «արդարությունը որպես անաչառություն» (Justice as Fairness) տեսությունը՝ այն դիտարկելով իբրև հանրային կառավարման և իրավական համակարգերի գնահատման նորմատիվ չափանիշ։ Հիմնավորվում է, որ ձևական օրինականությունն ու կառավարման արդյունավետությունը ինքնին չեն երաշխավորում արդարություն։ «Անտեղյակության վարագույրի» մեթոդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակելու այնպիսի իրավական նորմեր, որոնք կլինեն անաչառ և հավասարապես ընդունելի բոլորի համար՝ անկախ սոցիալական դիրքից կամ անհատական հանգամանքներից։ Հայաստանի Հանրապետության 2015 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները, հատկապես «կայուն մեծամասնության» ինստիտուտը, վերլուծվում են Ռոլսի տեսության լույսի ներքո՝ բացահայտելով քաղաքական մասնակցության և ինստիտուցիոնալ հավասարակշռության խնդիրները։ Եզրակացվում է, որ հանրային իշխանության լեգիտիմությունը պահանջում է անցում ձևական իրավաչափությունից դեպի բովանդակային արդարություն՝ ապահովելով հավասար հնարավորություններ, հաշվետվողականություն և ինստիտուցիոնալ թափանցիկություն։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
Ամիրյան Կ. Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվությունը
ժամանակակից իրավունքում և դրա կենսագործման հիմնախնդիրները, ի.գ.թ. գիտա-
կան աստիճանի հայցման համար ատենախոսություն, ԵՊՀ, 2017 [Amiryan K. Petakan
išxanutʿyan hanrayin iravakan patasxanatvutʿyunə žamanakakic iravunkʿum yev dra kensagorcm
an himnaxndirnerə, i.g.tʿ. gitakan astiçani haycman hamar atenaxosutʿyun, Yerevan State
University, 2017]։
Դանիելյան Գ. Բ., Այվազյան Վ. Ա., Մանասյան Ա. Ա. Սահմանադրական բարեփոխումների
հայեցակարգի դրույթները և դրանց իրացման հիմնական ուղղությունները
Հայաստանում. Գիտագործնական հետազոտություն. ԱՊՀ ՄԽՎ երևանյան
մասնաճյուղ, 2015 [Danielyan G. B., Ayvazyan V. A., Manasyan A. A. Sahmanadrakan
barepoxumnerri hayecakargi druytʿnerə yev dranc iracman himnakan uġġutʿyunnerə Hayastanum.
Gitagorcakan hetazotutʿyun. CIS Interparliamentary Assembly Yerevan Branch, 2015]։
ՀՀ Սահմանադրություն (2015) [HH Sahmanadrutʿyun (2015)]։
Bentham Jeremy. An Introduction to the Principles of Morals and Legislation. 1780. A New Edition,
Corrected by the Author, Published 1823. Early Modern Texts, 2017.
https://www.earlymoderntexts.com/assets/pdfs/bentham1780.pdf.
Kelsen Hans. General Theory of Law and State. Harvard University Press, 1945.
Rawls John. A Theory of Justice. Revised Edition. Belknap Press of Harvard University Press, 1999,
n.d.
Peterdy Kyle. A Theory of Justice. Corporate Finance Institute, 2020.
https://corporatefinanceinstitute.com/resources/esg/a-theory-of-justice/.
In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2023). Original
Position. The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2024 Edition).
https://plato.stanford.edu/entries/original-position/
Арендаренко А. В. Основные Современные Подходы к Понятию Социальной Справедливости в
Теории Права. Право и Управление. XXI Век. 2, no. 11 (2009): 21–29 [Arendarenko A. V.
Osnovnye Sovremennye Podxody k Ponyatiyu Socialʹnoj Spravedlivosti v Teorii Prava. Pravo i
Upravlenie. XXI Vek. 2, no. 11 (2009): 21–29].
Оганесян, А. К. Этическая Мысль: Науч.-Публицист. Чтения; Равенство и Справедливость
(Концепции Д. Роулса и Д. Белла). 1990; Политиздат, n.d. [Oganesyan, A. K. Etičeskaya Myslʹ:
Nauč.-Publicist. Čteniya; Ravenstvo i Spravedlivostʹ (Koncepcii D. Roulsa i D. Bella). 1990;
Politizdat, n.d.].
Савсерис О. А. Проблема справедливости в концепции Дж. Роулза: социально-философский
анализ. Кандидат философских наук, Чита, 2007 [Savseris O. A. Problema spravedlivosti v
koncepcii Dž. Roulza: socialʹno-filosofskij analiz. Kandidat filosofskix nauk, Čita, 2007].
Хоффе О. Политика. Право. Справедливость. Основоположения критической философии права
и государства. Гнозис, 1994 [Hoffe O. Politika. Pravo. Spravedlivostʹ. Osnovopoloženiya
kritičeskoj filosofii prava i gosudarstva. Gnozis, 1994].
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Мелине Саградян
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
