ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՄԲ ՍՏԵՂԾՎԱԾ ԿԵՂԾ ԼՈՒՐԵՐԻ ՀՈԳԵՀՈՒԶԱԿԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ՄԵԴԻԱՅԻ ՕԳՏԱՏԵՐԵՐԻ ՎՐԱ
Բանալի բառեր:
ԱԲ-ով ստեղծված, կեղծ լուրեր, ապատեղեկատվություն, սոցիալական մեդիա, հոգեհուզական ազդեցություններ, ճանաչողական գործընթաց, սոցիալ-քաղաքական բևեռացում, հուզական արձագանքԱմփոփում
Սոցիալական ցանցերում արհեստական բանականության կողմից ստեղծված կեղծ լուրերի զանգվածային տարածումը մարտահրավեր է դարձել օգտատերերի հոգեկան առողջության, հասարակական վստահության և վարքային օրինաչափությունների համար։ Թեև սոցիալական մոդիան ծառայում է որպես զանգվածային հաղորդակցության հզոր հարթակ, այն նաև արագացնում է ապատեղեկատվության լայն տարածումը, հատկապես արհեստական բանականությամբ աշխատող տեխնոլոգիաների օգնությամբ, որոնք ունակ են ամեն օր աննախադեպ մասշտաբով կեղծ լուրեր ստեղծել և տարածել։
Սույն հետազոտությունը նպատակ ունի ուսումնասիրել սոցիալական մեդիայի օգտատերերի վրա արհեստական բանականությամբ ստեղծված կեղծ լուրերի հոգեհուզական ազդեցությունը՝ կենտրոնանալով նման բովանդակության ազդեցության հետևանքով առաջացած հուզական արձագանքների, ճանաչողական գործընթացների և վարքային փոփոխությունների վրա։ Սոցիալական ցանցերի օգտատերերի տվյալների հավաքագրման համար կիրառվել է խառը մեթոդաբանություն։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ արհեստական բանականությամբ ստեղծված կեղծ լուրերը կարող են առաջացնել անհանգստության, անվստահության և շփոթության զգացումներ, որոնք հանգեցնում են ինքնագնահատականի նվազման, սոցիալական մեկուսացման և սոցիալական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության թուլացման։ Ավելին, արդյունքները հստակ ցույց են տալիս, որ քննադատական մտածողության ցածր մակարդակով անհատներն ավելի են ենթարկվում արհեստական բանականությամբ ստեղծված կեղծ լուրերի բացասական հոգեհուզական ազդեցություններին։ Ուսումնասիրության արդյունքները ընդգծում են արհեստական բանականությամբ ստեղծված կեղծ լուրերի տարածումը կասեցնելու, ինչպես նաև տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերի սոցիալական մեդիայի օգտատերերի շրջանում մեդիագրագիտության, քննադատական մտածողության և հուզական կայունության զարգացման ռազմավարությունների անհրաժեշտությունը։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
1. Aïmeur, E., Amri, S., & Brassard, G. (2023b). Fake news, disinformation and misinformation in social media: a review. Social Network Analysis and Mining, 13(1). https://doi.org/10.1007/s13278-023-01028-5
2. Azzimonti, M., & Fernandes, M. (2022). Social media networks, fake news, and polarization. European Journal of Political Economy, 76, 102256. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2022.102256
3. Bontridder, N., & Poullet, Y. (2021). The role of artificial intelligence in disinformation. Data & Policy, 3. https://doi.org/10.1017/dap.2021.20
4. Bolderston, A. (2012). Conducting a research interview. Journal of Medical Imaging and Radiation Sciences, 43(1), 66–76. https://doi.org/10.1016/j.jmir.2011.12.002
5. Bailey, P. K., Hole, B. D., Plumb, L. A., & Caskey, F. J. (2022). Mixed-methods research in nephrology. Kidney International, 101(5), 895–905. https://doi.org/10.1016/j.kint.2022.01.027
6. Baptista, J. P., & Gradim, A. (2020). Understanding Fake news Consumption: A review. Social Sciences, 9(10), 185. https://doi.org/10.3390/socsci9100185
7. Chen, S., Xiao, L., & Kumar, A. (2022b). Spread of misinformation on social media: What contributes to it and how to combat it. Computers in Human Behavior, 141, 107643. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107643
8. Gao, J., Zheng, P., Jia, Y., Chen, H., Mao, Y., Chen, S., Wang, Y., Fu, H., & Dai, J. (2020). Mental health problems and social media exposure during COVID-19 outbreak. PLoS ONE, 15(4), e0231924. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0231924
9. Fake news and Polarization: the Storytelling opportunity. (n.d.). https://www.freiheit.org/mexico/fake-news-and-polarization-storytelling-opportunity.
