Քաղաքական դիրքորոշումների գնահատման մեթոդիկայի մշակում և հուսալիության ստուգում
DOI:
https://doi.org/10.46991/BYSU.E/2025.17.1.063Բանալի բառեր:
Քաղաքական դիրքորոշումներ, ռացիոնալություն, կոնֆորմիզմ, կոնֆորմիզմի տեսություն, հեռանկարի տեսությունԱմփոփում
Հոդվածում ներկայացվում են քաղաքական դիրքորոշումների ուսումնասիրման տարբեր մոտեցումները, շեշտադրվում դրանց բազմաչափ բնույթը։ Հաշվի առնելով քաղաքական դիրքորոշումների հետազոտման վալիդացված մեթոդիկաների խիստ սահմանափակ լինելը և մասնավորապես հայալեզու գործիքակազմի բացակայությունը, ինչպես նաև տվյալ ոլորտի համակարգային և համակողմանի ուսումնասիրման կարևորությունը՝ մեր կողմից մշակվել և սույն հոդվածում ներկայացվում է քաղաքական դիրքորոշումների չափման հեղինակային մեթոդիկա, որի հիմնական նպատակը քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման միտումների գնահատումն ու դրանց դրսևորման առանձնահատկությունների բացահայտումն է։ Մեթոդիկան մշակվել է Ս. Աշի կոնֆորմիզմի տեսության և Դ. Կանեմանի ու Ա. Տվերսկու հեռանկարի տեսության հիմնադրույթների և սկզբունքների ինտեգրման հիման վրա։
Հարցարանի մշակումը իրականացվել է երեք հիմնական փուլերի միջոցով՝ տեսական վերլուծություն, փորձագիտական գնահատում և պիլոտային հետազոտություն։ Հետազոտության պիլոտային փուլին մասնակցել է 52 հետազոտվող, որի արդյունքները վկայում են սանդղակների բարձր ներքին համաձայնության և հուսալիության մասին․ կոնֆորմիզմի սանդղակի համար Կրոնբախ ալֆան կազմել է α = 0.871, իսկ ռացիոնալության սանդղակի համար՝ α = 0.814։ Վերլուծության արդյունքում ստացված տվյալների հիման վրա քվարտիլային վերլուծությամբ սահմանվել են կոնֆորմիզմի և ռացիոնալության մակարդակների մեկնաբանման շեմերը:
Հղումներ
Белянин, А. В. (2004). Математическая психология как раздел экономической теории. Философия, этика, религиоведение./ Belyanin, A. V. (2004). Mathematical psychology as a branch of economic theory. Philosophy, Ethics, Religious Studies.
2. Довбенко, М. В., & Осик, Ю. И. (2011). Современные экономические теории в трудах нобелиантов. Академия Естествознания./ Dovbenko, M. V., & Osik, Yu. I. (2011). Modern economic theories in the works of Nobel laureates. Academy of Natural Sciences.
3. Amodio, D. M., Jost, J. T., Master, S. L., & Yee, C. M. (2007). Neurocognitive correlates of liberalism and conservatism. Nature Neuroscience, 10(10), 1246–1247.
4. Asch, S. E. (1951). Effects of group pressure upon the modification and distortion of judgments. In H. Guetzkow (Ed.), Groups, leadership and men: Research in human relations (pp. 177–190). Carnegie Press.
5. Aybar, C., Pérez, V., & Pavía, J. M. (2024). Scale matters: Unravelling the impact of Likert scales on political self-placement. Qualitative & Quantitative, 58, 3725–3746. https://doi.org/10.1007/s11135-023-01825-2
6. Goshin, M., Grigoryev, D., & Sorokin, P. (2025). Adolescent agency and behavioral characteristics: Conformity, problematic behavior, need for cognition. Frontiers in Psychology, 16, Article 1410170. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1410170
7. Hermanowicz, J. C. (2019). Change – social and personal: Thomas and Znaniecki’s The Polish Peasant for the study of present-day change in global higher education. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, LXXXI(4), 51–68. https://doi.org/10.18290/rpeis.2019.81.4-4
8. Jost, J. T., Glaser, J., Kruglanski, A. W., & Sulloway, F. J. (2003). Political conservatism as motivated social cognition. Psychological Bulletin, 129(3), 339–375. https://doi.org/10.1037/0033-2909.129.3.339
9. Kahneman, D., D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291.
10. Kanai, R., Feilden, T., Firth, C., & Rees, G. (2011). Political orientations are correlated with brain structure in young adults. Current Biology, 21, 677–680. https://doi.org/10.1016/j.cub.2011.03.017
11. Kononovich, T. A., & Myasoed, P. A. (2020). Teoriya perspektiv v protsessakh prinyatiya resheniya. Psikhologicheskie issledovaniya, 13(70).
12. Lamm, K. W., Lamm, A. J., & Edgar, D. (2020). Scale development and validation: Methodology and recommendations. Journal of International Agricultural and Extension Education, 27(2), 24–35.
13. Samokhvalova, A. G., Shipova, N. S., Tikhomirova, E. V., & Vishnevskaya, O. N. (2022). Metodika otsenki psikhologicheskogo blagopoluchiya studentov: Verifikatsiya i validizatsiya. Vestnik of Kostroma State University.
14. Stanley, L. (2010). To the letter: Thomas and Znaniecki’s The Polish Peasant and writing a life, sociologically. Life Writing, 7(2), 139–151. https://doi.org/10.1080/14484520903445271
15. Tetradze, P. (2022). Alternate unconscious: Uzandze’s theory of set. https://primordialsoup.info/articles/alternate-unconscious-uznadzes-theory-of-set/
16. Vis, B. (2011). Prospect theory and political decision-making. Political Studies Review, 9(3), 334–343. https://doi.org/10.1111/j.1478-9302.2011.00238.x
17. Caucasus Barometer survey methodology and data (CRRC-Armenia)
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Էլինա Ասրիյան, Hasmik Sargsyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
