ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՎՐԱ ՔԱՄՈՒ ՊՐՈՖԻԼՆԵՐԸ՝ ՀԻՄՆՎԱԾ SODAR-Ի ԲԱԶՄԱՄՅԱ ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ ՎՐԱ
DOI:
https://doi.org/10.46991/PYSUC.2026.SI1.002Բանալի բառեր:
wind speed, wind direction, right turning, surface air layer height, roughness lengthԱմփոփում
Ներկայացվում են Մոսկվայի մթնոլորտի ակուստիկ զոնդավորման հիմնական արդյունքները: METEK (Գերմանիա) ընկերության կողմից արտադրված MODOS Doppler SODAR-ը գործում է Մոսկվայի համալսարանում 2004 թվականից: Դրա աշխատանքային հաճախականությունը 2000 Հց է, զոնդավորման միջակայքը՝ 40-ից մինչև 500 մ, ժամանակային և տարածական լուծաչափը՝ համապատասխանաբար 10 րոպե և 20 մ: Բազմամյա զոնդավորման արդյունքում (20 տարի) ստացվել են քամու արագության և ուղղության ավելի քան 7 մլն անհատական արժեքներ յուրաքանչյուր մակարդակի վրա: Քամու արագության տարեկան ընթացքը բնութագրվում է առավելագույն արժեքներով աշնանը և ձմռանը, իսկ նվազագույն՝ ամռանը։ Դա բացատրվում է Մոսկվայում տարվա ցուրտ եղանակին ցիկլոնների ծայրամասում հաճախակի ինտենսիվ գրադիենտային հոսքերով։ Քամու արագության V օրական ընթացքը բնութագրվում է օդի մինչև 40-60 մ շերտում ցերեկային առավելագույնով և գիշերային նվազագույնով, և հակառակը՝ ցերեկային նվազագույնով և գիշերային առավելագույնով՝ 140-160 մ-ից ավելի բարձրություններում։ Այսպիսով, 80-ից 120 մ շերտը մոտավորապես համապատասխանում է քամու շրջանառության բարձրությանը. այստեղ օրական ընթացքը թույլ է արտահայտվում և բնութագրվում է առավոտյան նվազագույնով։ Մոսկվայում մինչև 500 մ բարձրության օդի շերտում միջինը 10 րոպե-ի ընթացքում քամու առավելագույն արագությունը հազվադեպ կարող է հասնել 30-35 մ/վրկ-ի, երբ համընկնում են հետևյալ երկու պայմաններ. Մոսկվան գտնվում է խորը ցիկլոնի ծայրամասում, և միևնույն ժամանակ առկա է ցածր մակարդակի վրա շիթային հոսք։ V բազմամյա միջին պրոֆիլի քվազիգծային հատվածի վերին սահմանը կիսալոգարիթմական կոորդինատներում կազմում է 40-60 մ (դա կարելի է ընդունել որպես օդի գետնամերձ շերտի բարձրություն, եթե միջին պայմանները մոտ են չեզոք շերտավորմանը), խորդուբորդության պարամետրը մոտ 5 մ է։ Օդի գետնամերձ շերտում քամու հաստատուն ուղղության չափանիշի համաձայն, «մեռյալ գոտու» (40 մ) վրա քամու ուղղության միջին ամսական պրոֆիլներում դրա բարձրությունը մոտ երեք դեպքից մեկում կազմում է 60 մ (երբեմն՝ 80 կամ նույնիսկ 100 մ): Այս մոտեցմանը հետևելով՝ օդի գետնամերձ շերտի միջին բարձրությունը, հավանաբար, մի փոքր պակաս է 50 մ-ից, ինչը մոտ է առաջին գնահատականին։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում քամու ուղղությունը միջին հաշվով քամու վարդում ունի կայուն հարավարևմտյան ռեժիմ։ Մոսկվայի վրա քամու ամենահազվադեպ ուղղությունը հյուսիս–հյուսիս-արևելքն է։ 40–500 մ բարձրության Էկմանի շերտում քամու աջ շրջադարձը 20º է։ Աշխատանքը կատարվել է Ռուսաստանի գիտական հիմնադրամի ֆիանսավորման աջակցության շրջանակներում, № 26-27-20046 նախագիծ։
Ներբեռնումներ
Ներբեռնումներ
Հրատարակվել է
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
