Գիտական գիտելիքի ճշմարտության արտակառուցվածքային և ներկառուցվածքային գնահատման չափանիշները
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.E/2025.17.1.043Բանալի բառեր:
գիտական գիտելիքի ճշմարտություն, արտակառուցվածքային և ներկառուցվածքային չափանիշներ, գիտական տեսության կառուցվածք, աշխարհի գիտական պատկեր, պատմական գիտելիք, պատմական համատեքստԱմփոփում
Ժամանակակից մեթոդաբանության հետաքրքրական հարցերից մեկը միևնույն բնագավառում՝ էմպիրիկ հիմքերի վրա, մրցակից վարկածների առաջադրման և դրանցից ընտրության հարցն է:
Հոդվածում քննարկվում են միևնույն հարցի վերաբերյալ երկու տարբեր՝ մրցակից վարկածներ: Առաջին վարկածի հեղինակներից մեկը ակադեմիկոս Հ. Մանանդյանն է: Նրա առաջադրած վարկածի համաձայն՝ հայերը՝ արմենները, Հայաստան են ներգաղթել Մակեդոնիայից, այսինքն՝ Եվրոպայից: Այս վարկածը չունի բավարար հիմքեր, հիմնավորվածություն, համոզչականություն տվյալ սոցիալ-մշակութային, պատմական համատեքստում: Երկրորդ վարկածի համաձայն՝ հայերը՝ արմենները, տեղաբնակ են: Այս վարկածը ավելի բնական է: Այսինքն՝ պատմական գիտելիքում վարկածի ընդունման, գնահատման չափանիշներում ֆալսիֆիկացիան բացակայում է, իսկ վերիֆիկացիան ընդունում է բոլորովին այլ տեսք: Մնում են պատմական հիմնավորվածությունը, տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհի պատկերի, աշխարհայացքի, սոցիալ- մշակութային, պատմական համատեքստի մեջ ներգծված լինելը, ինչպես նաև այդ վարկածի բացատրման, կանխատեսման, կիրառման տրամաբանական ուժը:
Հղումներ
Ղազարյան Ա. Ս., Գիտական հետազոտության մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, Երևան, 2015 [Łazaryan A. S., Gitakan hetazotutʿyan metodabanakan aṙandznahatkʿutʿyunnerə, Erevan, 2015]:
Бунге М. Философия физики, М., 1973 [Bunge M. Filosofiya fiziki, M., 1973].
Груссе Рене․ История древней Армении, М., 2021[Grusse Rene․ Istoriya drevney Armenii, M., 2021].
Казарян А. С. Межтеоретические отношения и системность науки, Ереван, 1978 [Kazaryan A. S. Mežteoriticheskie otnosheniya i sistemnostʿ nauki, Erevan, 1978].
Лэнг Дэвид, Армяне: Урарту — первое армянское государство, M., 2022, -350 с. [Leng Devid Armyane: Urartu–pervoe armyanskoe gosudarstvo, M., 2022, -350 s.].
Рузавин Г. И. Методология научного исследования. М., 1999, с. 145-146 [Ruzavin G. I. Metodologiya nauchnogo issledovaniya. M., 1999, s. 145–146]
Рузавин Г. И. Философский энциклопедический словарь. М., с. 117 [Ruzavin G. I. Filosofskiy enciklopedicheskiy slovarʿ. M., s. 117].
Швырев В. С. Философский энциклопедический словарь, М., 1983, с. 677 [Shvyrev V. S. Filosofskiy enciklopedicheskiy slovarʿ, M., 1983, s. 677].
Эйнштейн А. Физика и реальность. М., 1965, с. 139-140 [Eynshteyn A. Fizika i realʿnostʿ. M., 1965, s. 139–140].
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Ալբերտ Ղազարյան
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
