ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԿԼԻՄԱՆ ԵՎ ԴՐԱ ԲԱԶՄԱՄՅԱ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2025.59.2.360Բանալի բառեր:
climate changes, early meteorological observations, Little Ice Age, climate norm, statistical significance, continentality of climateԱմփոփում
Ուսումնասիրվել են Մոսկվայի կլիմայի փոփոխությունները 245 տարվա կանոնավոր օդերևութաբանական դիտարկումների ընթացքում։ Պարզվել է, որ 1780-ից մինչև 2024 թվականների ընթացքում քաղաքի ծայրամասերում օդի ջերմաստիճանը (T) միջինը բարձրացել է 0.012℃/տարի արագությամբ, իսկ Մոսկվայի կենտրոնում՝ 0.017℃/տարի, ինչը մասամբ պայմանավորված է քաղաքային «ջերմային կղզու» ազդեցությամբ։ Մոսկվայի լայնության վրա գտնվող Մոսկվայի մարզի ֆոնային տարածքում T-ն բարձրացել է ոչ պակաս, քան 1.5℃, իսկ վերջին 245 տարվա ընթացքում՝ հավանաբար 2.0℃: Տաքա-ցումն ավելի ուժեղ է ձմռան և գարնան ամիսներին: 1991–2020 թվականների կլիմայական նորմայի գերազանցումը համեմատած XVIII-րդ դարի վերջի պայմանների հետ, վիճակագրորեն նշանակալի է հոկտեմբերին և դեկտեմբերից մինչև ապրիլ ամիսներին։ Արդյունքում, T-ի տարեկան ընթացքի ամպլիտուդը և Մոսկվայի կլիմայի մայրցամաքայինության աստիճանը աստիճանաբար նվազում է։ T-ի փոփոխությունների մեջ մեկ տարուց ավելի ժամանակա-հատվածներով կայուն ցիկլիկություն չի հայտնաբերվել։
Հղումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2025 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