10. Hate speech and fake news: the impact on working conditions of local and regional elected representatives. (n.d.). In https://rm.coe.int/0900001680a8340b.
11. Liu, Z., Zhang, T., Yang, K., Thompson, P., Yu, Z., & Ananiadou, S. (2024). Emotion detection for misinformation: A review. Information Fusion, 107, 102300. https://doi.org/10.1016/j.inffus.2024.102300
12. Martel, C., Pennycook, G., & Rand, D. G. (2020). Reliance on emotion promotes belief in fake news. Cognitive Research Principles and Implications, 5(1). https://doi.org/10.1186/s41235-020-00252-3
13. Martel, C., Pennycook, G., & Rand, D. G. (2020b). Reliance on emotion promotes belief in fake news. Cognitive Research Principles and Implications, 5(1). https://doi.org/10.1186/s41235-020-00252-3
14. Moktefi, A., & Lemanski, J. (2022). On the Origin of Venn Diagrams. Axiomathes, 32(S3), 887–900. https://doi.org/10.1007/s10516-022-09642-2
15. Naeem, M., Ozuem, W., Howell, K., & Ranfagni, S. (2023). A Step-by-Step process of thematic analysis to develop a conceptual model in qualitative research. International Journal of Qualitative Methods, 22. https://doi.org/10.1177/16094069231205789
16. Rampersad, G., & Althiyabi, T. (2019). Fake news: Acceptance by demographics and culture on social media. Journal of Information Technology & Politics, 17(1), 1–11. https://doi.org/10.1080/19331681.2019.1686676
17. Raman, R., Nair, V. K., Nedungadi, P., Sahu, A. K., Kowalski, R., Ramanathan, S., & Achuthan, K. (2024). Fake news research trends, linkages to generative artificial intelligence and sustainable development goals. Heliyon, 10(3), e24727. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e24727
18. Schrauf, R. W. (2017). Mixed methods designs for making Cross-Cultural comparisons. Journal of Mixed Methods Research, 12(4), 477–494. https://doi.org/10.1177/1558689817743109
19. Schrauf, R. W. (2017). Mixed methods designs for making Cross-Cultural comparisons. Journal of Mixed Methods Research, 12(4), 477–494. https://doi.org/10.1177/1558689817743109
20. Shahbazi, M., & Bunker, D. (2024). Social media trust: Fighting misinformation in the time of crisis. International Journal of Information Management, 77, 102780. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2024.102780
21. Vertoudakis, V. P. (2024). Fake News and Misinformation During War or Civil Conflict: Some Case Studies from Greek Historiography. In De Gruyter eBooks (pp. 213–220). https://doi.org/10.1515/9783111393629-012
22. Zhang, Z., & Cheng, Z. (2024). Users’ unverified information-sharing behavior on social media: The role of reasoned and social reactive pathways. Acta Psychologica, 245, 104215. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104215
23. Zaeem, C. Li and K. S. Barber, "On Sentiment of Online Fake News," 2020 IEEE/ACM International Conference on Advances in Social Networks Analysis and Mining (ASONAM), The Hague, Netherlands, 2020, pp. 760-767, doi: 10.1109/ASONAM49781.2020.9381323
24. 2/3 of digital content creators do not fact-check, UNESCO. (n.d.). news.un.org
25. LEARNING FROM SHARED NEWS: WHEN ABUNDANT INFORMATION LEADS TO BELIEF POLARIZATION. (n.d.). In https://www.nber.org/system/files/working_papers/w28465/revisions/w28465.rev0.pdf.
26. GENAI AND THE BATTLE AGAINST MISINFORMATION, Duke Education Corporation
27. https://www.dukece.com/insights/genai_and_the_battle_against_misinformation/
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Gevorg Grigoryan, Salah Eddine Salmi, Ning Huichun, Jingjing Shi
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
