ԱՆՁԻ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՅՐՈՒՄԸ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՈՂ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐ
Բանալի բառեր:
անձ, մասնագիտական այրում, անձնային որակներ, հուզական ինտելեկտԱմփոփում
Սույն հոդվածը նվիրված է անձի մասնագիտական այրումը պայմանավորող հոգեբանական գործոնների տեսական վերլուծությանը։ Հոդվածի շրջանակներում ուսումնասիրվում են մասնագիտական այրման հիմնական տեսական մոտեցումները՝ ընդգծելով դրա բազմաչափ բնույթը, փուլային զարգացումը և դրսևորման առանձնահատկությունները։ Կիրառել ենք համեմատական վերլուծության մեթոդը, որի շնորհիվ բացահայտել ենք մասնագիտական այրման վերաբերյալ մոտեցումների առանցքային դրույթները, ինչպես նաև այրման կառուցվածքի, այն պայմանավորող գործոնների վերաբերյալ հեղինակների մոտեցումների նմանություններն ու տարբերությունները: Վերլուծությունը ցույց տվեց, որ մասնագիտական այրման հոգեբանական գործոնների կրկնության քանակը բարձր է տարբեր տեսական մոտեցումներում, ինչը ցույց է տալիս դրանց հիմնարար դերը այրման համախտանիշի ձևավորման գործում: Առանձնացվել են մասնագիտական այրման հոգեբանական գործոնները՝ մոտիվացիա, քոփինգռազմավարություններ, ինքնարդյունավետություն, հուզական կարգավորում և սթրեսակայունություն: Առավել հաճախ հանդիպող գործոններից է մոտիվացիան։ Արդյունքները հնարավորություն են տալիս համակարգել առկա տեսական մոտեցումները և ձևավորել մասնագիտական այրման միասնական մոդել՝ որպես բազմագործոնային և բազմամակարդակ երևույթ։ Առաջարկվող մոդելը կարող է ծառայել որպես տեսական հիմք մասնագիտական այրման կանխարգելման ծրագրեր մշակելու
համար։
Ներբեռնումներ
Հղումներ
1. Boyko V. V. «Energiya emotsiy v obshchenii: vzglyad na sebya i na drugikh». – SPb., 1996. (Russian)
2. Cherniss C. Burnout: Two Ways of Defining It and Their Implications. – Washington : Distributed by ERIC Clearinghouse, 1982.
3. Freudenberger H. J. Staff Burn-Out // Journal of Social Issues. – 1974. – Vol. 90, № 1. – New York.
4. Galaiya R., Kinross J., Arulampalam T. Factors Associated with Burnout Syndrome in Surgeons: A Systematic Review // Annals of the Royal College of Surgeons of England. – 2020. – Vol. 102. – P. 401–407. 10.1308/rcsann.2020.0040
5. Higashiguchi K., Morikawa Y., Miura K., Nishijo M., Tabata M., Yoshita K., Sagara T., Nakagawa H. The Development of the Japanese Version of the Maslach Burnout Inventory and the Examination of the Factor Structure.
6. Kasheva N., Makasheva J., Gromova A., Ishtunov S., Burykhin B. The Problem of Professional Burnout in Stress Management // SHS Web of Conferences. – 2016. – Vol. 28. – P. 01132. 10.1051/shsconf/20162801132
7. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York, 1984.
8. Lok’yan A. «Huzakan ayrman makardaki akhtoroshman met’vodikayi teghaynats’man ynt’ats’akarg». – HH petakan karravarman akademia, 2015. (Armenian)
9. Maslach C. Burned Out // Human Behavior. – 1976.
10. Maslach C., Leiter M. P. The Truth About Burnout: How Organizations Cause Personal Stress and What to Do About It. – San Francisco, 2005.
11. Pines A. Burnout: From Tedium to Personal Growth. – 1981.
12. Vodopʹânova N. E. «Sindrom vygoraniâ: diagnostika i profilaktika». – SPb.: Piter. (Russian)
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Anahit Verdyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
